Catalog

‘BÜTÜN ŞİİRLERİ: KENDİ GÖK KUBBEMİZ, ESKİ ŞİİRİN RÜZGÂRIYLE, RUBÂÎLER VE HAYYAM RUBÂÎLERİNİ TÜRKÇE SÖYLEYİŞ’ Yahya Kemal’i yeniden okumak! görünür hale getirmekti. MEHMET SAMSAKÇI Bir mısranın hangi aşamalardan geçerek son biçimine ulaştığını YAHYA KEMAL: ‘MISRA BENİM görmek, bazen şiirin kendisi kadar HAYSİYETİMDİR’... öğretici olabilir zira. Türk şiirinin bazı isimleri vardır ki eserlerinden çok, Çalışma sırasında dikkat etraflarında oluşan kültürle yaşarlar. Yahya Kemal Beyatlı çeken noktalardan biri de Yahya (1884 / 1958) bunların başında gelir. Kemal’in şiirlerini çevreleyen insan Şiirleri ezberlenir, mısraları günlük yaşamda tekrar hikâyeleriydi. edilir, İstanbul’u anlatırken ona başvurulur; tarih ve Şairin birçok manzumesi ithaflarla medeniyet meseleleri konuşulurken daima referans ve yayımlanmıştır. Bu ithafların kaynak olur. sahipleri, çoğu zaman yalnızca Fakat tüm bu yaygın, haklı üne karşın Yahya Kemal’in bir isim olarak kalmış, zamanla şiiri, bugün hâlâ keşfedilmeyi bekleyen bazı yönler unutulmuştur. taşımaktadır. Bunun başlıca nedeni Yahya Kemal’in şiire Oysa bu isimler bazen bir dostluğu, yaklaşımındaki benzersiz titizliktir. bazen bir fikir alışverişini, çoğu defa O, şiiri bir esin meselesinden çok bir mükemmellik da şiirin anlam dünyasını doğrudan meselesi olarak görmüştür. etkileyen ilişkileri temsil eder. “Mısra benim haysiyetimdir” diyen Yahya Kemal, bir Kitapta bu kişilere ilişkin verilen kısa bilgiler, şiirlerin arka mısra üzerinde yıllarca çalışabilen, bulduğu kelimeyi daha planını aydınlatan küçük fakat önemli ayrıntılar sunmaktadır. iyisini keşfettiğinde çekincesiz terk edebilen, şiirin son KAYNAK NİTELİĞİNDE BİR ETÜT! haline ulaşabilmesi için çok uzun zaman (gerekirse 40 yıl) Yahya Kemal araştırmaları bakımından eserin asıl beklemeyi göze alan bir şairdir. önemi ise başka bir noktada ortaya çıkmaktadır: Nitekim yaşamı boyunca şiir kitabı yayımlamaması da Türk edebiyatında metin neşri ve edisyon kritik büyük ölçüde bu tavrın sonucudur. çalışmaları daha çok klasik edebiyat sahasında gelişmiştir. ‘BİR GAZEL ŞAİRİ BİR TEK GAZEL Modern Türk şiirinde ise şairlerin metin serüvenlerini BIRAKSA KÂFİDİR’ takip eden, varyantları bir araya getiren, şiirin oluşum Yahya Kemal, “Bir tek gazel bıraksa yeter bir gazel- sürecini belgeleyen çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. serâ/ Her beyti ancak olmalı beytü’l-gazel gibi” (Her Bu bakımdan Bütün Şiirler, yalnızca bir şiir kitabı beyti beytü’l-gazel gibi olacaksa bir gazel şairi bir tek değil; aynı zamanda Türk şiir araştırmaları için gazel bıraksa kâfidir) diyen şairdir. hazırlanmış bir başvuru kaynağı niteliği taşıması için O, bir mısrada kendisinin “perfection” dediği hazırlanan bir etüttür. kusursuzluğu, mükemmelliği, pürüzsüzlüğü Kitap, Yahya Kemal’in şiirleri üzerine çalışan araştır- macılar için olduğu kadar, onu ilk kez okuyacak okurlar için yakalamadıkça rahat edemeyen, tatmin olmayan, yıllarca sonuncusundaki “muradımızca” kelimesi, müsveddelerde de yeni bir okuma olanağı sunmaktadır. beklemek pahasına şiiri yoğurdukça yoğuran bir şairdir. -üzeri çizili olarak- “hayal içinde” şeklindedir ve bu Çünkü büyük şiir, yalnızca sonuçtan ibaret değildir; o Yakın dostlarından Şevket Rado anlatır: değişiklik Yahya Kemal araştırıcıları ve okurları için çok şey sonuca giden yol da en az eser kadar değerlidir. “... Benim ‘Tanburi Cemil’in Ruhuna Gazel’deki ‘Cânib-i ifade etmektedir. Aradan geçen on yıllara karşın Yahya Kemal’in şiirleri rahmete son çektiği sâgarle döner’ mısraım da bunlardan biridir. VAKIFBANK KÜLTÜR YAYINLARI İLE hâlâ canlılığını koruyor. Şiir tamam olmuş, yalnız bu son mısra kalmıştı. Bir türlü İSTANBUL FETİH CEMİYETİ YAHYA KEMAL İstanbul’un ufkunu seyrederken, tarih karşısında duyulan yapamıyordum. Benim adetimdir: Mısraın bazı kelimelerini ENSTİTÜSÜ’NÜN ORTAK ÇALIŞMASI hayreti ifade ederken; aşkı, ölümü, zamanı ve hatırayı dile bulduktan sonra bulamadığım kelimeler yerine muvakkat VakıfBank Kültür Yayınları ile İstanbul Fetih Cemiyeti getirirken onun mısraları günümüz Türkçesinin en yüksek bazı kelimeler takarak araştırmaya devam ederim. Yahya Kemal Enstitüsü’nün ortak çalışması olarak ve asil örnekleri arasında yer almaya devam ediyor. Bu son mısraa da ‘... rûh-ı muattarla döner’ diye yayımlanan Yahya Kemal: Bütün Şiirleri: Kendi Gök Belki de bunun nedeni, Yahya Kemal’in yalnız kendi muvakkat bir terkip takmıştım. Bir arkadaşıma bütün şiiri Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgârıyle, Rubâîler ve Hayyam çağını değil, Türkçenin uzun tarihini de aynı şiirin içinde göstererek ‘Bunda noksan ne var?’ diye sordum. Okudu. Rubâîlerini Türkçe Söyleyiş, işte bu ihtiyaçtan doğdu. konuşturabilmiş olmasıdır. ‘Mükemmel’ dedi, ‘hiçbir noksan yok’. Ben, ‘Bir daha oku!’ Bu kitap, Yahya Kemal’in sağlığında kitaplaştırmayı Her kuşak Yahya Kemal’i yeniden okumalıdır. Onun dedim. Yine ‘Tamam’ dedi. düşündüğü üç şiir kitabını ilk defa kapsamlı bir edisyon şiirleri yalnızca geçmişe ait bir estetik miras değil, İşte o sırada ben de mukadder kelimeleri bularak: kritik anlayışı içerisinde bir araya getiriyor. Türkçenin olanaklarını gösteren canlı metinlerdir. “Cânib-i rahmete son çektiği sâgarle döner” deyiverdim. Eserin temel amacı yeni bir Yahya Kemal metni kurmak Şiiri aldım. Mısraı olduğu gibi yerine koydum. Okudu ve: YERYÜZÜNDE YEGÂNE İHTİRASI MİLLETİNİN değil; mevcut metinleri, onların oluşum hikâyelerini, ilk ‘Meğerse noksanmış, hakikaten şimdi tamam oldu’ dedi.” DİLİNDE BİRKAÇ GÜZEL ŞİİR SÖYLEMEK yayımlanış biçimlerini ve zaman içerisinde geçirdikleri OLAN BİR ŞAİR... ŞİİRİNİN TEMEL KAYNAKLARI: ‘KENDİ GÖK değişimleri görünür kılmak. “Ses” isimli rubâîsinde, “Hep neşve veren aşkı terennüm KUBBEMİZ’, ‘ESKİ ŞİİRİN RÜZGÂRIYLE’, Bir şiirin ilk yayımlandığı gazete veya dergiyi bilmek, dilerim/ Yâ Rab bana bir ses yaratan kudreti ver” diyen ‘RUBÂÎLER VE HAYYAM RUBÂÎLERİ’... ilk neşriyle kitap hali arasındaki farklılıkları görmek, şairin Yahya Kemal, bu cihandan gelip geçerken kendisinden Bugün Yahya Kemal dendiğinde akla gelen Kendi Gök müsveddelerinde kullandığı fakat daha sonra vazgeçtiği geriye bir “ses” bırakmak istemişti. Kitap, bu sesi bütün Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgârıyle, Rubâîler ve Hayyam kelimeleri takip etmek, yalnızca akademik ve filolojik bir tonlarıyla ortaya çıkarmak, duyurmak istiyor. Rubâîlerini Türkçe Söyleyiş adlı kitaplar, şairin vefatından merakın ürünü değildir. Bir zamanlar “yeryüzünde yegâne ihtirası milletinin dilinde sonra -kendisinin de üyesi olduğu- İstanbul Fetih Cemiyeti Bunlar, şairin zihninin nasıl çalıştığını anlamamıza birkaç güzel şiir söylemek” olan Yahya Kemal, aradan geçen bünyesinde kurulan Yahya Kemal Enstitüsü tarafından yardım eden önemli ipuçlarıdır. bunca yıla karşın aynı dili aydınlatmayı sürdürüyor. yayımlanmış eserlerdir. Yahya Kemal: Bütün Şiirleri (Edisyon Kritik) ise bu YARATI KALESİNİ İÇTEN GEZMEK! Bu kitaplar yarım asrı aşkın bir süredir Yahya Kemal büyük şairi daha yakından tanımak, şiirinin mutfağına Özellikle Yahya Kemal gibi bazı şiirlerini onlarca yıl şiirinin temel kaynakları olmayı sürdürmektedir. girmek ve mısralarının oluşum serüvenine tanıklık etmek boyunca olgunlaştıran bir sanatçı söz konusu olduğunda bu Ancak her büyük şair gibi Yahya Kemal’in de şiirleri isteyenler için yeni ve önemli bir kapı aralıyor. ayrıntılar çok daha değer kazanır. yalnızca nihai şekilleriyle değil, o son şekle ulaşıncaya kadar geçirdikleri serüvenle birlikte değerlendirilmeyi hak Metinlerin inşa sürecini izlemek, bir yandan da Yahya Bütün Şiirleri: Kendi Gök Kubbemiz, Eski Şiirin etmektedir. Bir örnek olmak üzere kaydedelim: Kemal’in o çok titiz çalışma prensibine vakıf olmak, sanki Rüzgârıyle, Rubâîler ve Hayyam Rubâîlerini kaleyi içten gezmek gibidir. Yahya Kemal’in ünlü “İstanbul’un O Yerleri” Türkçe Söyleyiş / Yahya Kemal / Hazırlayan: Bu yüzden kitapta yer alan dipnotlar sadece kaynak başlıklı şiirinde, “Cananla gezdiğim kıyılar, sürdüğüm Mehmet Samsakçı / VakıfBank Kültür Yayınları, hayat,/ Öz mavilikle çerçevelenmiş o levhada,/ Ömrün göstermek amacıyla hazırlanmadı. İstanbul Fetih Cemiyeti Yahya Kemal Enstitüsü / muradımızca geçen mutlu günleri” şeklindeki mısralarının Amaç, Yahya Kemal’in şiir atölyesini mümkün olduğunca 680 s. / 2026. 10 25 Haziran 2026