Catalog

DOÇ. DR. AYŞE ASKER’DEN ‘ASKERİ DARBEYE DOĞRU: DEMOKRAT PARTİ’NİN TAHKİKAT KOMİSYONU GİRİŞİMİ’, PROF. DR. ZEHRA ASLAN’DAN ‘TÜRKİYE’NİN SİYASİ TARİHİ: ÇOK PARTİLİ DÖNEMİN BAŞLANGICINDAN 27 MAYIS 1960’A’ İki kadın akademisyenden Türkiye’nin siyasal tarihi ile ilgili iki önemli kitap! PROF. DR. ZEHRA ASLAN’IN DR. MEHMET ALEV COŞKUN DEMOKRATİK DÜZENİN SONA ERİŞİNE TUTTUĞU MERCEK! TÜRKİYE’DE İLK DÜRÜST VE HUKUKA Prof. Dr. Zehra Aslan, Recep Tayyip Er- BAĞLI SEÇİMİN ÜZERİNDEN GEÇEN doğan Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakülte- ÜÇ ÇEYREK ASIR! si Tarih Bölümü’nde (Rize) öğretim üyesidir ve Cumhuriyet Kitap Dergi’de çoğunlukla edebi- Türkiye’nin Siyasi Tarihi: Çok Partili Dönemin yat ve şiirle ilgili yazılar yayımlanır; roman, öy- Başlangıcından 27 Mayıs 1960’a adını taşıyan ki- kü, şiir kitapları üzerinde yoğunlaşılmıştır. tabı İmge Kitabevi Yayınları tarafından yayımlan- Ancak bu derginin okuru aydındır; yazın kadar mıştır. siyaset bilimi, felsefe, sosyoloji ve tarihle de çok 566 sayfalık kitap sekiz bölümden oluşuyor. ilgilidir. Ayrıca kitapta dizin ve geniş bir kaynakçaya yer Bilindiği gibi Türkiye’de evrensel demokrasi verilmiştir. kurallarına uyan, ilk dürüst ve hukuka bağlı genel Prof. Dr. Aslan önsözde, “Türk siyasetinden seçim 14 Mayıs 1950’de yapıldı. gerçek bir demokratik düzenin kurulmasında yeni Bu önemli tarihin üzerinden 76 yıl (üç çeyrek bir süreç başlamıştı. 1950, 1954 ve 1957 seçim- asır) geçmiş bulunuyor. lerinde sivil iktidar olma başarısını göstermişti. 14 Mayıs 1950 seçimini elinde “hürriyet meşa- Ancak 27 Mayıs 1960’ta demokratik düzen sona lesi” ile kazanan Demokrat Parti (DP) ne yazık Kitapta DP’nin 14 Mayıs 1950’de iktidara gelişi, erdi” diyor (s. 15). ki özellikle 1957 seçimlerinden sonra demokrasi ilke- 6/7 Eylül olayları, 1954 ve 1957 seçimleri inceleniyor. Prof. Dr. Aslan’ın kitabı bu sona erişin süreçlerini lerine uymayan, özgürlükleri kısıtlayan, hukuk dev- Kitabın en önemli bölümü “Sonun Başlangıcı-Tah- objektif olarak değerlendiren bir çalışmadır. leti ve demokrasi ilkelerine karşı çıkan kararlar alma- kikat Komisyonu Yolu” başlığını taşıyan sayfalarıdır Kitapta DP’nin ilk yılları, 1957 seçimlerine kadar ya başladı. (s. 179-502). geçen süre belgelere dayanarak inceleniyor (I, II ve 17 Nisan 1960’ta Meclis kararıyla DP milletvekil- DP iktidarı tarafından Meclis’te kurulan Tahkikat III. Bölümler s. 1-162). lerinden oluşan “Tahkikat Komisyonu”nun kuruluşu Komisyonu’ndan çok söz edilir. Ancak yeterince ve IV. bölüm “27 Ekim 1957 seçimlerinden Tah- bardağı taşıran son damladır. derinlemesine üzerinde inceleme yapılmamıştır. Doç. kikat Komisyonu’na”, V. bölüm “Tahkikat Bu yasaya karşı 28 Nisan 1960’ta, İstanbul’da; 29 Dr. Ayşe Asker’in kitabının temel amacı bu çalışma- Komisyonu’ndan Müdahaleye” başlıklarını taşıyor (s. Nisan 1960’ta, Ankara’da üniversite gençliği harekete yı yapmaktır. 163-384). geçti. Sonunda DP, 27 Mayıs 1960’ta askeri bir hare- Kitabın birinci bölümünde DP iktidarının muhalefe- Daha sonraki bölümde Yassıada duruşmaları üze- ketle iktidardan uzaklaştırıldı. te ve basına karşı olan olumsuz tutumu ele alınıyor. rinde durulmuş. VIII. bölüm ise “27 Mayıs ve Sonra- TÜRK SİYASAL VE TOPLUMSAL DP’nin iktidara gelir gelmez bu tavrı sergilediği ve sı” başlığını taşıyor (s. 385-530). YAŞAMINDA DEMOKRASİ KARŞITI bunun özellikle seçim dönemlerinde belirgin olarak 27 Mayıs askeri hareketinden sonra yapılan Yassı- KARAR VE TAVRIN SOSYOLOJİK BİR ortaya konulduğu gösterilmeye çalışılıyor. ada duruşmaları ve üç idam kararının infaz edilmesi LABORATUVARI: 1950-1960 DÖNEMİ! Daha sonraki bölümlerde Tahkikat Komisyonu’nun nedeniyle bu konu üzerinde kitap yazmak çok zordur 1950-1960 arası Türk siyasal ve toplumsal yaşamı- kurulma süreci ele alınıyor. Doç. Dr. Asker, “Tahkikat ancak Prof. Dr. Zehra Aslan objektif bir bilim insanı, nın kuşkusuz bir gerçeğidir. Demokrasinin ardından Komisyonu”nu 1960’a giden yolu hızlandıran bir ge- ciddi bir akademisyen olarak bu zor yükün altına gir- demokrasi karşıtı karar ve tavrın sosyolojik bir labora- lişme olarak değerlendiriyor. miş ve 566 sayfalık bilimsel bir kitap yaratmıştır. tuvarıdır. Ciddiyetle incelenmesi gerekir. Kitapta, Meclis tutanakları ve Yüksek Adalet Divanı Bu yazıda sözü edilen ve 1950-1960 dönemini ince- 75 yıl içinde bu konuda eleştirel düzeyde kitaplar tutanakları kullanılmıştır. leyen Doç. Dr. Ayşe Asker’in 601 sayfalık kitabı 2013 yazılmıştır. Son olarak yayımlanan iki kitaptan söz Doç. Dr. Ayşe Asker kitabın sonuç kısmında şöy- yılında yayımlandı. edeceğiz: le yazmış: Prof. Dr. Zehra Aslan’ın aynı konuyu inceleyen 566 İletişim tarihi konusunda uzman akademisyen Doç. “Olaylar üzerine 27 Mayıs günü (1960) ordu yöne- sayfalık kitabı Mayıs 2026’da ikinci baskısını yaptı. Dr. Ayşe Asker ile yakın tarih konusunda uzman aka- time el koymuş ve sonrasında Demokrat Parti iktidarı İki kadın akademisyenin bu zor ve hassas konuda demisyen Prof. Dr. Zehra Aslan’ın yayımladıkları iki yargılanmıştır. Bu yargılamalar sonunda yaşananlar Meclis tutanakları, DP grubu tutanakları ve diğer bel- önemli kitap yakın tarih kütüphanemizde değerli yeri- elbette elimdir ve savunulacak bir yanı yoktur. gelere dayalı olarak böylesi objektif incelemeler kale- ni almış bulunuyor. Bununla birlikte Demokrat Parti iktidarının yaptık- me almaları, Türk toplumsal ve siyasal yaşamımız ve larını görmezden gelmek Türkiye’de demokrasinin ne- gelecek kuşakların bu tartışmalı süreci anlamaları açı- DOÇ. DR. AYŞE ASKER’DEN DEMOKRASİ den kesintiye uğrayabildiğini anlamazlıktan gelmek sından çok önemlidir. TARİHİMİZE BİLİMSEL BİR KATKI! olur. Bu da aslında demokrasi açısından vahim bir Kendilerinin takdirle karşılanmaları gerekir. n Doç. Dr. Ayşe Asker, Kastamonu Üniversitesi İle- yanılgıya yol açar. Askeri Darbeye Doğru: Demokrat Parti’nin tişim Fakültesi öğretim üyesidir ve Askeri Darbeye Demokrat Parti iktidarının anayasa ve kanunları Tahkikat Komisyonu Girişimi / Ayşe Asker / Doğru: Demokrat Parti’nin Tahkikat Komisyonu Giri- hiçe sayan hukuksuz uygulamaları kendisinden sonra İmge Kitabevi Yayınları / 601 s. / 2013. şimi adını taşıyan kitabı İmge Kitabevi Yayınları tara- gelen iktidarların ‘hukuk devleti’ anlayışlarına da ışık fından yayımlanmıştır. tutmuştur”. (s. 538) Türkiye’nin Siyasi Tarihi: Çok Partili Kitap objektif, belgelere dayalı bilimsel bir eserdir. Dönemin Başlangıcından 27 Mayıs 1960’a / Doç. Dr. Ayşe Asker’in kitabı demokrasi tarihimi- Akademik metot ve kurallara uyan ve 601 sayfadan ze katkıda bulunan bilimsel ve önemli bir kitap olarak Zehra Aslan / İmge Kitabevi Yayınları / 566 oluşan kitapta ayrıca geniş bir kaynakça verilmiştir. değerlendirilmelidir. s. / (2. baskı) 2026. 5 3 Eylül 2026