Catalog

14 G Rusya’dan enerji diplomasisi atağı üçlü firmalarla kapsamlı kontrol hedefleniyor... gerçekleşmiştir: Rusya hükümetinin kontrolündeki dünyanın en büyük TUSAM RusyaUkrayna Araştırmadoğal gaz şirketi Gazprom, Ruslar Masası ya’nın 5. büyük petrol şirketi Sibasomuncuoglu@tusam.net neft’in yaklaşık olarak yüzde 75’ine sahip olmuştur. Bu anlaşmayla Putin yönetimi, ekonomideki ve ayrıca iç ovyetler Birliği yıkıldığı zaman, ve dış politikadaki tercihlerini açık mirasçısı Rusya Federasyonu, şekilde bir daha gözler önüne sermişhem zengin enerji kaynaklarını tir. Rusya’nın stratejik sektörü olan hem de Avrasya enerji kaynaklarının ikenerji sektöründe devlet ağırlığının mal yollarını elinde bulundurduğu için artması, Rusya’nın kendi dönüşümü alternatif Avrasya enerji kaynaklarını takonusundaki inisiyatifi tamamen ele mamen kontrolünde bulunduran bir devaldığını, 1990’larda gerçekleştirilen let konumundaydı. Zaman içerisinde Avözelleştirme kararlarını yanlış olarak rasya coğrafyasında artan rekabet Rusdeğerlendirdiğini açıkça göstermişya’nın bu konumunu zedelemiş, özelliktir. Putin, Rusya’nın kendi bildiği sile ABD, Avrasya enerji kaynaklarının yasi gelişme yolunu izleyeceği gibi, kontrolünü paylaşma, ardından da ele geekonomi alanında da Batı kuruluşlaçirmeye hazır olduğunu göstermiştir. Son rının önerdiği serbest piyasa modelibirkaç yılda dünyada ve eski Sovyet alani benimsemediğini göstermiştir. nında yayılmaya başlayan demokrasi dalgasına, ABD’nin Orta Asya’ya yerleşmeSibneft, Rusya Federasyonu’nun sine ve Rusya’ya alternatif boru hattı probirinci Devlet Başkanı Boris Yeltsin jelerine cevaben Rusya, Avrasya enerji tarafından ikinci kez seçilebilmek kaynakları üzerindeki artık tartışmasız için Boris Berezovskiy ve Roman olmaktan çıkan hakimiyetini daha etkili Abramoviç adlı Yahudi kökenli işabir şekilde kullanmaya başlamıştır. Bu damlarına piyasa değerinin çok alalanda son dönemin en önemli gelişmetında, yaklaşık olarak 100 milyon lerden biri Rusya devletinin uluslararası Dolar’a satılmıştı. 9 yıl sonra Sibpolitikada söz sahibi olabilecek dev enerneft’in tekrar devletin malvarlığı haji şirketini kurma girişimleridir. line gelmesi, Rusya tarihindeki rekor bir satışla (13 milyar Dolar) mümGazpromSibneft birleşmesi kün olmuştur. Putin döneminde de Kremlin’e yakın durmaya çalışan Sibneft sahibi Abramoviç’ten farklı 8 Eylül 2005 tarihinde uzun süolarak, siyasi faaliyetlerde bulunan redir Rusya’da ve dünyada tarpetrol şirketi Yukos’un sahibi Mihatışılan GazpromSibneft birleşmesi il Hodorkovskiy, Abramoviç kadar şanslı değildi. Bir yıl önce şirketi devlet tarafından iflas ettirilmiş, şirketin önemli parçalarından Yuganskneftegaz, devlet petrol şirketi Rosneft tarafından piyasa değerinin çok altında satın alınmıştır. Bu ilk hamleye son anlaşma da eklenirse, Rusya kendi petrol sektörünün yaklaşık olarak yüzde 30’unun, genel olarak enerji sektörünün yarısından fazlasının artık devletin elinde bulunduğu belirtilmektedir. Bunun içerisine sadece doğal gaz ve petrol şirketleri üzerindeki kontrol değil, aynı zamanda elektrik enerjisinin kontGazpromSibneft birleşmesi Moskovo’da güç simgesi rolü ve enerji kaynakAnar SOMUNCUOĞLU C S TRATEJİ nerjideki gücünü uluslararası alanda koz olarak kullaE nan Rusya, Batının özelleştirme önerilerinin tersini yapıyor. Birleşmelerle daha güçlü firmalar oluşturmaya çalışan Putin, özellikle Çin ve ABD’nin Hazar havzası ve Orta Asya’daki hamlelerine karşı koymaya çalışıyor. S Putin ve Blair’in de katıldıkları 4 Ekim ABRusya iş birliği toplantısından. 2 olarak düşünülen yeni merkezde gerçekleştirildi. (28 Eylül) larının taşınması üzerindeki kontrol de bulunmaktadır. Devletin doğrudan hakim olduğu Gazprom gibi şirketlerin dışında, özel sektörün hakim olduğu enerji şirketleri de özellikle dış politika alanında Kremlin’in belirlediği kurallar çerçevesinde davranmak durumundadır. Berezovskiy, Gusinskiy ve Hodorkovskiy gibi özelleştirme zenginlerinin akıbeti ibreti alemlik olmuştur. Gazprom’un dünyanın sayılı enerji şirketlerinden biri olma yolunda ilerlemesi, Rusya’nın dış politik amaçları için enerji kozunu kullanmaya kararlı olduğunu göstermektedir. Mesela 27 Eylül 2005 tarihinde imzalanan anlaşmayla Gazprom’un 20062010 tarihleri arasında Türkmen gazının geçtiği Özbekistan boru hatları ağı üzerinde kontrol tesis etmesi, Türkmen gazını Rus gazına alternatif olarak kullanan Ukrayna’yı endişelendirmiştir. Zaten 2003 yılında Gazprom, Ukrayna’nın 2006’dan sonra Türkmenistan’dan alabileceği bütün gazı satın almayı hedefleyen bir anlaşmayı Türkmenistan ile imzalamış, Türkmen gazını tamamen kontrol altına almaya çalışmıştır. Gazprom’un Orta Asya’daki faaliyetleri başta Türkmenistan ve Ukrayna olmak üzere eski Sovyet ülkelerinin bağımsızlıklarını sınırlandırmaktadır. GazpromSibneft anlaşmasıyla ise Rusya’nın başta eski Sovyet alanı olmak üzere uluslararası alanda enerji şirketleri aracılığıyla kendi çıkarlarını sağlama potansiyeli oldukça artmıştır. Rus enerji diplomasisi usya için enerji kaynakları hakimiyeti uluslararası politikada önemli bir güç unsuru ve dış politikasının sayılı araçlarından birisidir. Rusya’nın enerji diplomasisini yürüteceğini açıkça belirten Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, birkaç yıl içerisinde bu yöndeki potansiyelini bir hayli arttırmıştır. Kuzey Avrupa Boru Hattı konusunda sağlanan anlaşma, Uzak Doğu Boru Hattı anlaşması, Mavi Akım’ın kapasitesinin arttırılması, yeni boru hatlarının yapımı için Türkiye ile yapılan görüşmeler ve TransBalkan boru hattı projesinin üzerindeki çalışmalara ek olarak Rusya, Orta Asya enerji kaynaklarını bundan sonra da kontrol altında bulundurmak adına önemli bir atak yapmıştır. 1990’lı yıllarda Rusya, Sovyet döneminde oluşmuş ulaştırma sisteminden faydalanmaya çalışarak, Hazar havzasındaki eski Sovyet cumhuriyetlerinin Rusya’yı bertaraf edecek ulaştırma hatlarını geliştirmelerini engellemeye çalışmıştır. R ?