Catalog

MERHABA ocuk dahilerden biri olarak yetişmiş, felsefe tarihine geçmeden önce bilim tarihine Ç devrinin büyük fizik ve matematik alimi olarak ismini yazdırmıştır. Sıradışı kült yapıtı Düşünceler’inde (Çeviren: Devrim Çetinkasap / Türkiye İş Bankası Kültür Kitap; sahiplik, okurluk… Yayınları) sonsuz bir boşlukta yuvarlanan insanın yalnızlık ve çaresizliğini anlatır. Zamanının ötesinde bir bakış açısıyla evreni “Okuryazar”lık kazanılmadan ne “okur” ne “alımlayıcı” olabilir kişi, ne ki her “merkezi her yerde, çevresi hiçbir yerde olan okuryazardan okur, her okurdan alımlayıcı çıkabilir diye de beklenmemeli hiçbir sonsuz bir küre” olarak betimler. Ve bu görüşe göre zaman. Çünkü okuryazar dediğin “harfi” okurdur zaten ama okur zorlasanız da artık insan uçsuz bucaksız, kıyısız bir okyanusta alımlama aşamasına, bu edime geçemeyebilir. sürüklenip giden çaresiz bir yaratık olduğunun bilincine varmalıdır: “Bu sonsuz alemde, insan dediğin nedir ki?” Döneminde matematik ve fizik alanında önemli angi kitap? Bilimseli var, siyasalı, tarihseli, Murat Ağırel, “Çağımızın vebası: Görünür olma hasta- buluşlara imza atmış, ilk hesap makinesini icat belgeseli, felsefisi, pembesi, dinseli, cinseli, lığı” (06.06.026) başlığı altında, “Sosyal medya çağının etmiş önemli bir bilim insanı olmasına karşın, H ahlaksalı, hukuksalı... Sonra hikâye, masal, bir yeni kültürü görünür olmaktır. Adeta yeni bir din gibi gö- genelde yermek için de olsa yapıtında sıkça atıfta dünya kurmaca... rünür olmaya inanıyoruz” deyip şu yargısını paylaşıyor: bulunduğu Montaigne gibi, insanın gerçeği aramaya Sözgelimi Arapça “suhuf”tan “mushaf”, “kitap” “Bugün Türkiye’de binlerce genç, bilim insanlarını kalkışmasının abesle iştigal olacağını keskin bir değil de doğrudan Kuran olarak algılanır bizde. değil fenomenleri takip ediyor. / Kitap okuyanları de- üslupla anlatır. Mustafa Nihat Özön, Osmanlıca-Türkçe Sözlük’te ğil lüks araç sergileyenleri izliyor.” “suhuf” için, “Bazı peygamberlere gelen Tanrı buy- Ona göre evrende bir hiç olduğunu, kısa bir yaşam Deniz Ülkütekin de farklı görüşlere yer açarken rukları” nitelemesi getiriyor. sürdükten sonra dünyaya gözlerini yumacağını bilen “Okumanın yeni vitrini” (24.05.026) başlığıyla kita- Kimi dini çevrelerde “okumak”, “okumaya gitmek”, insan, bu sefaletten kaçış yolu olarak gönlünü her bı, “estetik performans” nesnesi alırken “edebiya- “okumaktan gelmek” söyleyişleri salt Kuran okuma türlü oyalanma ve eğlenceye açık tutar. tın çevresinde yeni bir görsel dil oluştuğu” düşünce- anlamında kullanılır zaten. Biz “kitap” derken yazın- sinden kalkarak gençlerin, “okumayı paylaşılabilir bir Öyle ki gözünde savaşlar, dostluklar, kadın erkek sal yapıtı alacağız. kimlik olarak kur(duğu)” kabulüyle soruyor: ilişkileri, tiyatro, müzik, resim gibi kültürel etkinlikler Sevgilerde kalası Memet Baydur’un bir sözüyle gi- “Böylece kitap, yalnızca yayınevleri veya eleştir- bile hep bu eğlence ve oyalanma kavramına dahildir. relim yazıya: “Dramatik yapının omurgası varsa eğer; menlerin önerdiği bir kültürel nesne olmaktan çıkıp Buna karşın seçkin bir ilahiyatçı olması insanı bu, insan aklının da omurgası olan dildir.” kişisel zevkin ve kamusal imajın parçasına dönüşü- tamamen hor görmesine, salt acziyetinden söz Biz kitap aracılığıyla bir dil hazinesinden içeri gireriz. yor.” “... Kitap gerçekten merkeze mi alınıyor, yoksa etmekle yetinmesine engel oluşturur. Bunu kavramak, enikonu bilinç gerektirir. Verimleyici entelektüel görünme arzusunun yeni estetik malze- Bu nedenle diyalektik bir yaklaşımla bütün yazarla alımlayıcı okur, ilkin işte bu bilinçte buluşur, bu- mesine mi dönüşüyor?” kusurlarına karşın insanın büyüklüğünü de vurgular. luşmakla da kalmaz bunu simgeler de aynı zamanda. Görünüşlerin yanılgısına kapılan insanın fiziksel KİTABI İŞLEMEYEN BEYİN, ONU OKUMUŞ Demek ki herhangi “yazınsal yapıt”ın hak ettiği sefaletine karşın büyüklüğünü yitirmemesinin SAYILIR MI? “okunma”lık, “okur”daki alımlama yetisi, yeterliğine nedenini, kalp ile akıl yeteneklerine sahip olmasına Kitap edinmek adeta ekmek satın almak, bir mut- bağlıdır, bunu kesinleyelim önce. Akıllarda yaşaya- bağlar ve bu iki kavramlar arasında bir ayrım yapar: luluk kaynağı. Ama emek karşılığı kazandığınız pa- sı Akşit Göktürk’ün “Her okur kendini okur” deyişi de Kalp hisseder, ilkeleri belirler; akıl ise bu ilkelerden rayla kitabı alabilseniz de okumak için para işe yara- zaten tam bunu vurgular. yararlanabildiği ölçüde gerekli kanıtları ortaya koyar. maz artık. Yapıta dönük, ona özgü apayrı emek ver- SALINCAKTA ‘KİTAP’... meniz, çaba harcamanız gerekir. 18. yüzyılda, insan aklına ve mantığa dayalı SATIN ALMAK OKUMAK MIDIR? Birebir örtüşmesini beklemeksizin felsefeden bir felsefenin savunucuları Aydınlanma dönemi “Kitap” dendiğinde, okunup alımlandıktan sonra ödünç alarak sürdürelim. Okuma, bir “a priori” eylem filozoflarının doğal olarak hor gördüğü ve eleştirdiği salıncakta ardından ittirilip sıradakinin derken öteki- biçimidir, “ön kabul”e dayanır, seçmenlik, taraftarlık, yapıtı, bir asır sonra onu “korkunç bir deha” olarak lerin de seleye oturtularak her birini ayrı ayrı sallan- hemşehrilik vb. tutumunda olduğunca etkilenip yük- niteleyen Chateaubriand gibi romantik yazar ve dırmanın hep süreceği, böylelikle görece bunların tü- şairler tarafından tekrar yüceltildikten sonra yaşamını selir, dalgalanır, bakarsınız sönümlenip dağılır; yani müne sahip olunacağı bir kitaplık bütünlüğü halinde insanlığın vicdanını zorlayan temel sorunlar üzerinde kitlesellik sergiler, siz bu kitlesellik içinde yüzersiniz. düşünülebilir. kafa yormaya adamış yetkin filozoflar arasındaki Evet, böyle okumalar sonucu kişi bir biriktirime İşte ancak o zaman bu olgu dizisi, bıraktığı kavram- yerini günümüze dek korumuştur. ulaşabilir pekâlâ, ancak bu, birikimsellik düzeyine sal tortu zinciriyle birikimsel bir sıçramanın da önünü yükselmez yine de. Blaise Pascal (1623 / 1662) kapağımızda. açar kişide. Böylelikle kitaplık sahibi olur birey. Kavramsallık temelinde birikime ulaşabilmek için Ferda Fidan’ın yazısı... Eğer siz, kucaklarında hep aynı kitap sallananla- önsel okuma eyleminin terk edilmesi, “a posteriori” - M. Sadık Aslankara (“Kitap; sahiplik, okurluk...”), ra katılarak sahiplik yapar, her seferinde aynı tutumu okuma edimine geçilmesi gerekir bir biçimde. - Prof. Dr. Nevide Akpınar (Onur Bilge Kula, sürdürürseniz katkısını alırsınız ama bu, salt o kitabın Bu aşamaya yükselişte tek ölçüt, kişinin, okuma Anadolu’da Çoğulculuk ve Tolerans-Güncel sahibi kılar sizi. ediminde, sözlü “beğendim-beğenmedim”, “hoşlan- Yansımalarıyla, BilgeSu), Kitaplar birikir ama bir türlü birikim oluşturacak dım-hoşlanmadım” ilkelliğini aşarak yapıt için yazı- bir kitaplığa dönüşüp somutlaşmaz. Seçmen, taraf- - Feridun Andaç (Haydar Ergülen, Kutsal lı sağlama yapabilirlik yargısı, yetkinliği geliştirmeye tar, hemşehri vb. kitleselliğine benzer sürüde yer tut- Lezzetler Alfabesi, Sakin Kitap), yönelmesidir. Kişi kendi laboratuvarını kurup alımla- ma güveniyle belki görece bir “alımlayıcı” yanılsama- - Ayça Ceylan (Lili Taylor, Kuşlar Bize Ne Öğretir, yıcı okurluğa böyle geçer, bir tür “dolayımlı eleştir- sı uyandırır, o kadar. Literatür), men” olur artık. (Bak. Vikipedi) Oysa alımlayıcı, bütünlüklü kişidir; yazınla da yetinmez, Kendi payıma bir yazarda ilk kitabından sonuncu- - Ahmet Antmen (Martin Heidegger, Hannah Arendt, okumayı aşan edimle sanatın bütün dallarına yönelik suna aradığım, bundan önce okurlukta alımlayıcı bir Mektuplar: 1915-1975, Çeviren Melek Paşalı, VBKY), alımlayıcı tutum sergiler, çoksesli bu bakış penceresi düzeye gelmiş mi yoksa tüketime dayalı sıradan okur- - Duygu Aydın (Yiğit Aydın, Baş Belaları ve onu geniş ufukların insanı kılar. Okuma edimi budur. luk batağına mı çakılıp kalmış, bunu yoklamak oluyor. Başyapıtları), Öztin Akgüç’ün Murat Ağırel’in Cumhuriyet’te, De- Alımlama düzeyine geçememiş yazar, alımlayıcı - Gamze Akdemir (Murat Öztarhan, İnsan niz Ülkütekin’in Cumhuriyet Pazar’da yayımlanan ya- okura ne katabilir Tanrı aşkına? Hayır, okunmaz de- Aplikasyonları - İnsanın İçinde Çalışan Görünmez zılarından söz etmiştim daha önce. ğil ama yazınsal birikimin savrulmasına göz yuma- Sistemler, Mona Kitap), Öztin Akgüç, “Okura ilişkin gözlemler” (13.05.026) mazsınız, yumulmamalı! - Figen Şentürk (Burcu Yılmaz, Arthur’un Ölümü, yazısında, başlıktan anlaşılacağı üzere kişisel izle- Hadi öyleyse, tüketici okumalara sırt dönüp alım- Everest), nimleriyle ekonomi alanında verimlediği iki kitaptan lamalı okumalara... n - Y. Bekir Yurdakul (Enid Blyton / Gizli Yediler, söz ederek gazeteler kadar kitaplarına da ilgi göste- Gizli Yediler Macerası, Aferin Gizli Yediler / Çeviren: rilmediğini belirtip “Teknoloji konusunda şarlatanlığa Yazarın web sayfasına www.sadikaslankara. Delal Arya / Redhousekidz), yol açan tutkunluk yaşanıyor” diye ekliyor. com adresinden ulaşılabilir. - Vitrindekiler, kısa tanıtımlar ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor! İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.