Catalog

duyarlılık olarak kalmıyor, yaşamla kurduğu ilişkinin de bir Belki de Telli şiirinin türler arasında bu kadar rahat dolaşa- parçasına dönüşüyordu. bilmesinin nedeni, özü itibarıyla başka sanatlarla konuşmaya İnsana, doğaya, dostluğa gösterdiği özen ve haksızlık karşı- açık bir şiir olmasıdır. sındaki tavrı hem aydın hem de devrimci kimliğini besliyordu. DAYANIŞMA, ÖZGÜRLÜK VE BİRLİKTE YAŞAM Bu sayede kendi duyguları ile sınırlı kalmayıp başkalarının acı- ANTMEN - Ahmet Telli, kolektif yaşamın gerçekleşebile- sını, sevincini ve mücadelesini de özümseyebiliyor; yaşadığı ceğini algılayan bir halkı düşlediğinden bahsediyor. dönemin meselelerine karşı sorumluluk duyuyordu. Kendi sanatçı kişiliğinden hareketle şairler böylesi bir dü- Bence Telli’yi “yalnızca şair” olmaktan çıkaran, şiirin öte- sine taşan bu duyarlılığı; insanla, toplumla ve yaşamla kurdu- şün gerçekleşmesinde nasıl bir rol oynayabilir? ğu güçlü bağ idi. DEMİRAY - Şairler dünyayı tek başlarına dönüştüremezler belki ama başka bir dünyanın mümkün olduğu olasılığını can- MÜZİKLE, RESİMLE YA DA SİNEMAYLA lı tutarlar. BİRLEŞEN BİR ŞİİR! Telli’nin şiiri, unutturulmak istenen toplumsal belleğe can ANTMEN - Telli’nin şiirleri besteleniyor, tuvale aktarılı- suyu verirken dayanışmayı, özgürlüğü ve bir arada yaşama ira- yor, belgesele dönüşüyor. Türler arasında sıkı bir köprü oluş- desini daima diri tuttu. turmasının sırrı sizce nedir? Onun poetikasında hatırlamak, nostaljik bir geçmişe sığın- DEMİRAY - Bence bunun sırrı, şiirlerinin güçlü bir görsel mak değil; unutturmaya ve çürümeye karşı devrimci bir diren- ve duygusal hafıza taşımasında. me biçimidir. Ahmet Telli’nin sanat dallarını birbirinden ayrı düşünmediği- Telli’nin işaret ettiği kolektif yaşam; bireyin kendi özgün se- ni, onların birlikteliğine inandığını biliyorum. sini yitirdiği bir tektipleşme değil, farklılıkların eşitlik temelin- Görsel sanatlarla kurduğu ilişki de bunun önemli bir göster- de yan yana durabildiği bir dayanışma iklimidir. gesi; GörSen kitabında resimle, ressamlarla ve görsel olanla Şair, bu dünyanın reçetesini yazmaz fakat onun düşünü bü- kurduğu bağ açıkça görülüyor. yütür, kanıksanmış olanı sarsar ve itiraz etme cesaretini aşılar. Şiir ile resmin birbirini karşılıklı olarak besleyeceği, ortak Şiirin asıl gücü de insana umut etme ve başka bir yaşamı ta- bir alanı önemsiyordu. Müziğin şiirle kurduğu ilişkiye yaklaşır- lep etme cüretini vermesinde saklıdır. n ken de aynı tutumu benimsiyordu. Sanırım bu nedenle şiiri müzikle, resimle ya da sinemayla Şiirin, Hafızanın ve Direnişin İzinde Bir Yaşam: buluştuğunda kendinden bir şey yitirmiyor, aksine o sanatın öz- Ahmet Telli / Füsun Demiray / Everest Yayınları / gün dili içerisinde yeniden varlık kazanıyordu. 344 s. / 2026. Lanzarote resel satranç, Andropov’un muhaliflere Defterleri III. Kitap açtığı savaş, Batı teknolojisinin yağma- / José Saramago / landığı sansasyonel “Farewell” davası Çev. İmren Gökce / ve nihayet KGB Başkanı Kryuçkov’un Kırmızı Kedi Yay. / Gorbaçov’a karşı tezgâhladığı 1991 200 s. darbe girişimi, arşiv belgeleri ve ta- nıklıklar ışığında sürükleyici dille göz- José Saramago, Lan- VİTRİNDEKİLER ler önüne seriliyor. Casusluk, dinleme, zarote Defterleri’nin 2 propaganda ve dezenformasyonu sis- Ocak-31 Aralık 1995 gönderilmemiş mektupları, gece düşlerini mik ve toplumsal yapılarda arıyor. Sana- tematik bir devlet sanatına dönüştü- tarihlerini kapsayan bu ve parçalı düşünceleri bir araya getiriyor. yileşmeden kolektivizasyona, bürokrasi- ren, küllerinden FSB olarak yeniden do- 3. cildinde, okuru bir kez daha hem ken- Günlük ilerledikçe gerçek ile düş, uyanık- nin yükselişinden parti-devlet ilişkilerine, ğup mirasını Putin Rusya’sına devreden di iç dünyasına hem de çağının vicda- lık ile bilinçdışı arasındaki sınırlar silini- ideolojik dönüşümlerden sınıfsal deği- bu teşkilatın anatomisini merak eden nına tanıklık etmeye çağırıyor. Usta ya- yor; yazı, bir itiraftan çok, karanlık bir iç- şimlere uzanan geniş bir çerçevede Sov- herkes için KGB Tarihi, Gizli Teşkilatlar zar, art arda aldığı ödüller, kendisine ve- sel keşfe dönüşüyor. Morante’nin sonra- yet deneyiminin temel çelişkilerini ele alı- Serisi’nin yeni halkası. rilen unvanlar ve alkışlarla çevrili bir dö- ki yapıtlarında belirginleşecek çocukluk, yor. Zengin kaynak kullanımı, kapsam- nemin içindeyken giderek yaş alan bir arzu, suçluluk, annelik, yalnızlık, hayal Tüylü Yılan / D. H. lı arşiv araştırmaları ve eleştirel Marksist yazarın gözünden seminerleri, fahri dok- gücü gibi temalar ilk kez bu metinde tüm Lawrence / Çev. perspektifiyle yalnızca Sovyet tarihine toraları, konferansları ve açık oturumları çıplaklığıyla ortaya çıkıyor. Dante’den Güven Turan / Yapı değil; sosyalizm, devrim, devlet, bürok- sayfalara taşıyor. Ancak Saramago’nun Rimbaud’ya, Freud’dan Kafka’ya uzanan Kredi Yay. / 469 s. rasi, mülkiyet ve iktidar üzerine yürütülen asıl ilgisi her zamanki gibi dünyanın vic- edebi evreniyle 1938 Günlüğü hem kişi- tartışmalara da önemli katkılar sunuyor. Avrupa’nın entelektü- danını yaralayan olaylarda: Başta Bos- sel bir belge hem de bir yazarın kendi se- el kısırlığından ve ken- na olmak üzere insanlığın yaşadığı traje- sini arayışının tarihi bir kaydı. KGB Tarihi - Sovyet di geçmişinin kasvetli diler, siyaset, etik ve elbette edebiyat, 3. Gizli Servisi’nin Sovyetler Birliği’nin gölgelerinden kaçarak cildin temel eksenini oluşturuyor. Üste- Gerçek Hikâyesi / Çöküşü - Geriye Meksika’ya sığınan lik bu defterde, edebiyat tarihine geçe- Bernard Lecomte / Doğru Bir İz Sürme Kate, mistik sükûnetin cek bir not da yer alıyor: “Körlük bitti.” Ayşen Sarı / Kronik / Haluk Gerger / içinde, modern dünyanın tahmin ede- Lanzarote Defterleri’nin bu cildinde her Kitap / 264 s. Yordam Kitap / meyeceği koca bir altüst oluşun tam şeye kulp takan huysuz ihtiyar Sarama- 576 s. Ekim Devrimi’nin he- ortasında bulur kendini. Orada yalnızca go daha fazla su yüzüne çıkıyor ve evet men ardından 7 Aralık yabancı bir ülkeyle değil, modern dün- Nobel’e bir adım daha yaklaşıyor. Sovyetler Birliği ne- 1917’de Çeka adıy- yanın kaybettiği ruhsal ve kültürel güç- den çöktü? Çöküşün 1938 Günlüğü / la kurulan teşkilat, de- lerle de karşılaşır. Ramón ve Cipria- sorumluluğu gerçek- Elsa Morante / Çev. ğişik adlar alsa da belleklere KGB ola- no adlı iki gizemli adamın öncülüğün- ten Gorbaçov ve Yelt- Özge Parlak Temel / rak kazındı. Sovyet Gizli Servisi yet- de doğmakta olan yeni bir hareket, Ba- sin gibi son dönemin yöneticilerine mi Can Yay. / 80 s. miş yıl boyunca SSCB tarihinin mer- tı değerlerinin yerine eski Aztek inanç- aitti? Yoksa çözülüşün kökleri çok da- kezinde yer aldı. Komünist Parti ve Kı- larını koymayı amaçlamaktadır. Kate ha önceye, Sovyet sisteminin kuruluş ve “Acaba sanatın sırrı bu- zıl Ordu ile birlikte rejimin üç büyük ak- bu baştan çıkarıcı ve ürkütücü dönü- dönüşüm süreçlerine mi uzanıyordu? Bu rada mı saklı? Eserin töründen biri oldu. Rusya ve Doğu Av- şümün ortasında, özgürlük, aidiyet, ik- soruya verilen yaygın yanıt, suçu Kruş- rüyada nasıl görüldü- rupa üzerine otuza yakın kitabıyla tanı- tidar ve inanca dair sınırlarını sorgula- çev dönemine, Gorbaçov’un reformla- ğünü anımsamak, onu nan Fransız gazeteci ve yazar Bernard maya başlar. Bağımsızlık diye bir şey rına ya da Yeltsin’in tasfiye politikaları- görüldüğü gibi yeniden Lecomte, teşkilatın perde arkasını ara- yoktur. En büyük bağımsızlık yanlıla- na yükler. Sovyetler Birliği’nin çöküşü- anlatmak ve her şey- ladığı KGB Tarihi’nde bu devasa aygı- rı genellikle bir düşüncenin bağımlıla- nün, yalnızca son dönemin aktörleriy- den önce anımsama- tın gerçek hikâyesini, yalanın ve tahri- rıdır. D. H. Lawrence, en tartışmalı ki- le açıklanamayacak kadar derin tarihsel ya çalışmak. Belki de tüm keşif anımsa- fatın sistemin ayrılmaz parçası olduğu köklere sahip olduğunu vurgulayan Ha- taplarından olan Tüylü Yılan’da, sade- makta gizlidir.” Kitaptan... 1938 Günlüğü, bir alanda kaynakları çapraz sorgulaya- luk Gerger ise Geçmişten Geleceğe Sos- ce bir kadının bizzat kendi bireyselliği- Elsa Morante’nin gençlik yıllarında tuttu- rak anlatıyor. Feliks Dzerjinski’nin kur- nin o inatçı sığınağına çekilme arzusu yalizm Dizisi’nden yayımlanan Sovyet- ğu notlardan oluşuyor. Yalnızca günde- duğu terör mekanizmasından Stalin’in ile onu bunun çok daha ötesine çağı- ler Birliği’nin Çöküşü - Geriye Doğru Bir lik yaşamın değil; rüyalar, arzular, suç- kirli işlerine, İngiliz devletinin kalbine sı- ran o kolektif, mistik güce teslim olma İz Sürme adlı kapsamlı incelemesinde bu luluk duygusu, yalnızlık ve aşkın yarat- zan efsanevi “Cambridge Beşlisi”nden ihtimali arasında gidip gelişlerini değil; tığı kırılganlıkların da yer aldığı sayfalar- kabulü sorguluyor. Sovyetler Birliği’nin Nazi Almanya’sını içeriden çökerten Kı- modern insanın kaskatı kesilmiş, me- da Morante, henüz yirmi altı yaşınday- çözülüşünü geriye doğru iz sürerek in- zıl Orkestra’ya, Beriya’nın yükselişi ve ken iç dünyasını büyük bir açıklıkla izli- celiyor Gerger. Çöküşün nedenlerini son kanikleşmiş egosu ile doğanın tekinsiz, yor. Alberto Moravia’yla yaşadığı çalkan- dönemin parti yöneticilerinde değil, Sta- idamından Amerikan atom bombası- ilkel canlılığı arasındaki amansız çatış- tılı ilişkinin gölgesinde yazılan bu metin, lin döneminde şekillenen siyasal, ekono- nın sırlarını çalan ajanlara... CIA ile kü- mayı da gözler önüne seriyor. 17 Eylül 2026 11 NECATİ SAVAŞ