Catalog

MURAT ÖZTARHAN’DAN ‘İNSAN APLİKASYONLARI: İNSANIN İÇİNDE ÇALIŞAN GÖRÜNMEZ SİSTEMLER’ ‘Aplikasyonları yaşam boyunca geliştirilen davranış eğilimleri olarak görüyorum’ Uzun yıllar iş yaşamı, insan yönetimi, finansal risk, güven, alanlarında insanın iç dünyasına ilişkin yeni bir harita sunan otorite, karar ve kriz davranışları üzerine sahada edindiği Öztarhan, aileden iş yaşamına, ilişkilerden ekonomik gözlem ve deneyimlerini zamanla insan davranışlarını sistem kaygılara, öfkeden başarı baskısına kadar insanın gündelik diliyle okuma arayışına dönüştürerek insan aplikasyonları yaşamını etkileyen iç sistemleri, davranış döngülerini yeni modelinin temelini oluşturan finansçı ve yazar bir kavram diliyle görünür kılmaya çalışıyor. Murat Öztarhan, İnsan Aplikasyonları - İnsanın İçinde Çalışan İnsan Aplikasyonları’nın merkezinde şu soru yer alıyor: Görünmez Sistemler (Mona Kitap) adlı kitabında, “Şu an bende hangi aplikasyon çalışıyor?” Öztarhan, klasik davranışları 115 iç sistem üzerinden ele alan özgün bir kişisel gelişim çizgisinden farklı bir yaklaşımla hazır reçeteler düşünce modeli çıkarıyor. vermek yerine, insanın kendi içinde çalışan davranış düzenini Duygu, ilişki, aile, toplum, para, iş, karar, zihin ve kimlik fark etmesine alan açıyor. geçmişi ve çelişkileriyle yaşayan bir GAMZE AKDEMİR varlıktır. Aynı insanın farklı zamanlar- da çok farklı kararlar verebilmesi de YENİ BİR DÜŞÜNME DİLİ! bunun en açık göstergesidir. GAMZE AKDEMİR- İnsan Aplikasyonları Benim amacım insanı mekanik bir hacimli bir çalışma. Herkese her bölümü yapıya indirgemek değil, davranışları- hitap etsin diye zoraki kaleme alınmış bir mızın her zaman tek bir nedenden kay- çalışma değil. İlk olarak amacı, iddiası nedir naklanmadığını görünür kılmaktı. ve ne değildir? “Aplikasyon” kelimesini seçmemin MURAT ÖZTARHAN - İnsan nedeni de buydu. Aplikasyonları’nı yazarken insanı tanımlama- Çünkü bu kavram, insanın farklı du- ya çalışmadım. İnsan davranışlarını anlamaya rumlarda farklı eğilimlerle hareket ede- çalıştım. Bu kitap bir masa başında değil, ya- bileceğini anlatmak için sade ve anlaşı- şamın içinde yazıldı. lır bir dil sunuyor. Yıllar boyunca iş yaşamında, insan ilişkile- Benim için önemli olan kavramın adı rinde ve gündelik yaşamın içinde aynı soru- değil, okurun kendi yaşamına dönüp fark- nun peşinden gittim: lı bir gözle bakabilmesi. Eğer kitap bit- Neden aynı insan, farklı zamanlarda birbi- tikten sonra okur, “Ben neden böyle tepki ver- rinden tamamen farklı kararlar verebiliyor? dim?” diye kendine sormaya başlıyorsa İn- Neden aynı hatalar farklı kişilerle farklı or- san Aplikasyonları amacına ulaşmış demektir. tamlarda yeniden yaşanabiliyor? İnsan aynı hatayı iki kez yapmaz derler. ‘HER DAVRANIŞIN BİR HAZIRLIK Ben buna katılmıyorum. Çünkü insan, için- DÖNEMİ VAR’ de çalışan eğilimleri tanımadığı sürece aynı AKDEMİR- 115 tanesini merceğe hikâyeyi farklı kişilerle yeniden yaşayabilir. aldığınız kitabınızdan başat birkaç Değişen isimlerdir; tekrar eden ise çoğu za- örnek vererek anlatmanızı rica edersem; man aynı davranış kalıbıdır. İnsan Aplikasyonları bu göz- sinden çok, onu hazırlayan dinamikler oldu. bölümlerde, benliğimizde konuşlu söz konusu görünmeyen lemlerden doğdu. Örneğin tek bir “hayır” kelimesi... Bir insan bunu doğal özdenetim ve bir kadar da özyönetim ağırlıklı bu iç Kitabın iddiası insanı bütünüyle çözmek ya da tek bir teo- bir yanıt olarak karşılar. Başka biri aynı kelimeyi reddedil- sistemleri, aplikasyonları nasıl ortaya koyuyorsunuz? riyle açıklamak değildir. Böyle bir iddiada bulunmuyorum. mek, değersiz görülmek ya da dışlanmak olarak algılayabi- ÖZTARHAN - Kitaptaki 115 aplikasyon masa başında Amacım, insan davranışlarını anlamaya yardımcı olabile- lir. Kelime aynıdır. Değişen, o kelimenin insanın içinde na- üretilmiş kavramlar değil; uzun yıllar boyunca tekrar eden cek yeni bir bakış açısı önermek. sıl bir karşılık bulduğudur. insan davranışlarını gözlemlememin sonucunda ortaya çıktı. Kitapta kullandığım “aplikasyon” kavramı da bu neden- İşte benim “farklı dil” dediğim yer tam da burası. Ben Ben önce isim koymadım. Önce insanı izledim. le bir benzetmedir. davranışı etiketlemek yerine, onu hazırlayan düşünme biçi- İnsanların aynı olay karşısında neden farklı kararlar verdi- İnsan makine değildir. Ancak nasıl farklı koşullarda te- mini anlamaya çalışıyorum. Çünkü aynı olay, iki farklı in- ğini, neden benzer hataları tekrar ettiğini ve neden kendi za- lefonumuzda farklı uygulamalar devreye giriyorsa insan da sanda iki farklı yaşam hikâyesine dönüşebiliyor. rarına olduğunu bildiği halde aynı davranışı sürdürdüğünü yaşamın farklı anlarında farklı eğilimlerle hareket edebilir. İnsan Aplikasyonları bu nedenle hazır reçeteler sunan bir anlamaya çalıştım. Ben bu benzetmeyi, davranışlarımızın arka planını konuş- kitap değil. Okuru, önce kendi davranışlarına farklı bir göz- Zamanla bazı davranışların belirli eğilimler etrafında tek- mayı kolaylaştıran bir düşünme dili olarak kullandım. le bakmaya davet eden bir düşünme modeli. rarlandığını gördüm. Daha sonra bu eğilimleri tanımlayabil- Kitabı bitiren okurun zihninde tek bir soru kalsın istedim: Benim için asıl soru hiçbir zaman “Ne yaptı?” olmadı. Asıl mek için onlara isim verdim. “Şu an bende hangi aplikasyon çalışıyor?” soru hep şu oldu: “Onu buna götüren içeride ne çalışıyordu?” Örneğin, Onay Bekleme Aplikasyonu, insanın kendi ‘DAVRANIŞI ETİKETLEMEK YERİNE, ‘BENİM İÇİN ÖNEMLİ OLAN, OKURUN KENDİ sesinden çok başkalarının onayına ihtiyaç duyduğu ONU HAZIRLAYAN DÜŞÜNME BİÇİMİNİ YAŞAMINA FARKLI BİR GÖZLE BAKABİLMESİ’ durumları anlatıyor. ANLAMAYA ÇALIŞIYORUM’ AKDEMİR- İnsanı bütünüyle çözümlemek kuşkusuz Kendini Kandırma Aplikasyonu ise insanın en güçlü ikna AKDEMİR- İnsan davranışlarını farklı bir dille olanaksız fakat kitabınızın iddiası da bu değil zaten. konuşmalarını çoğu zaman başkalarına değil, kendisine yap- anlamaya çalışmanın sonucu ortaya çıktığını belirterek Bu noktada aplikasyon ilginç bir niteleme; hani tığını gösteriyor. Bu örnekleri çoğaltmak olanaklı. başlıyorsunuz kitaba. Bunu açmanızı rica ederim. kimilerince adeta robotik olarak bile nitelenebilir. Benim için önemli olan aplikasyonların isimleri değil, Nedir bu farklı dil, bu bağlamda gözden kaçırılanların okurun kendi yaşamında bunların izlerini görebilmesi. Çün- ÖZTARHAN - Bu çağrışımı doğal buluyorum. Çünkü bu- neler olduğunu düşünüyorsunuz? kü davranış tek başına ortaya çıkmaz. gün “aplikasyon” kelimesi teknolojiyle özdeşleşmiş durumda. Her davranışın bir hazırlık dönemi vardır. Benim dikkati- ÖZTARHAN - İnsan davranışlarını değerlendirirken çoğu Ben ise bu sözcüğü teknolojiyi insana uyarlamak için de- zaman yalnızca görünen sonuca odaklanıyoruz. ğil, insan davranışlarını anlatmayı kolaylaştıran bir benzet- mi çeken de yıllardır o hazırlık dönemiydi. Birini öfkesiyle, çekingenliğiyle, cesaretiyle ya da başarı- me olarak kullandım. İnsan Aplikasyonları’nın çıkış noktası da tam olarak bu sıyla tanımlıyoruz. Benim ilgimi çeken ise davranışın kendi- İnsan makine değil; duyguları, sezgileri, alışkanlıkları, döneme ilişkin gözlemdir. >> 12 20 Ağustos 2026 VEDAT ARIK