Catalog

kanıtları ortaya koyar. Kalp, öznelliğin temel çapraşık tümcelerden özellikle kaçınır: “Gerçek KALP VE AKIL! alanları olan aşk ve iman konularında ayrıcalıklı felsefe, felsefeyi umursamaz.” Görünüşlerin yanılgısına kapılan insanın fiziksel sefaletine karşın büyüklüğünü yitirmemesinin nedeni, bir rol oynar ki Pascal bunu da “Kalbin, aklın 18. yüzyılda, insan aklına ve mantığa kalp ve akıl yeteneklerine sahip olmasıdır. bilmediği nedenleri vardır” diye açıklar. dayalı bir felsefenin savunucuları Aydınlanma Kalbinin sesini dinlemeyi başaran insan, dönemi filozoflarının doğal olarak hor Zira Pascal, kalp ile akıl kavramları arasında ancak Tanrı’ya dönerek gerçek sevgi ve gördüğü ve eleştirdiği bu yapıt, bir asır sonra bir ayrım yapar: Gerçek bilgileri, yani sezgisel Pascal’ı “korkunç bir deha” olarak niteleyen ve kanıtlanamaz bilgileri kavramayı sağlayan mutluluğa ulaşabilir. Chateaubriand gibi romantik yazar ve şairler akıl değil kalptir. Zira bu zavallı ve çaresiz yaratığı Tanrı’dan Akıl ancak bundan sonra devreye girer ve başka hiç kimse gerçek anlamda sevemez. tarafından tekrar yüceltildikten sonra, yaşamını yüreğin topladığı verilerden yola çıkarak işe Özgün, yalın, sert bir üslupla anlatır fikirlerini insanlığın vicdanını zorlayan temel sorunlar Pascal. Yapmacık şiirsel deyimlerden, felsefe üzerinde kafa yormaya adamış yetkin filozoflar koyulur. Kalp hisseder, ilkeleri belirler, akıl ise bu ilkelerden yararlanabildiği ölçüde gerekli yapmak için zorunlu olduğu sanılan kapalı ve arasındaki yerini günümüze dek korumuştur. n Yazmak kendinden vazgeçmek midir yoksa? HAYDAR ERGÜLEN’DEN Ama Haydar öyle yapmıyor; sizi size, ‘KUTSAL LEZZETLER ALFABESİ’ sizi şairliğine, sizi Haydar Ergülen’in yeni kitabı Kutsal Lezzetler yaşama yaklaştırıyor her Alfabesi’ni(*) okuduğumda onunla bir konuşmamızı yazdığında. hatırladım. Diyordu ki; “Enis Batur haftada bir kitap yayımlıyor, BÜTÜN RENKLERİ, sen ayda bir, ben de iki ayda bir”. Onun bu tespiti çok DOKUSUYLA da abartılı değil! Kütüphanemde en çok rafa yayılan iki ANADOLU yazardır onlar. COĞRAFYASI! Haydar’a iyi kötü yer açabiliyorum ama Enis öyle Kutsal Lezzetler raflara sığacak gibi değil! Kendi kitaplarım ise üst katta Alfabesi’ne gıpta ettim. kütüphanemin (inanın) en görünmeyen yerindedirler. Yazmak bir bakıma da Yazan insan kendini seyretmemelidir! kendinden vazgeçmektir. Gelelim Haydar’ın bu yeni kitabına. Gene bir Ama doğru, iyi, güzel, hatırlatma yapayım, dahası yıllar öncesinden faydalı şeyler yaparak yazmaya başladığım, bazı bölümlerini de dergilerde bunu da gerçekleştirirsiniz. yayımladığım, çalışması tezgâhımda süreduran Kutsal Lezzetler Kanıtlanmış Sözler Ansiklopedisi kitabıma döndürdü Alfabesi’nde Ergülen, beni bu kitabı. yalnızca “lezzet”ler Meraklı bir yazarın / şairin keşfi diyordum Ergülen’in arasında gezindirmiyor, Anadolu coğrafyasının bütün kitabını okumaya başlarken. renklerini, dokusunu da hissettiriyor. Öyle ki hocaların hocası sevgili Artun Ünsal’ın daha Gene de ben, “Su, Anne” “madde”sine / yazısına bizi ilkten karşılayan “önsöz”ündeki şu ifadesi bu dönüyorum burada. Şöyle başlıyordu Ergülen söze: kitabın “özeti” gibidir, hem de şairin yazıyla yaşamla “‘Su Yazısı’ diye başlık attım önce. Yıllardır bu anı meraklı ilişkisini anlatır bize: bekliyormuşum gibi. İnsan bazen neyi beklediğini “...nar gibi çoğaltıyor her lezzeti bu bereketli şair. Her bilmez, bazen de niçin beklediğini bilmez. nesneyi bin bir kapılar açarak bin bir nitelemeyle adeta Ben demek ki bilmeden iki kere bekliyormuşum ki yeniden keşfettiriyor. Sözcüklerle oynayan, söze söz ve birden, hayır ikiden oldu sevincim. Böyle daha yazının anlam katan usta bir sihirbaz gibi.” başında iki bardak su içmeye hak kazandım. Buna ödül dense de olur. Zira, su ödüldür.” BEREKETLİ ŞAİR VE DENEMECİ YANIYLA Eminim ki sonrasını siz keyifle okuyacaksınız. SALÂH BİRSEL’İN BİZİM KUŞAKTAKİ ARDILI! Bakmayın siz kitabın adına, yanılabilirsiniz! Ergülen “Bereketli şair...” Bir o kadar da konu / söz anlam basbayağı bir “edebi anlatı” yazmıştır. bereketi taşıyan anlatıcıdır Haydar Ergülen. Belki de görmediğinizi gösteren, bilmediğini bildiren, Orada yaşama bağlılık, yaşamın anlamı keşif ve sporcuların gücünü artırdığı da, yaralara antiseptik bağlantı kuramadıklarını kurduran bir yanı olduğunu sorgulayış, yaşama arzusu öğrenme tutkusu vardır. olarak kullanıldığı da...” okuyunca görmenize kapı aralayacaktır. Sözünü oralardan damıtarak getirir. Her “madde”yi okuduğunuzda kuşkusuz bir “bitki Haydar, su üzerine bir kitap yazabilir. Dağdan söz İRONİK BİLME, BİLDİRMECE; GÖRME, güzellemesi” ile karşılaşırsınız. etmenin ötesinde dağın şiirini destana dönüştürebilir. GÖRDÜRMECE YOLCULUĞU... Ama bilme ve bildirmece üslubuyla ironisini de eksik Yoldan, yolda olmaktan, yolculuktan, gitmekten yola “Sarımsak: İnat Burcu”nda şunları söylüyor Ergülen: etmez Ergülen, yazısında belirginleşen de bu bilme çıkarak bir “ansiklopedi” bile yazabilir. “Daha da önemlisi niçin sarımsak yemeli? haliyle görme ve gördürmece yolculuğudur. O nedenle, Kutsal Lezzetler Alfabesi’ni okumaya Hilmi Hoca kalbe yararlı olduğunu söylüyordu, şairler Sizi ilgi alanlarınız üzerine düşünmeye çağrıdır da koyulunca şaşırmadım ama merakla, ilgiyle yol aldım, çifte kalp taşımıyor, hatta dünyada gördüklerimizden, Kutsal Lezzetler Alfabesi. Hatta sonrasını da merak notlar çıkardım. yaşadıklarımızdan sonra kalbin biri bile fazla geliyor ediyorsunuz. Denemeci yanıyla Salâh Birsel’in bizim kuşaktaki bazen insana. Eğer bir gün karşınıza “Haydar Ergülen Alfabesi” ardılıdır o. Ne şenlikli insandı Birsel. Ama yine de bir başka şairin, Cemal Süreya’nın ile çıkarsa şairimiz, hiç de şaşırmayın derim sevgili Yüzü pek gülmez gibi gelirdi ilk tanıyanlara. Yazısı ‘Aşklar da bakım istiyor’ dizesinin öncesi de ‘Kalpler okurum! n gibi şen şakraktı. Öyle muzipçe sözler bulup çıkarırdı de bakım istiyor’ olmalı ve sarımsak da sürekli bakım ki okuduklarından ve yaşamdan, adeta okurken (*) Kutsal Lezzetler Alfabesi, Haydar Ergülen, Sakin sağlayan bir çeşni olarak hep bulundurulmalı. iflahınızı keserdi. Afrozdizyak olduğu da söyleniyor, savaşçıların ve Kitap, 301 s., 2026. 20 Ağustos 2026 9 KAAN SAĞANAK