Catalog

ZEYNEP ORAL’DAN ‘80 YAŞIM MERHABA’ ‘Yaşamdaki değer ölçülerim nasıl oluştu bilinsin istedim’ 80 Yaşım Merhaba (İnkılâp Kitabevi), ülkenin, toplumun, Kitabında 80 yıllık yaşamının birikimini yalnızca anlatmıyor, onu bilimin, sanatın, kültürün, barışın başına bela iktidarlara karşı yeniden yaşıyor Oral. mücadelelerle dolu, daha iyi bir yaşam mümkün inancıyla Bir gazeteci olarak kendi belleğinde dolaşırken Türkiye’nin yakın anlamlı bir yaşam sürmüş / süren usta gazeteci, yazar, tarihine de dokunuyor: insan hakları savunucusu, barış eylemcisi Zeynep Oral’dan Sokakların sesi, meydanların kalabalığı, seçimlerin gerilimi, kaygılar hem kendine hem ülkesine tanıklık etmiş bir ömrün durup ve umutlar hepsi bu sayfalarda yankılanıyor. geriye bakma cesareti. Zeynep Oral ile 80 Yaşım Merhaba adlı yeni kitabını konuştuk. ‘CUMHURİYET BENİM İÇİN HER ŞEYDEN GAMZE AKDEMİR ÖNCE SÜREKLİ DEVRİM DEMEK’ Çoban ateşlerinin aydınlığında yaşamınız boyun- n ‘EN ÇOK SON 20 KÜSUR YILDA ca yazdınız. Sordunuz, sorguladınız, merak ettiniz. Ki- NELERİ YİTİRDİĞİMİZİ DİLE mi zaman gözlerinize inanamadınız, hayal kırıklığına GETİRMEK İSTEDİM’ uğradınız, karabasanlarla düello yaptınız. Her şey nasıl başladı diye soracağım n Fakat umudunuzu hiç yitirmediniz, yalpalamadınız. fakat biliyorum ki kendini ifade etmek Atatürk’e bağlığınız ve güveninizle ile hep yüreklendiniz. için yanıp tutuşan genç bir kızın sığınağı Kitabınızda hemen her bölümde özellikle ülkemizin kılacağı yazıya, kaleme sarılmasıyla başladı, yitirdiklerine / ülkemize yitirtilenlere ilişkin çıkardığı- yazıyla başladı. nız bilançoda neler öne çıkıyor? Sadece 80 Yaşım Merhaba adlı yeni ORAL- İnsanın Mustafa Kemal Atatürk gibi bir yol kitabınızı ya da sayısı otuza yaklaşan göstericisi olduğu vakit, ona layık olmaya çalıştığınız kitaplarınızı değil, genel anlamda neden vakit izlenecek yol belli oluyor zaten. Bu akıl ve bilim yazmak istediniz oldum olası ve neleri dile yoludur. getirmek istediniz en çok? Son yıllarda en çok laiklik, bağımsızlık, adalet, ZEYNEP ORAL- 15 Şubat benim yaş gü- hakkaniyet yitirildi. Emeğe saygı, insan onuruna saygı nüm. 2025’te o gün tam da benim köşe yazı- yitirildi. mın çıkacağı güne rastlıyordu. O gün Cumhuriyet’teki Adeta aklımızla oynandı. Millet iradesi, yasalar, ana- yazımın başlığını “80 Yaşım Merhaba” koydum. yasa yok sayıldı. Vicdanlar ayaklar altında çiğnendi. Ve bilinçaltımda kitabı yazmaya başladım. Bir yıl bo- Hoyratlaştık, kabalaştık, Anadolu bilgeliğine sırtımı- yunca 80. yaşımda ilerlerken duygularıma ilişkin notlar zı çevirdik. Terbiyesizleştik. Kavgacı ve saldırgan olduk. tutmaya başladım. Şefkati, empatiyi unuttuk. Ama malum; burası Türkiye, o zaman şu bir yıl içinde Elbet bütün bunlar içimizde nice fırtınalara, tahriba- yaşadıklarımızı yaşayabileceğimiz aklımın ucundan bile ta yol açtı. Ancak yanlış bir izlenim vermeyeyim; kitapta geçmiyordu. Düşünsenize; henüz 19 Mart’ı yaşamamıştık. sadece kayıplarımız yok! Cumhurbaşkanlığına en güçlü aday olan Ekrem başka- Örneğin, Atatürk sevgisi ve saygısı resmiyetten çık- na ve tüm çalışma arkadaşlarına bütün bu zulüm ve hak- tı, AKP unutturmaya çalıştıkça millet daha çok sahip çık- sızlık yapılmamıştı. tı Ata’sına. Kayyımlar egemenliği kurulmamıştı. CHP’ye karşı bu hu- Kitabınızın hemen her sayfasına işli, değerinin n sumet, partiyi bölme işlemleri dolu dizgin ele alınmamıştı. VEDAT ARIK bilinmemesine isyan ettiğiniz Cumhuriyet sizin için Şantaj, tehdit, zorbalık, mafya yöntemleriyle iyi insan- dün de bugün de nedir / nelerdir? lar hapse atılmamıştı. Bu devletin nasıl eşsiz mücadelelerle kurulduğunu, Tür- ORAL- Cumhuriyet benim için her şeyden önce sürek- “Yeni Türkiye” deyip duruyorlardı. Ama kimse bunca hak kiye Cumhuriyeti’nin sadece dış düşmanlara karşı değil iç li devrim demek. Devrim ilkeleri demek; kültür devrimi, ka- hukuk ve anayasa tanımazlık beklemiyordu doğrusu! düşmanlara, hainlere karşı da cehalete karşı da savaşlarla dın devrimi, çocuk devrimi, “muassır medeniyete”, çağdaş Zaten son yıllarda eğitimden adalet sistemimize, ekono- kurulduğunu, kurtuluş ve kuruluş sürecini çok iyi bilmeleri ve evrensel değerlere ulaşma mücadelesi demek. mik rezilliklerden yaşam biçimine müdahalelere usul usul, gerektiğine hep inandım. Sevgili Gamze, bu konuda koca bir bölüm var kitapta, sinsi sinsi başta laiklik olmak üzere Cumhuriyet ilkeleri ke- Yaşamdaki değer ölçülerim neler, bunlar nasıl oluştu bi- şimdi bana burada hepsini açıklatma... miriliyordu. Açıkça bir karşıdevrim uygulanıyordu. linsin istedim. İşte ben bunları kendi köşemde not ederken öyle Kitabımın önsözünde yazdım zaten: Bir bakıma kendim- ‘PEK ÇOK STK’NİN KURULUŞUNDA VE dolmuşum ki 79 artı bir yılda bu kitap ortaya çıkıverdi. le konuşmalar gibi! YÖNETİMİNDE GÖREV ALDIM / ALIYORUM. En çok, şu son 20 küsur yılda neleri yitirdiğimizi dile Çocuklarım sordu: “Anne kitabının adı ne olacak?” GÖNÜLLÜ ÇALIŞMANIN MANİFESTOSUNU getirmek istedim. Ben de “80 Yaşım Merhaba olacak” diye yanıt verdim. BİLE YAZDIM BU KİTAPTA!’ ‘YAŞAMDAKİ DEĞER ÖLÇÜLERİM NELER, Kitabınızın bütününde yer alan, zamanın size ‘KİMSE OKUMASA BİLE TORUNLARIM n NASIL OLUŞTU BİLİNSİN İSTEDİM’ yurttaş, gazeteci, yazar, insan hakları savunucusu, sivil OKUR DEDİM VE KİTABI YEDİ TORUNUMA Meslekte geride bıraktığınız 60 yılda ülkede yitirilenler toplum örgütleri kurucusu, barış eylemcisi, aydın, anne n İTHAF ETTİM!’ ve büyükanne olarak tüm sıfatlarınızla öğrettiklerinden sizin de kitabınızda sıklıkla vurguladığınız gibi az buz değil! “Aaa, kim okur senin 80 Yaşım Merhaba kitabını!” dediler. ve yılların size kattığı en temel değişimlerden en yaşamsal “Ben de bu yitimin içinden geçtim. (...) 80 yaşıma “Bugüne kadar hiçbir kitabımı ‘Kim okuyacak’ diye yaz- gelince anladım ki yazmak, gençlikte bir ifade biçimi, saydıklarınız nelerdir? madım. Yazmadan edemediğim için yazdım” dedim. orta yaşta bir direnme hali, şimdi bu yaşta ise kendime ve Sonuçta bugün koca adamlar olan çocuklarıma “Kimse ORAL- Aaa anladım, gönüllülük bölümünden söz ediyor- zamana karşı bir sorumluluk” diye yazıyorsunuz. okumasa bile torunlarım okur” dedim ve kitabı yedi sun; evet, kitabımda “Gönüllülük kalbin ayaklanmasıdır” Kitabınıza ve yaşamınıza damga vuran bu gerçeği diye bir bölüm var. torunuma ithaf ettim. anlatır mısınız? Şu an torunlar 16-26 yaş arasındalar. Bu “yeni Türkiye” Hemen söyleyeyim: Benim artık bu ülkede yaşayıp da ORAL- Sorumluluk dediğim; önce kendime, aileme, ana- dedikleri şeyde nasıl geleneklerimizin sömürüldüğünü, STK’lere el vermeyen, toplum yararına gönüllü çalışmalara ma, babama, eşime, çocuklarıma, torunlarıma, çevreme, ya- değerlerimizin, vicdanın, hak hukuk ve adaletin katılmayan insanlara hiç sevgim ve saygım yok. şadığım topluma, memleketime, ülkeme ve yaşama karşı ayaklar altında çiğnendiğini; bizden, yaşamlarımızdan Şöyle anlatayım: Yaşamda ben hiçbir şey olmak isteme- duyduğum sorumluluk. neler çalındı, neyin mücadelesini veriyorum bunca dim ama hep bir şeyler yapmak istedim. Şu tümceyi, yaşa- Son 25 yıl içinde doğanlar, biz hep böyle Arap kültürüyle yıldır, onları yazmaya çalıştım. Torunlarım ve başka mım boyunca çok kurdum, çok kullandım: “Neden mi? Ni- bezenmiş olarak yetiştirildik sanabilir. gençler de bilsin istedim. çin mi?” Yıllar geçtikçe, çocukluk ve ilk gençlik yılları >> 8 25 Haziran 2026