Katalog

ÇIVRESAÖLIÖI KISA HABERLER 1.5 ton atık pil toplandı İzmir'de valilik ile belediyenin girişimiyle başlatılan kampanya iyi sonuç verdl. Kudret Guven* Altı kanatlı böcekler G unluk yaşantımızın vazgeçılmez elektrıklı araçlarının bırçoğuna gereklı enerjıyı ya bır kez kullanılıp atılan ya da tekrar tekrar doldurulup kullanılabılen pıller sağlıyor Transıstömn bulunmasından sonra elektronık aletlerın guç gereksınımlerının azalmasıyla beraber pıl kullanımı gıderek artmıştır Daha sonra entegre devrelerın kullanılmasıyla elektronık aletlerın guç gereksınımlerı daha da azalmış bırçok araç pıl ıle çalışabılır hale geldı Buna paralel olarak pıller de gelışmış guçlerı artarken boyutları kuçuldu fıyatları azaldı Saatler fotoğraf makınaları bılgısayarlar pıl tuketı cısı oldular Amerıka Bırleşık Deletlerınde her yıl 2 5 mılyondan fazla pıl tuketılliyor Doğal olarak bereberınde yenı bir atık sorunu da ortaya çıktı Bu denlı yararlı bır şekılde yaşant.mıza gırmış olan ve gıderek daha çok kullanılacak olan pıller, kımyasal maddelerden yapıldıklan ıçın hıç de zararsız değıller Yeşıl pıl olarak satılan cıva ve kadmıyum (Cd) ıçermeyen pıller de buna dahıl Duğme pıl ya da saat pılı (Buttom Cell / Oısc Batterıes) denılen kuçuk pıller yalnızca çevre kırlılığı yonunden değıl kuçuk çocukların yutabılmelerı nedenıyle de sorunlar yaratıyor Nıtekım Amerıka Bırleşık Devletlerı nde 1985 ten sonra her ay 30 dan fazla pıl yutma olgusu gorulmeye başlandı Pıllerın uretımınde çeşıdine gıre başlıra cıva klorur, amonyum klorur manganez dıoksıt, sulfurık asıt karboksımetil seluloz potasyum hıdroksıt etılen glıkol dımetıl eter propılen karbonat lıtyum perklorat kurşun ve kurşun bıleşıklerı, lıtyum bromıd kukurt dıoksıt asetılnıtrıl gıbı maddeler de kullanılıyor Ağır metallerden kurşun ve clvanın zararlı olduğu herkes tarafından iyi bılınmektedır Çevre Sağlığı yonunden Kadmlyum (Cd) kırlılığıne aynı onemın verıledığı soy lenemez Dunyada her yıl 30 000 ton kadar kadmıyum çevreye verılmektedır 1985 yıhnda Amerıka Bırleşık Devletlerı nde sarfe dılen 3700 ton Cd un % 25 ı pıllerde sarfedılmıştır Cd, kırletilmış topraktan dığer metallere qore daha kolay olmak uzere özellikle çok yapraklı bıtkıler tarafından alınır Havadakı konsantrasyon yuksekse havadan da alınır Normal koşullarda bitkıler uzerınde toksık etkılerı gozlenmemesıne karşın deneysel olarak bu etkı gosterılebılmiştır Hayvanlar tarafından sındırım, solunum ya da enjeksıyon yoluyla alınması halınde oldukça toksıktır karaciğer, böbrok, •indirlm sistemi, kalp, testlsler, pankrea», kemikler ve kan damarlannda yapı ve ışlev bozukluklarına neden olabılmektedır Doğumda ınsan vucudunda Cd yoktur llerı yaşlarda ozelılıkle karaciğer ve bob reklerde olmak uzere, bırıkmeye başlar Japonya da 1955 yılında Cd ve endustrıel kaynaklı dığer kırletıcılerle kırlenmiş sularla sulanan pırınç tarlalarında yetışen pırınçle beslenenlerde ıtaııtaı hastalığı gorulmuştur Itaııtai Japonca da ağrıdan ağlama anlamına gelır Hastaların ozel lıkle hareket halındeyken hıssettıklerı da yanılmaz ağrılar nedenıyle bu ad verılmıştır Mastalığın temel bulgulan bobrek bozuklukları kemıklerde kalsıyum azalması, kolay kırılma ve şekıl bozukluğudur En çok etkılenenler ıse kotu beslenerek az protenı ve kalsıyum alan menopoz sonrası kadınlar oldu Olay 100 kışının olumuyle sonuçlanmıştır Japonya da genellıkle prınçlerde ortalama 0 050 07 ppm (mılyonda bır oran) olan Cd duzeyı hastalığa yol açan bu prınçlerde 1 ppm den fazla bulundu netmellği"nın 8 maddesı ayrı bertaraf edılmesı gereken atıkları tanımlamakta ve kımler tarafından ne gıbı onlemler alınabıleceğınıbelırtıyor Bu yonetmelığın (a) bendınde tehlıkelı hastane ve laboratuvar atıklarının evsel atıklarla birlikte atılması (b) bendınde de kullanılmış aku, pıl ve ılaç atıklarının da yıne evsel atıklar ıle birlikte atılması yasaklanıyor Aynı zamanda beledlyelerln (a) ve (b) bentlerınde sözu edılen bu atıklar ıle evsel atıkları bırbırıne karışacak şekılde birlikte toplamalarını ve bertaraf etmelerını yasaklıyor Turkıye de de ılk kez "Hastane Enfekte Abklannı" ıkı ozel frıgorıfık kamyonla ayrı toplayıp yonetmelıge uyğun olarak berteraf etmeye başlayan adaha sonra 27 Nısan 1992 tarıhınde Izmır Valılığinın ışbırlığı ıle okullarda pil toplama kampanyası duzenleyerek oğretmenlere oğrencılereve aılelerıne ulaştı ve kısa surede 1.5 ton her cınsten pıl toplandı Bunda özellikle ılkokul çocuklarının katkısı buyuk oldu Bu katkı çok anlamlıdır Çevre bılıncının oluimasında eğıtımın erken başlamasının ne kadar onemlı gençliğın sağlıklı bır çevre yaşanılası bır dunya ıçın çok şeyler yapmaya hazır olduğu bır kez daha göruldu özellikle yerel yonetımlere bu potansıyelın yonlendirılmesınde buyuk gorevler duşuyor Fakat her şeyden once beledıyelerımız atıkların bertarafı konusunda ılgıll yonetmelığı ınceleyerek derhal ne yapabıleceklerıne karar vererek harekete geçmek zorundadır Artık onlerınde ornek alabıleceklerı bır uygulama vardır ve "Düzenli Atık Oepolama Tesisi" ınşası sanıldığı glbı çok pahalı değıldır Ancak zaman alıcı olabıleceğınden erken başlanılması gerekmektedır Bunun sayısız yararları yanında, guzellığıne dunyanın ımrendığı beldelerımızın çoğu gırış çıkışlarında, yol kenarlarında ıçınde hayvanların, bazen ınsanların rızkını (') aradığı pıs kokulu çırkın göruntuler ortadan kalkacaktır * Dr izmir Büyükfehir Beladıyetı Halk Sağlığı Uzmanı mlr Büyüksehlr Beledlyeai G Kanser yapıcı Cd Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından olası kanser yapıcı maddeler lıstesıne alın dı FAO ve WHO tarafından kabul edılebılır gunluk alınabllecek Cd mıktarı 0 0570 071 mg olarak belırlenmıştır Avrupa ve ABD de bıreylerın besınlerle altığı tahmını ortalama gunluk mıktarların 0 0250 060 mg olarak hesaplandı Her bır tek sıgara dan 0 0010 002 mg Cd alınabılmekte Bu durum gözonune alındığında içilecek bir pakel sigaranın ek olarak 0 0200 040 Cd alımına neden olacağı ve boylece gunluk kabul edılebılır mıktarın kolayca aşılabıleceğı goruluyor Içme sulan ıçın WH0 tarafından onerılen maksımum CD miktarı 0 005 mg/ lıtre'dır Bırçok ulke sanayı kuruluşlarının deşarj edebıleceğı Cd fçin sınır değerler koydu Bu değerlerın altına ınmek oldukça pahalıya malolabılıyor Bu Ingıltere ve Galler ıçın her yıl 667 mılyon sterlın ola rak hesaplanmıştır Fakat her zaman olduğu gıbı kırlılık oluştuktan sonra arıtmak onlem almaya gore defalarca daha pahalıdır Bu nedenle her aşamada herkes tarafından kırlenmeyı onlemek ıçın yapılabılecek gorevler vardır Türklye de 14 Mart 1991 tarıhınde yururluge gıren "Katı Abklann Kontrolu Yö ı ; unümüzden 30>v"" mılyon yıl önce v v havada 6 kanatlı \ ''• böcekler uçuşuyordu \ Bugunku uçan boceklerın ataları olan bu ılk uçucuların doğa tarihı muze'*, '*>•., lerlnde bulunan fosıllerl N., ıncelenlyor Burada gör*"».. duğunuz ve fosllden çlzi•. •, len homoıoptera vorhallensıs böceğı VVuppertal Fuhlrott muzesınde bulunuyor Bocek 12 13 cm uzunluğundakı govdesının bıtımınde Ikı uzun kuyruğa başında da ıkı uzun antene sahlp Bılım adamları bu boceklerın suzulme uçuşu yapabıldıklerıne ınanıyorlar Bocek sıvrı ağzıyla bıtkı özsularını emıyordu Bu böcekler 50 mılyon yıl hukum surduler ve aralarında kanat uzunlukları 56 cm e kadar olanları vardı Boceklerın çevre değışıklığıne uyum sağlaya madıkları ıçın soylarının kuruduğu sanılıyor Evrımın bu donemınde böcekler arasında oldukça farklı kanat yapılaşmalarına rastlanıyordu Aşı yolda mı? Yeni bir ilacın sonuçları.. B Multıpl skleroz oston da Brlgham and Woman s Hospı tal da görevlı Dr Howard VVeıner ve arkadaşları vucudun bağışıkhk sıstemını etkıleyıcı yenı bır yontem gelıştırdıler Ağızdan alınan bır proteının bağırsakta aktıve olduğunu görduler Daha onemhsı vucut ıçınde dolaşan akyuvarlar aldıkları bu protein maddesını vucudun bağışıkhk sistemınden koruyorlardt Bu madde ıle multıpl sklerozun tedavısı kısmen mumkun olacak Multıpl Skleroza benzer sinir sıstemı hastalığı oluşturular» sıçanlarda bu yolla onemlı sonuçlar alındı Yuzıyılın başından berı bağırsak yoluyla vucuda gıren proteınlerın bağışıkhk sıstemi tarafından tolere edıldıklerı bılınıyor Boston lu araştırmacılar şımdı bağışıklık sıstemının bu özeilığınden yola çıkarak bu sınır sıstemı has tahğının tedavı edılebıleceğını belirtlyorlar (Journal of Immunology Cılt 142 s74ö) Araştırmacılar gelıştırdıklerı bır maddeyı (sığırlardan elde edılen ana bır myelın proteını) Multıpl sklerozlu 30 hasta uzerınde denedıler ve Kudus te yapılan uluslararası noro ımmunolojı kongresınde ilk uygulamada başarı kazandıklannı açıkladılar Bugune kadar multıpl sklerozun tedavısınde kullanılan ılaçlar sureklı ve kesln tedavı edlcı nıtelıkte görunmüyordu Şımdı ağızdan alınacak bu ilacın da etkıli ve hasta tarafından ahnabıhrlığı onaylansa bıle, multıpl sklero/un kesın tedavısınden henuz soz edılemeyeceğı belırtıhyor Sozkonusu proteının ılaç halıne gelmesı ıçın daha epey çalışmalar yapılması sozkonusu 29012