Catalog

Düşlerin en güzeli! David Almond; annesi mermi üreten, babası cephede savaşan John’un o küçük kasabada günden günden büyüyen barış düşlerini büyük bir incelikle dünyanın dört bir yanına taşıyor. Desenleri, çevirisi, tasarımıyla o bungun, karanlık savaş ortamına çocukların dünyasından bir direnç olarak yükseliyor Savaş Bitti. çaba daha var ki onları da sözün burasına konuk ne ki John’un tedirgin çabaları, arkadaşı Jan’ın Y. BEKİR YURDAKUL etmeliyim: sessizliği bize her şeyi anlatıyor. Almond’un sözcüklerle kurduğu dünyaya David Fabrika; John’un evinin yakınında, nehrin avaş dediyse birileri ya da “başka yol kalma- Litchfield, çizgi ve desenleriyle çok başarılı bir kıyısındadır. John büyürken o da büyür. Savaş dı deliliği”ne doğru yelken açmışsa aklımın başlayınca daha hızlanır büyümeleri. boyut ekliyor. S şiir çiçekleri ayaklanır ansızın. Nâzım’ın “...bir İki kilometre boyunca uzar gider. John, kendi Hikâyenin akışındaki yalınlık, lezzet, karakter de harbe girmedim/ sığınaklara da inmedim gece ve kahramanların duygularının sakince ne ki o küçüklüğü gibi fabrikanın “küçük” halini de bir yarıları/ yollara da düşmedim pike yapan uçakların oranda da etkili aktarımı görsellerde de benzer bir türlü anımsayamaz. altında” dizeleriyle kalkarım ayağa. Sabahın erken, akşamın geç saatlerinde, mavi incelikle gösteriyor kendini. O karabasandan uzak bir ömür sürmelerimi; iş tulumlarıyla yüzlerce kadın işçi doldurmaktadır dünyanın birçok kara parçasında sığınakları, pike sokakları, fabrika kapısına ulaşan yolu. yapan uçakları bilen, yaşayan insanları / çocukları John’un annesi, arkadaşlarının anneleri hep bu düşününce ne denli şans sayabileceğimi de fabrikada günde on iki saat çalışırlar. bilemem. Yetmez bana benim “şanslı” olmalarım. Annesi saklamıştır ne ürettiklerini, “mermi” Derken harbe yollanan, kendini bir anda savaşın deyip geçiştirmiştir. ortasında bulan çocukları anımsarım ki Orhan Ama okul müdürü “ülkelerinin büyüklüğünü Veli’nin o çocuklar için “Harbe giden sarı saçlı ve zaferin pek yakında kendilerinin olacağını çocuk!/ Gene böyle güzel dön;/ Dudaklarında göstermek için” çocukları fabrikaya götürüp bir de deniz kokusu,/ Kirpiklerinde tuz;/ Harbe giden sarı savaş güzellemesi sergileyince olan olur. saçlı çocuk!” seslenişinde bir teselli ararım. İyi de John’un babası da savaştadır. Miğferi var Ararım da nereye varır yolum, ne söyler bana insanoğlunun binlerce yıldır bıkıp usanmadan mıdır onu koruyacak? sürdürdüğü (nedeni, “kazanan”ı, “yitiren”i, Fabrika miğfer de üretmektedir ve onlardan biri sonuçları belli ve hiç değişmeyen) bu dalaşmaları? John’un babası içindir. Sonra çocuklar çıkar karşıcı, ellerinde Bertolt Okul müdürü çocukları da savaşa destek olmak Brecht’in “Savaş İstiyoruz/ İlk önce vuruldu/ için “görev”e çağırır. Bunu yazan” dizeleriyle ağırlaşmış, kocaman ÇOCUK ONLAR, NE YAPABİLİR Kİ? pankartlar... Bir koşu düşerim peşlerine. Müdürün bağıra çağıra söyledikleri; savaşta TEPEDEN TIRNAĞA BİR SORGU arka cephenin hangi araç ve yollarla, nasıl da Savaş Bitti’nin daha kapağını açtığımda aynı savaşın içine sokulduğunu da Almond’un usta derin yolculuğun orta yerinde buluverdim kendimi. anlatımıyla inceden anımsatır. Bir de Avrupa’nın karşı karşıya kaldığı son Köyde bir de “vicdani retçi” vardır; savaşa karşı mülteci akınından bir süre sonra kıtanın ortalık çıkan, savaşmayı reddeden. Dorothy’nin Gordon yerinde yapılan bir araştırmada, “Sınıfınızda dayısıyla yakınları da ilişkiyi kesmiştir. kaç mülteci var” sorusuna o Avrupalı çocuğun, Ama çocuklara, cesaretle “savaşta olduklarını “Burada mülteci yok! Biz hepimiz çocuğuz” yanıtı söyleyenlere inanmamalarını, çocuk olduklarını” ayrılmadı yanımdan. söyler. Bana sorarsanız David Almond’un muhteşem Savaş çığırtkanları ne yapsalar o cepheye hikâyesinin başkahramanı John’du araştırmacıya katılmaz John; kendisi gibi çocuktur mermilere o olağanüstü yanıtı veren ya da John’un yaşıtı hedef olanlar. Krala, başpiskoposa mektuplar Alman Jan’dı. yazar arkadaşlarıyla ne ki yanıt alamaz. Almond; sözcüklerle yolculuğun, çocukların “İki çaba daha” dedim ya, o da kitabın Bir de arkadaşlığını düşleyerek büyüttüğü Jan dünyasından seslenişin, onlarla sahici arkadaş tasarımında yakalanan incelik. için bir mektup hazırlar. Mermiler arasında o da olmanın da büyük ustası. Savaşın, bombaların, acının yarattığı bungunluk, çıksın yola ve ulaşsın ister Alman arkadaşına. Savaşın acısını; taraflarının çıkarcı, empati karanlık, sıkıntı, açmaz; tasarımdan yansıyan John’un çabaları, düşleri, savaşa yandaş olma- yoksunu, umarsız, ne yapacağını bilmez hallerini havayla derinden duyumsatıyor kendini. Kısacası yan direnişiyle büyüyen barış hayali ekmekle barış öylesine ustalıkla ve derinden duyumsatıyor ki metnin, kurgunun gücüne güç katıyor her görsel. arasında umarsız kalmış yetişkinlere de güç verir. kendinizi bir anda hem John’un yanı başında, Onca silahı, savaş gerecini taşıyan gemilerin NE ÜRETİLİYOR BU FABRİKADA? onu koruyup kollarken buluveriyorsunuz hem en kıymetli emaneti John’un mektubu ve barış Kimileri söylenmese de farklı mekânlarda akıyor de tepeden tırnağa bir sorgunun ortalık yerinde hayalleridir. hikâye. Ancak ağırlıklı olarak fabrikada (Evet, silah yapayalnız kalıveriyorsunuz. Gün gelir, dünyanın gördüğü o en büyük savaş fabrikası!) buluyoruz kendimizi. Hep söylerim: Başka dillerden bir yapıtı da biter. Şimdi Alman toprağına mermilerin yerine Ah o yemyeşil kırlar, oyun alanları, parklar, sevmişsem burada başrolü hep dilimizde o yapıtı kuşburnu tohumlarını serpmenin vaktidir. n korkusuzca koşulan okullar... var eden dil işçisine veririm. Azade Aslan, yine özenli, titiz bir çalışmayla Savaş, çatışmalar / çarpışmalar her nerede Savaş Bitti / David Almond / Resimleyen: konuk oluyor okumalarımıza. olsa tedirginliği, sevinçleri boğmaları her yana David Litchfield / Çeviren: Azade Aslan / Almond’un hikâyesini başka, farklı kılan iki uzanıyor. Belki çoğunu söylemiyor bize yazar; Günışığı Kitaplığı / 2026 / 128 s. / 9+ 14 Mayıs 2026 16 Desen: DAVID LITCHFIELD