Catalog

ROBERT SCHILD’DEN BURGAZADA ÜÇLEMESİ’NİN SON HALKASI: “ADALILAR, ‘İKONLAR’ VE MEKÂNLAR” ‘1.5 kilometrekare üzerinde yirmiyi aşkın etnik / dini topluluklarıyla Burgazada, bir yaşama modeli!’ İstanbul’da doğup büyüyen Orta Avrupa kökenli Avusturya asıllı araştırmacı Sefarad ile Aşkenaz, dahası yazar Dr. Robert Schild, Karay Yahudilerine; Ortodoks “Canlı Bir Etnografik Müze: veya Katolik Ermenilerden, Burgazadası” (2021 / Malta asıllı bir aileden genişletilmiş ikinci basım Levantenlere; Makedonlardan 2023) ve “Burgazadalı Olmak, Bulgar, Hırvat ve Montenegro Bir Ayrıcalıktır” (2024) gibi Balkan kökenli kitaplarının ardından kısa süre topluluklara; Lübnanlı, Keldani önce okuyucularla buluşan ve Süryanilerden Finlandiya “Adalılar, ‘İkonlar’ veya ABD kökenlilere ve Mekânlar” ile tamamladığı uzanan bu çok geniş kültürel “sözlü tarih” çalışması mozaik özellikle yaz aylarında Burgazada Üçlemesi’nde, kapı komşuluğu yapıyor. 1.5 kilometre karelik Aralarından iki yüze yakını ile Burgazada’da neredeyse iki birebir söyleşiler yapan ve yüz yıldır huzur için yaşayan kitaplarında kendisinin yirmiyi aşkın farklı etnik / dini kökenli halk topluluğunu tanımlıyor: bir tür “Osmanlı tortusu” olarak adlandırdığı bu çokkültürlülüğe Alman ve Avusturyalı kökenli ailelerden, Sünni ve Alevilere; farklı pencereler açan Robert Schild ile sözlü tarih çalışması Bizanslıların torunları olan Rumlardan ortaçağ İspanya’sı veya Burgazada Üçlemesi’ni konuştuk. tanımlıyor ve mozaiğin parçalarının zaman içinde dö- DENİZ YAZAR küldüğünü söylüyorsunuz. Adanın son yetmiş-seksen yıllık tarihine baktığınız- ‘40 YILLIK BURGAZADALIYIM’ da, bu çokkültürlü yapının hangi unsurları günümü- DENİZ YAZAR- Burgazada üzerine art arda üç ki- ze ulaşabildi? tap yazdınız; sizi bu adayı üç ayrı kitap boyunca anlat- SCHILD- Yitirdiğimiz halk toplulukları arasında şu maya yönelten temel düşünce neydi? anda aklıma ilk gelenler, Latin Katolikler ile Fransız Le- ROBERT SCHILD- Neredeyse 40 yıllık Burgazada- vantenlerdir -ilk kitabımda, uzun uzun söyleştiğimiz bir lıyım. Daha buraya geldiğimiz ilk yazdan başlayarak bu Bahai ağabeyimiz de adamızı yeryüzünde bırakarak ara- 1.5 kilometre karelik toprak parçasının üstünde özellik- mızdan ayrıldı-. le yaz aylarında yirmiyi aşkın değişik etnik ve dini halk Aşkenaz Yahudileri çok azaldı; bu grubun bir topluluklarının bir arada huzur içinde yaşadıklarını gö- “envanterini” son kitapta bulabilirsiniz -ki böyle bir rünce bu birliktelik ilgimi çekti. listeyi birkaç dostun da yardımıyla belgelediğim için çok Çok geçmeden bu konuda makaleler yazmaya başla- mutluyum, çünkü onlardan iki elin parmakları kadarı dım. İlki, 1998’de Tarih Vakfı’nın çıkardığı saygın İstan- bile yok artık-. bul Dergisi’nde yayımlandı. Bir de Rumlar tabii -20. yüzyılda birçoğu “yerli ada Başlığı “Canlı Bir Etnografik Müze” idi ki ondan 23 halkı” sayılıp kimileri yaz-kış Burgaz’da yaşarken bu- yıl sonra kaleme aldığım ilk Burgazada kitabımın adı da gün aramızda belki 10 yazlıkçı aile ya vardır ya yoktur! bu olacaktı! Koruduklarımıza gelince, oldukça yakın geçmişe da- Ardından aynı konuyu irdeleyen iki kitap daha gel- yanan cami, cemevi ve sinagogun yanında üç Ortodoks di işte -çünkü bu olgu, bu kucaklayıcı birliktelik sanı- ve bir Katolik kilisesi var ki bunların geçmişi yüzyıllarca rım yerküremizde tektir; onu bir çeşit “Osmanlı tortusu” geriye gider, ancak her biri halen duaya açıktır. olarak adlandırıyorum ve kesinlikle belgelenmesi / kitap- laştırılması gerekiyordu. YAKIN TARİHİN ACILARI... ADALARIN ÇOKKÜLTÜRLÜ YAPISINDA YAZAR- Her üç kitabın ortak metodolojik omurgası birer YAZAR- 6-7 Eylül olaylarından Kıbrıs meselesinin yarat- BURGAZADA’NIN FARKI! sözlü tarih çalışması olmaları. tığı siyasal gerilimlere kadar Türkiye tarihindeki büyük kı- YAZAR- Canlı Bir Etnografik Müze Burgazadası adlı ilk Bu bağlamda üç kitabı birbirinin devamı olarak mı görü- rılmaları Burgazadalıların tanıklıkları üzerinden izliyorsu- kitabınız 2026 Akillas Millas Araştırma Ödülü’nde Jüri Özel yorsunuz, yoksa onları Burgazada’nın tarihine ve toplum- nuz. Bu anlatılar, resmi tarihin söylemediği hangi Burgazada Ödülü’ne değer görüldü. sal yaşamına üç farklı pencereden bakan bağımsız çalışmalar hikâyelerini görünür kılıyor? Ödülün temel ölçütleri arasında Adalar’ın çokkültürlü ve olarak mı değerlendirmek gerekir? SCHILD- İstanbul Rumlarının yakın tarihte üç kırılma nokta- çok katmanlı yapısının ortaya çıkarılması da bulunuyordu. SCHILD- Burgazada Üçlemesi’nin üç “penceresi” de birbi- sı yaşadığı biliniyor: 6-7 Eylül yağma ve yıkımı, 1964 sürgünü Burgazada’nın bu yapısını diğer İstanbul adalarından ayıran rinden farklı: ile 1974’te Kıbrıs’taki savaş. özellikler sizce nelerdir? İlk kitap, kısa bir ada tanıtımından sonra, sözünü ettiğim o Bunların ilkinde Burgaz halkı ve kolluk güçleri el ele vererek SCHILD- Bu da bana sık sık yöneltilen bir sorudur, ilk kita- farklı halk topluluklarından 100’e yakın üyesiyle yaptığım bire- adaya saldırmaya çalışanların teknelerinin yanaşmasına engel bımdan bu yana! Kısa bir yanıt ile yetinmem gerekiyor ne ya- bir söyleşileri içeriyor. olmuşlardı. İşte alkışlanacak bir birliktelik örneği! zık ki veya bir karşı soru ile: Acaba Prens Adaları’nın hangi- İkincisinde eski ve yeni 63 Burgazlının, adalarıyla ilgili kişi- “20 kiloluk bir bavul, 20 dolar, 20 gün içerisinde” komutla- sinde bugüne dek Alman ve Avusturya kökenliler, ayrıca Sefa- sel anılarına yer veriyorum. rıyla da bilinen 1964 sürgünü sonucu, sayısız Burgazlı Rum ai- rad Yahudilerin yanında halen Aşkenazlar ile Karaylar yaşa- Kısa süre önce yayımlanan “Adalılar, ‘İkonlar’ ve le adadaki evlerini son derece düşük fiyatlardan satmak duru- maktadır? Keza uzun yıllar boyunca Alevi nüfusunun hayli ka- Mekânlar”da ise görüştüğüm toplam 49 Burgazlı dostumun, munda kalmıştı. labalık olan bu ilçedeki tek cemevi, sadece Burgaz’daydı. unutamadıkları ve anılmasını istedikleri 150’yi aşkın adadaşla- 1974 yaz aylarında ise savaş sırasında Adalar’da ve bu arada rını ve adanın birçok bilinen mekânlarını anlatıyorum. YAZAR- Burgazada’yı zaman zaman bir “mozaik” olarak Burgaz’da gene de kalmış olan ve orada yazlıkta bulunan >> 12 3 Eylül 2026