Catalog

MERHABA Ahmet Antmen’in söyleştiği Füsun Demiray’ın Şiirin, Hafızanın ve Direnişin İzinde Bir Yaşam ad- lı kitabıyla Ahmet Telli; Duygu Aydemir’in ince- lediği Çocukluk Anıları ve 1938 Günlüğü ile Elsa Morante kapağımızda. Ahmet Telli (1946 / 2026)... Füsun Demiray, özyaşamöyküsünün çok ötesine geçen kitabın- Seçtiğiniz kitap da da; şairin aşkta, mücadelede ve hüzünde ken- diyle göz göze gelme arzusunu kâğıda döküyor. Dışarıdan biri gibi yazmamış bu kitabı Demi- ray, neredeyse usta şairin iç sesine dönüşmüş, sizi seçer... yüreğindeki gizlere ortak olmuş. Onca sevdiği dedesinin bir tek fotoğrafından olsun mahrum “Seçme”, “seçilme” eylemi, yapıp etmelerinden ötürü, kişinin kendi heykelini kalmış bir çocuğun sızısını taşımış satırlara. yontuşuna benzer yaklaşımla kendisindeki seçilirliği, bir biçimde artık “o birey” İlk şiirleri yayımlanınca Köy Enstitülü babası, olmaya geldiğini de gösterir aynı zamanda. Seçiminizle ne cinsten bir karakter Ahmet Telli’nin mutsuzluğu seçtiğini söyler. Oğlunun içinde hep bir itiraz büyüttüğünü olduğunuzu da seçip göstermiş olursunuz çünkü. fark eder ve belki de muhalif bir şairin başına gelebilecekleri sezinler. işinin, anadilinde okuryazar niteliği kazanması, için entelektüalist bir fetiş. Eşit ve özgür toplum rüyasının ancak örgütlü kuşkusuz önemli bir aşama; bunun, özellikle ço- Nitekim Türkiye İstatistik Kurumu “2025 Zaman Kul- bireylerle mümkün olabileceğine ömrünce inanan K cuklarda nasıl cıvıltılı, sıcak bir toplu eylem, bu lanımı” araştırması, 2015 yılında okuma oranının yüz- Telli, henüz öğrenciyken bile sürgünden payını alır. yanıyla nasıl da şenlik halinde güzelliklerle yaşandığı de 39.4 düzeyindeyken bunun on yıl içinde yüzde 20.1 Darbe döneminde, cezaevi hücresinin soğuk, kestirilebilir. Tel tel incecik yüreklerde heyecan, coşku; oranına düştüğünü söylüyor. (Cumhuriyet; 27.06.2026) nemli betonuna şiirleri ile kafa tutar. Arkadaş- bir okuma yazma bayramı. Bu arada Ayşenur Tanrıverdi, sözgelimi “resmi verile- ları gizli aşklarını; siyasi mahkûmlar da seslerini Size deyivereyim, okuryazarlığın başı da sonu da ba- re göre Portekizli gençlerin yüzde yetmişinden fazlasının yaşamında hiç kitabevine girmediğini” aktarırken Ja- emanet eder ona. na sorarsanız işte tam buracıkta düğümlenip sona eri- Füsun Demiray ile bir kahramanın değil yü- le Özgentürk, “dünyada üretilen giysilerin yüzde 85’inin yor. Neden böyle diyorum? kullanım ömrü dolmadan çöpe gittiğini” yazıyor. (Cum- rekten yüreğe yol açan bir şiir işçisinin mirası “Evet, öğrendiniz işte, okuryazar oldunuz tamam” de- huriyet; 05.07-29.06.2026) niteliğindeki Şiirin, Hafızanın ve Direnişin İzinde niyor ya, okuryazarlık gereci halinde kullanılan defter ka- Gürsel Korat, bunu “aynı giysileri birkaç kez giymenin Bir Yaşam: Ahmet Telli (Everest Yayınları) adlı lem, kitap hoop toplanıp alınıyor önünüzden, “Okuryazar- bile eskilik sayıldığı bir iktidar anlayışı (moda)” olarak ni- kitabını konuştuk. Ahmet Antmen’in söyleşisi... lığı öğrettik, şimdi sıra bizim size okutmak istediklerimiz- teliyor. (kitap-lık, Temmuz-Eylül 2026) de” dercesine kuşku olgusundan uzak baş sallayıcı uyar Elsa Morante (1912 / 1985)... Bir çocuk, Roma Giysilere bile, kendi iç gerçeklikleri yönünde değer akıl için kılavuz kitaplar konuyor göz çelen, zihin çelen. sokaklarında gördüğü sarayları, fabrikaları ve verilmezken kitaba değerini kim verecek peki? Diyeceğim okuryazarlık öğretilmekle kalmıyor; hangi ki- anıtları kardeşleriyle paylaşıyor. Kitap satılmıyor değil, çünkü kitabın satın alınışı, her taplar okunmalı, bu da belletiliyor. Sonuçta “sistem” di- Gerçek dünyanın yoksunlukları karşısında insan için mutluluk kaynağı. Ancak, giyside olduğunca yerek anageldiğimiz erk için hedef, tek bir akıl çevresinde kurulan bu egemenlik oyunu, usta yazarın ço- değeri, giyilerek gösterilen tecimsel nesne değil kitap, toplayabilmek insanı. Kazın ayağı da burada ortaya çıkıyor. cukluğa bakışını da ele veriyor. değeri ancak saltık anlamda emekle okunarak paylaşı- Çocukluk, yetişkinlerin küçülttüğü bir bekleme İKİ UCU KESKİN BIÇAK: OKURYAZARLIK! labilecek bir okuryazarlık gereci. odası değil, eşyaların, kişilerin ve sözcüklerin ke- Erk, okuryazarlığı bir tür sansür gereci yapsa, tabu Bir giysinin ilk kez satın alınıp sırta geçirilişinde yaşa- sin sınırlarla ayrılmadığı bir evren olarak beliriyor. gerecine dönüştürse de şair yazar isyanı bu okuryazar- nan mutluluk gibi elbet kitap da bu anlamda sahibine Elsa Morante’nin Çocukluk Anıları ile 1938 lık hüneri bağlamında yine yazıyla baş uzatıyor. mutluluk yaşatacaktır hep. Günlüğü (Çeviren: Özge Parlak Temel / Can Ya- Okuryazarlıktaki temel kırılma da asıl burada gösteriyor Ama seçilene hakkını teslim ederek yapılacak oku- yınları), bu evrenin iki ayrı zamanına açılıyor. kendini. İletişimde zincir kurulumuyla tek bir “ortak akıl” mayla kitabın kendisine de mutluluk sunmak gerekmez Çocukluk Anıları, kısa bölümler boyunca okul paydasında sıra içi yürütülmesi için öngörülen okuma ey- mi? Bunu kitaba kazandıracak kişi onu seçen, seçer- günlerinden kardeşlere, giysilerden mürebbi- lemi “birey akıl” aracılığıyla bilinçli edime dönüştürülüyor. ken kendisi de seçilen alımlayıcı okur kuşkusuz. yeye uzanıyor. 1938 Günlüğü ise yazarın yir- Ortak akıl, Özdemir İnce’nin hep vurguladığı üzere uyar- Bu yazılarımda “kitap” diyerek geçtiklerim yazınsal mi beş yaşındayken 19 Ocak-30 Temmuz 1938 lık gösterilmesi gereken erk aklı. Birey akılsa kuşkudan bir yapıt, yeniden anımsatayım. arasında tuttuğu notları topluyor. an olsun vazgeçmeyen, inançtan arınık, dogmaya, tabu- Peki öykü roman bu yapıtların, kendilerini algılatma Çocukluk Anıları, sıcak ve alaycı sesiyle; 1938 ya sırt dönmüş Kant’ın “Aydınlanmacı aklı” olabilir ancak. şansları ne? Sistemce önü açılan kitap dışındakilerin Günlüğü ise parçalı ve karanlık akışıyla ilerliyor. Dili, yazının bulunuşunu, bunlardan kalkarak okurya- vitrinde görünme şansının neredeyse saniyelerle sınırlı Çocuklukta saraylara ve sahiplenilmiş anıtlara zarlık gereksiniminin doğuşunu topluca ele aldığımızda kaldığı söylenir yıllardır. Selçuk Altun, o alaysamalı bib- dönüşen dünya, gençlikte labirentlere ve tekin- olgunun böyle bir süreçten geçerek bugünlere geldiğini liyofil göndermesiyle “Keşke kitabevlerinden raf kirala- siz rüyalara açılıyor. Duygu Aydemir’in yazısı... öne sürmek görece kolaylaşıyor. nabilse” demişti bir yazısında. - M. Sadık Aslankara (“Seçtiğiniz kitap da sizi Birer anlatı sanatı olarak öyküde, romanda yaratı- Ne ki kendi payıma hemen eklemeliyim; üzerine kalem seçer...”), cı birey aklın Aydınlanma çağıyla parlayışında yaşanan oynattığım kitapların hiçbirinde seçici davranmıyorum. müthiş örtüşmeyi unutmayalım. - Öner Yağcı (“Umudun türküsü: Metin Bu tutumum, bir romanımın adıyla salt ömürdeğer tut- Kitap nesnesinin matbaa yoluyla bir anda yaygınlaş- Demirtaş!”), kumla yazını içselleştirmişliğimden kaynaklanmıyor, ya- ması, ülkemizde gecikmeyle yine de çoksesli bir ufuk nı sıra madem edebiyatımıza katılıyor kitap, bir cılız, va- - Ahmet Yasin Çomoğlu (Augustinus / açması, erkin de kitabı araçsallaştırması, salt tecimsel sat, bulanık su da olsa onun bu büyük edebiyat derya- Roma’nın Düşüşü: Paganlara Karşı Tanrı’nın nesne gibi alıp okuryazarlığı ortak akıl için soğurması mızla ilişkilenişini de didikleyeyim istiyorum. Şehri / Çeviren: Yunus Emre Ceren / Kronik ), amacıyla gözünü açmasına neden oldu. Kimileri, okuyup yazdığım kitapları hep onayladığımı, - Gültekin Emre (Mustafa Ziyalan / Antakya okura önerdiğimi sanabilir, oysa seçiş gerekçem bu, Mon Amour / Sözcükler), KİTABIN DEĞERİ; SATILIŞTA MI SEÇİLİŞTE Mİ? andavallığın alemi yok. (Bak. Sevgi Özel, Afili Mavallar, - Erendiz Atasü (Mutluhan İzmir / Freud, Sıra içi geniş okur kitleleri kişisel edimden uzak, gö- Kırmızı Kedi, 2021) Psikanaliz ve Veba / İmge), rece bir okuma eylemi içinde görünürken okuması ge- İşte bütün bu olumsuz koşullara karşın alımlayıcı okur, - Y. Bekir Yurdakul (Tanya Lieske / Biz Dünya rekmeksizin hep daha çok kitap satın alan, bir ölçüde kendi varoluşu doğrultusunda seçip okumaya çalışıyor. kitabı fetişleştirip mutluluk yaşayan okuryazar bir yığı- Sınıfıyız / Çeviren: Ayşe Sarısayın / Can Çocuk), Benim yazarda aradığım, görmek istediğim okurluk da şım haline döndü. - Dolu dolu Vitrindekiler, kısa tanıtımlar, bu. Bu yüzden sıradan okuru pek umursadığımı söyleye- Sonuçta tüketime sırt çevirip yüzünü üretime dönen Emek Yurdakul’un hazırladığı Güncel ve mem ama okurun alımlayıcısına, kendisini seçişine, elbet alımlayıcı birey için değer taşıyan kitap, onların dışında Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de yazarlığına derin saygı duyarım, bu başka. n kalan okurların toplu okuma eyleminde entelektüel ge- düşün trafiği sürüyor! reç oldu artık. Apaçık görülmese de bugün kitap, oku- Yazarın web sayfasına www.sadikaslankara. İyi okumalar... ma ediminin gereci değil toplu okuma eyleminin kitlesi com adresinden ulaşılabilir. Düzeltme ve özür: Geçtiğimiz hafta dergimi- zin kapağında Italo Calvino’nun ismi Vasili Gross- man olarak yayımlanmıştır. Düzeltir, özür dileriz. lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com.tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. KITAP No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.