Catalog

Felsefe ve Toplumbilim Yazıları’nda bir araya getirdi. 1958- direnişini aktardı. Tasfiye edilip yurtdışına gitmek zorunda bı- İlim Karşısında Irk Meseleleri (Der. Adnan Cemgil, Mehmet İzzet, 1959 yıllarında Hindistan’da bir üniversitede 16 ay ders veren rakıldığı DTCF olaylarını ayrıntılarıyla anlattı. F. C. Cole, Muzaffer Şenyürek, M. Ş. Başoğlu ile, Yurt ve Dünya, 1945), Siyasi Partiler / İngiltere, Amerika, Fransa ve Amerika’da Berkes, Pakistan, Japonya, Endonezya ve Tayland’a yaptığı ÇEVİRİLERİ... (Yurt ve Dünya, 1946), İki Yüz Yıldır Neden Bocalıyoruz? (Yön, gezilerden gözlemlerini incelemelerini ikiz kardeşi Enver’e Sokrates’in Savunması (Platon), Politika (Aristo), Ekonomik 1964; Cumhuriyet, 1997), Batıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal yazdığı mektuplarda aktardı: Asya Mektupları. Sosyolojiye Giriş (Gras), Demokrasi ve Sosyalizm (Lanski), To- Devrimler (1965; Kaynak, 2002), Arap Dünyasında İslamiyet, Mektuplarında Asya ülkelerinin emperyalist kuşatma altında tem ve Tabu (Freud) gibi çevirilere de imza attı. Milliyetçilik ve Sosyalizm (Köprü, 1969; İslâmlık, Ulusçuluk, içine düşürüldüğü bilgisizlik, çağ dışı hurafeler ve inançlara 1940’lı yılların cadı kazanlarında kaynatılan Niyazi Berkes, Sosyalizm / Arap Ülkelerinde Gördüklerim Üzerine Düşünceler, boğulduğu karanlık gerçeği aktardı. Yön dergisinde 1964’te Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan tarihsel süreklili- Bilgi, 1975), 100 Soruda Türkiye İktisat Tarihi (2 c.; Gerçek, 1969, yayımlanmış olan ekümeniklik ve patriklik hakkındaki yazıları ği, değişim süreçlerini, bu süreçteki kopuşları bunalımları ak- 1970; Türkiye İktisat Tarihi, YKY, 2013), Türk Düşününde Batı Patrikhane ve Ekümeniklik adıyla kitaplaştırıldı. tardığı çağdaş Türkiye’nin temellerini oluşturan düşünsel biri- Sorunu (Bilgi, 1975; YKY, 2015), Türkiye’de Çağdaşlaşma (Bilgi, ‘UNUTULAN YILLAR’ kimiyle Kemalist ideolojiye önemli katkılarda bulundu. 1973, 23. basım YKY, 2002), Asya Mektupları Gezi, İzlenimler, Çocukluk yıllarından başlayarak özellikle 1930’lu ve 1940’lı Cumhuriyet Türkiye’sine, Atatürk devrimlerine sıkı bağlılığın Eleştiriler (Çağdaş, 1976), Türkiye’de Çağdaşlaşma (Bilgi, 1978; yılların siyasal ve entelektüel ortamını Unutulan Yıllar’daki (Haz. 23. basım YKY, 2023), Atatürk ve Devrimler (Adam, 1982; YKY, duyumsandığı ve çağdaşlaşma, Batılılaşma, din-devlet ilişkileri, Ruşen Sezer) anılarında anlatan Berkes; dönemin toplumsal ve si- 2016), Teokrasi ve Laiklik (Adam, 1984; YKY, 2016), Felsefe ve modernleşme-din çatışması ve laikliği temel alan tüm yapıtlarıyla yasal tablosunu, siyasetçiler, bürokratlar, gazeteciler, yazarlar eş- Toplumbilim Yazıları (Adam, 1985; YKY, 2017), Unutulan Yıllar ufkun ötesini aydınlatan Niyazi Berkes’e şükranlarımla. n liğinde aktarırken İkinci Dünya Savaşı koşullarında bastırılmak is- (Haz. Ruşen Sezer, İletişim, 1997), Patrikhane ve Ekümeniklik NİYAZİ BERKES KAYNAKÇASI (Kaynak, 2002). tenen demokrasi ve insan hakları mücadelesinin tanıklığını yaptı. “Tek Parti” dönemindeki totaliter yöntemleri, faşist eğilim- Kitapları: Bazı Ankara Köyleri Üzerine Araştırma (Dil ve Çeviri: Sokrates’in Savunması, Politika (Aristo), Ekonomik leri, ırkçı-turancı akımları, emir kulu haline gelmiş siyasetçi Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Enstitüsü Neşriyatı, 1942), Sosyolojiye Giriş (N.S.B Gras), Demokrasi ve Sosyalizm bürokratlarını ve bunlara karşı mücadele eden bir avuç aydının Propaganda Nedir? (Recep Ulusoğlu Basımevi Ankara, 1942), (Harold J. Lanski), Totem ve Tabu (Freud). Dışadüşenler de yaşanan gelişmeler, ekümeniklik me- Kulübü / Osman selesi ve Heybeliada Ruhban Okulu’nun Koçak / Kırk Yay. / tarihsel serüveni, dönemin belgeleri ve 240 s. kaynaklar ışığında açıklanıyor. Seddülbahir’e doğ- Öğrenilmiş Cehalet ru yola çıkan ye- Üzerine / Nicolaus di kafadarın hikâyesi, VİTRİNDEKİLER Cusanus / Çev. Taha Fatih sokakların- Cem Aydın / Kronik dan Kanlısırt’a, Kitap / 224 s. meselesi, solun ve komünistlerin eksik- na ve ilanına kritik dönemeçlerde belirle- Düsseldorf’un soğu- likleri / hataları, TKP’nin yakın dönem si- yici roller üstlendi. Mısır meselesi, Balta- 15. yüzyıl Avrupa’sı, or- ğundan Fortaleza ve yasal tercih ve açılımları, dünyada so- limanı Ticaret Antlaşması, Macar ve Leh taçağın düşünce dün- Kazablanka’nın sıcağına uzanıyor. Os- lun ve işçi sınıfının geri çekilişi, sosyal mülteciler meselesi, Kırım Savaşı ve Isla- yası ile Rönesans’ın ye- man Koçak, kendisini de dahil ederek demokrasinin tarihsel hataları, Sovyet- hat Fermanı gibi önemli gelişmeler siyasi ni ufuklarının temas et- basmakalıp bir yaşamı bile isteye ıska- ler Birliği deneyimi, emperyalist-kapita- yaşamının da dönüm noktalarını oluştur- tiği büyük bir dönüşü- layan Dışadüşenler Kulübü’nü anlatıyor. list sistemin güncel görünümü, sosyalist du. Dr. Oğuz Alpoğlu, geniş bir arşiv ve mün eşiğindeydi. Kardi- Anılarını kaleme alırken aslında 1970’ler- Türkiye’nin nasıl bir ülke olacağı, TKP ve kaynak birikimine dayanan çalışmasında, nal, filozof, teolog, hukukçu, matematikçi den günümüze kendi kuşağının özgün bir Kemal Okuyan’a ilişkin merak edilenler... Paşa’nın siyasi ve diplomatik faaliyetle- ve astronom Nicolaus Cusanus, bu çağın fotoğrafını da çekiyor. Sokak aralarında- Bu yanıyla Haluk Hepkon’un hazırladığı rinin yanı sıra düşünce dünyasını, müca- en özgün isimlerden biriydi. İstanbul’dan ki misket ekonomisinden uluslararası şir- Cumhuriyet ve Komünistler çalışmasıyla dönüş yolunda, denizde zihninde be- delesini, çelişkilerini ve çağdaşlarınca na- ketlerin yönetim katlarına taşınan bu yol- da bütünlük oluşturan Komünistliğin Ne liren bir sezgi, onu başyapıtı De Docta sıl değerlendirildiğini de inceliyor. culukta, zaman herkes için tersine akı- Lüzumu Var?’da, Okuyan’ın siyasal çö- Ignorantia’yı (1440) kaleme almaya yö- yor çünkü dostluk asla yaşlanmıyor. Aynı Patrikhane - zümlemeleriyle Türkiye’de devrimci bir neltti. Çıkış noktası, insan aklının sonsuz masanın etrafında buluşmak, kafadarları İmparatorluktan çıkışın olanakları tartışılıyor. gerçeği bütünüyle kuşatamayacağı; en yeniden o kısa pantolonlu çocukluk gün- Cumhuriyete Fener yüksek bilgeliğin de bu sınırın farkına var- Tanzimat’ın Mimarı lerine döndürüyor. Samimi ve ironik bir Rum Patrikhanesi makla başlayacağıydı. Cusanus bu dü- Mustafa Reşid Paşa dille, hakkını vererek yaşanmış bir ömrün / Turan Akıncı / şünceye “öğrenilmiş cehalet” adını ver- - Hayatı ve Siyasi kilometre taşlarını mürekkebe dökerken Remzi Kitabevi / di. Cusanus, çizgi, üçgen, çember ve kü- Faaliyetleri / Oğuz masadan erkenden kalkanların hatırasını 256 s. re gibi matematiksel sembollerden yarar- Alpoğlu / Timaş yaşatmayı da unutmuyor. lanarak maksimum ile minimumun, birlik Heybeliada Ruhban Yay. / 448 s. ile çokluğun ve karşıtların Tanrı’da nasıl Komünistliğin Ne Okulu’nun yeniden 19. yüzyıl, Osman- örtüştüğünü araştırıyor. Böylece cehale- Lüzumu Var? Kemal açılması tartışmaları, lı Devleti’nin siyasi, as- ti edilgen bir bilgisizlikten çıkarıp hakikate Fener Rum Ortodoks Okuyan İle Söyleşi / keri ve ekonomik so- açılan disiplinli bir düşünme yoluna dö- Patrikhanesi konusunu, son dönemde bir Haz. Barış Terkoğlu runlarla mücadele nüştürüyor. Kitap boyunca önce insanın kez daha gündeme getirdi. Ancak geç- / Kırmızı Kedi Yay. / ederken yeni bir dün- Tanrı ve hakikat hakkında neyi bilebile- mişten bugüne din, siyaset ve diplomasi 88 s. yanın şartlarına uyum sağlamaya çalıştı- ceğini sorguluyor; ardından yaratılışa, ev- arasında önemli bir yere sahip olan pat- Gazeteci yazar Ba- ğı büyük bir dönüşüm dönemidir. Bu dö- renin düzenine ve Dünya’nın kozmostaki rikhanenin bugünkü konumunu ve etra- rış Terkoğlu’nun Tür- nüşümün merkezindeki isimlerden bi- yerine yöneliyor. Son bölümde ise insan fında süren tartışmaları anlayabilmek için kiye Komünist Partisi ri de diplomatlığı, devlet adamlığı ve re- ile ilahi olan arasındaki ilişkiyi iman, kur- yüzyıllara uzanan tarihine bakmak gere- Genel Sekreteri Kemal formcu kimliğiyle Mustafa Reşid Paşa’dır. tuluş ve kilise gibi Hıristiyan düşüncesi- kiyor. Turan Akıncı, kitabında, Bizans’tan Okuyan’la yaptığı söy- Mütevazı bir ailede başlayan yaşamın- Osmanlı’ya ve Cumhuriyete uzanan bu nin temel meseleleri üzerinden ele alıyor. leşi günümüzde hasret da devletin en yüksek makamlarına ula- uzun geçmişi tüm yönleriyle ele alıyor. Öğrenilmiş Cehalet Üzerine, insan bilgisi- kalınan eşitlik ülküsüne inanç tazeleyen şan Mustafa Reşid Paşa, Paris ve Lond- Patrikhanenin, devletle ilişkileri, Osman- nin sınırlarından Tanrı’ya, evrenin yapısın- bir içerikten oluşuyor: Türkiye’nin yaşa- ra’daki diplomatik görevlerinden Hariciye lı’daki statüsü, milliyetçilik hareketleriyle dan Dünya’nın hareketine uzanan araştır- dığı karşı-devrimci dönüşüm, AKP düze- Nazırlığı’na, altı kez üstlendiği sadrazam- değişen konumu; Lozan Konferansı süre- masıyla Rönesans düşüncesinin doğuşu- ni, CHP ve cumhuriyetçi kesimler, Kürt cindeki tartışmalar, Cumhuriyet dönemin- lıktan Tanzimat Fermanı’nın hazırlanması- nu haber veren bir felsefe klasiği. 22 Ekim 2026 11