Katalog

B İ L İ M KÜLTÜR BİLİM YAYIN Doğanın oyunları ve insan Doğadan edindiğimlz bllgllerin sınırlarını ve doğruluğunu algılama yeteneklerimiz belirlenmekte... Vehhı Belgıl oğayı olduğu bıçımde algılıyor mukyuz? Başka deyışle, gorduklerımız, duyduklarımız gerçeğın ta kendısı ml' Daha da başka bır deyışle, duyu organlarımızın elınde oyuncak mıyız'? Gozlerımız bıze 7 renkten oluşan bır dunya gosterıyor Ama, oyle mı'? Araştırmalar butun renklerın, yeşıl, kırmızı, mavı renklerın çeşıtlı derecelerde karışmasından oluştuğunu gosterıyor Yanı uç ana renk ayrı dozlarda bırleşıp mılyonlarca rengı meydana getırıyor Daha da başka araştırmalar, bu uç ana rengı ıkıye ındırdı Aslında, renk denılen olayın, ayrı dalga uzunluğunda ışıklar olduğunu anlamış bulunuyoruz Tat duygusunu duşunelım Bu duygunun bıldırdığı çeşıtlı tadlar da acı tuzlu, ekşı tatlı dedığımız dort lezzetten meydana gelıyor Bılgılerımızın yuzeysellığını başka bakımdan da anlıyoruz Kuçukken çok buyuk, çok uzun, çok ağır sandığımız şeylerın, buyukken, hıç de oyle olmadıklarını anlıyoruz Kısaca bılgılerımız vucut yapımıza bağlı dığimiz araçların doğru bllgl aktarmalannı sağlamak olduğunu anlıyoruz Bunun bır yolu, gıttıkçe daha buyuk camlı teleskoplar yapmak Nıtekım yapılıyor Hatta, yalnız teleskop camları değıl aynaları da yenl gereksınmelere gore yapılıyor Tek cam tek ayna yerıne kuçuk kuçuk yuzlerce bınlerce ayna Ama, aynayı camı gelıştırmekle kesin sonuca gene de varılamıyor Çunku sımgesının aslı ne ıse goruntusu de aynı oluyor Yukarıda verdığımız orneğe gore konuşursak En buyuk teleskop bıle, ışığın geldığı yone göre bilgi verıyor Suda kırılmış gıbı görunen dala kuçuk teleskopla da buyuk teleskopla da baksanız aynı şeyı gorursunuz Bu durumda yapılacak şey teleskobun, kırılmışlığı kırılmamışlığa çevıren bır araçlar donanmasıdır Yıldızlar, dunyadan, goz kırpıyor görunur Nedenı hava tabakalarının bunlardakı tozun, buharın uzengı takılması hatta gem vurulması bırer yenılıktı Bu buluşlarla ordular durdurulamaz hale gelmıştı Turkler bu sayede cıhangır olmuştu O kadar kı, Prusya kralı Buyuk Frederık'ın babası Çavuş kral, Lale Devrımızın unlu padışahı Uçuncu Ahmet'ten, ozel hârâsı ıçın bu atlardan ıstemıştl Grejua ateşı, Bızanslıların. tahta gemı yakmada kullandıkları bır yenılıktı Tank, Bırıncı Dunya Savaşında, Radar Ikıncısınde bulunmuştu Zaferın kazanılmasında bunların buyuk rolu olmuştu Ikıncı Dunya Savaşını buluşların en buyuğu atom bombası noktalanmıştı Bomba yalnız savaşa son vermemış, Yıldız Savaşlarının ortaya çıkmasına goturen buluşlara da yol açmıştı Yıldız savaşları fuzeler kıtalararası bombalar laser ışıkları, elektronık araçlarla yapılacak savaşlardı Bunlara karşı savunma da, konuya gırıyordu Hepsını bır yana bırakıp laser savaşını alalım 1960'ta bulunan bu ışığın özellığı, kalem ıncelığınde dumduz gıtmesı ve çelık zırhları bır anda delebılmesı ıdı Laser, yerde de gokte de uretılıyordu Gorevını yapabılmesı ıçın kıtalararası fuzelerı tam yerınde yakalamak, keskın ışığını kalem ıncelığınde onlara yoneltmesı gerekıyordu LİTERATÜR Tıp Dergisi ıı dalya" dedi ÜT.C8AEL» 33MKL Irfı W H # | / H ı v pw> yttıl Mr İHltğUun. m Ontrriı M 44 M ılruuTtm > 10 ooo n. Ş=££~£^£rŞ;şEŞ: Doğru görüş Başka etken Bu arada doğanın da bızı yanılttığına tanık oluyoruz Bınlercesı arasından bır olay Yarısı su ıçınde yarısı dışarda bıt dalın sudakı kısmını kırıl mış gıbı goruyoruz Çun ku, sudakı kısmı tutmak ıstedığımız zaman onun, tam yerınde olmadığını anlıyoruz Doğa aynı oyunu havada da oynuyor Yıldızlardan gelen ışığın çıkış yonune doğru gıderek ışığın başka bır yıldızdan geldığını, fakat, kuvvetlı bır manyetık alandan geçerken, tıpkı sudakı gibı, bukulerek geldığını anlıyoruz Oemek kı, bız doğayı kendımıze gore anlıyoruz Bu yuzden de, Felsefede, Bılgı kuramı' teorılerınden sonra ' Dış dunya ' teorılerı yer alıyor Çunku, bılgı dedı ğımız şeyın, her canlının vucut yapısına bağlı olduğunu öğrenmış bulunuyoruz Gök cisimlerl Gok cısımlerı ıle ılgılı bılgılerımız yakın zamana kadar, (Uzay Çağına gelene kadar) teleskoplaıın verdığı bılgılere dayanıyordu Teleskoplar da bunları gok cısımlerının gonderdığı ışıklardan topluyordu 14 Ekım 1957 den sonra Astronomı de deneysel bılımjer arasında yer aldı Şımdı, Ay Venus, Mars hatta obur gezegenler hakkında bılgılerımızın bır kısmını oralara gonderdığımız araçların yolladığı bılgılerden topluyoruz Bu durumda da, bugun atronomı nın karşılaştığı en onemlı sorunun, gok cısımlerıne gonder sıcaklıgı ve yoğunluğudur Atmosferın uzerındekı uzay boşluğunda bunlar olmadığından yıldızlar pırıl pırıl gorunur Bu da ıncelemelerını kolaylaştırır Teleskoplara, suyun kırma özellığını kaldıracak, başka deyışle duzeltme gorevı de yukleyecek bır araç takılırsa cısımlerl gerçeğe yakın bır bıçımde gorebılırız Geçen yıl boyle bır gırışımde bulunuldu ve duzelticı aracın adı şımdıden konul du Adaptıve optıcs" (duzelticı araç) Kım yapacak bu işı? Yapılacak blr şey yok Yapılmış bıle NASA (Amerıkan Havacılık ve Uzay Kurumu) bunu kımin yaptığını bılıyor Başkan Reagan, Yıldız Savaşları projesını başlattığı zaman Strategıc Defense Inıtıatıve Offıce" (Stratejık Savunma Gırışımı Burosu) adlı bır buro kurul muştu Görevı, Yıldız Savaşlarının ortaya çıkaracağı sorunlara çözum bulmaktı Yıldız Savaşları, bılmen savaşlardan ayrılıyordu Çarpışanlar ınsan değıl, daha çok teknolojılerdı Evet, tarıh boyunca savaş hep son teknıklere dayanmıştır Ata Bunun ıçın, bombaların fuzelerın yerlerını yanılmayacak bıçımde saptamak en onemlı ıştı Buro bunu kolaylaştıracak bır yol bulmuş, Kuveyt Savaşı nda başarı ıle uygulamıştı Amerıkan Bılım Vakfı bu buluşu ıstemış, Buro da vermıştır Bılım adamları şımdi, buluşu Astronomıye uygulayacaklar Eınsteın, atmosferın bozucu etkısı ıle bırçok yıldızların tam yerınde görunmedıklerını soylemış, bunun doğruluğu 1919 dakı bır guneş tutulmasında kanıtlanmıştı Ancak, yıldızlara bakarken sabıt bır noktayı yonlendırıcı olarak kullanmak gerekiyordu Yıldızın ışığının teleskopla duzeltıldığını, böyle sabıt bır nokta ıle belırleyebılırsınız Sabit nokta bulunmazsa laser ışığı ıle boyle bır nokta yaratılabılır Bu da, laserı atmosferde çok bulunan sodyum tabakasından yansıtmak Astronomıde boyle bır sabıt nokta gereksınmesı, tıp araştırmacılarının deneme ınsanı"na benzetılebılır Bır ılacın vucuttakı etkısını mı deneyeceksınız? llaç verılen kımse ıle verılmeyen bırını karşılaştırarak araştırma yaparsınız LİTEBATUR Aylık Tıp Dergısı Eylul 1992'de 100 sayısına ulaştı Hazıran 1984'te yayın hayatına atılan LİTERATÜR kendını yenıleyerek ve nıtelığını yıtırmeden yayını bugune kadar surdurebıldı Dergının sekız yılı aşkın başarılı çızgısıne bakıldığında, dergının bugun uluslararası tıp dunyasındakı gelışmelerı Brıtısh Medıcal Journal The New England Journal of Medıcıne ve The Lancet gıbı seçkın tıp dergılerınden tam metın çevırılerle ızlemek ısteyen doktorlar ıçın değerlı bır kaynak durumuna geldığı goruluyor Gunce! bılgı edınmenın, yenı teknıklerı uygulamanın, pratık bılgılerı pekıştırmenın buyuk onem taşıdığı tıp alanında guvenılır ve kurumlaşmış yayınlara ulkemızde gerçekten ıhtıyaç var LİTERATÜR un Eylul sayısında emzırme, gebelıkte yatak ıstırahatı kanser ağrısı bacakta şışme, kolon rektum anusun anatomı ve fızyolojısı, mıgrende patogenez teorılerı, kronik kalp yetmezlığının tedavısınde ılerlemeler gıbı yazılar yer alıyor Pratık bılgıler, temel bıgıler klınık araştırma sonuçları, tıpta gelışmelerı ıçeren çevırılerın yanısıra dergının her sayısında uluslararası yayınlardan derlenmış ozet yazı sayfaları var Dergının edıtoru Dr. Nilgıin Gedlkoğlu yuzuncu sayıdaki yazısında LİTERATÜR ıçın "ulkemızde yalnızca bır ılk olmanın otesınde bır gelenek olmanın da kıvancını yaşıyoruz dıyor Bu başarıda yayın kadrosu kadar, dergıye sahıp çıkan okurların da payı var kuşkusuz Yuzuncu sayıdan ıtıbaren LİTERATÜR okurlarına kolaylık sağlamak amacıyla telefonla abone kampanyası başlattı Dergının abone servısını 518 2244 no lu telefondan arayarak abone olabılırsınız 29013 Komşuda pişer... ' Komşuda pışer, bıze de duşer" dıye bır atasözumuz var NASA, kurulduğu gunden berı bu yardımlaşmayı yaptı Uzayçağı her an yenl buluşların ortaya atılmasını gerektırıyordu Yenı buluş demek yenı çozumler demektı Bılınmeyen bır ortam olan uzayda yaşama, yemek yeme, yıkanma boşlukta gezme gıbı sorunları çozmek için bu kuruluşun emrınde bır an gelmış 400 000 kışl çalışmıştır Buluşlar, sonra, Amerıkan sanayiine parasız olarak aktarılmıştıı NASA, şımdı başka bır kuruluşun yardımını ıstıyor Men dakka dukka