Catalog

MERHABA CEMAL SÜREYA’DAN ‘GÜVERCİN CURNATASI: lkemizin toplumsal ve tarihsel yapısıyla, siya- KONUŞMALAR, SORUŞTURMA YANITLARI’ setiyle ilgili düşünce, yorum, öngörü ve öne- Ü rileriyle geleceğin yolunu gösteren; yapıt- larıyla devrimci düşüncenin siyasete örgütlü ola- rak müdahale etmesi yolunda önemli katkılar sağla- İkinci Yeni’nin ruhunda yan aydınımız Doğan Avcıoğlu (1926 / 1983), Hikmet Özdemir’in Doğan Avcıoğlu - Bir Jön Türk’ün Ardın- dan (Cumhuriyet Kitapları) adlı derinlikli çalışmasının “gözden geçirilmiş ve genişletilmiş” yeni basımıyla devinen satırlar! doğumunun 100. yılında kapağımızda. Hikmet Özdemir: “İnançları kaya gibi sağlam bir bilgenin tavrıydı onunki. Kendisine ve düşüncesine sel ile Batı edebiyatının çelişkisi olarak AHMET ANTMEN güveniyordu. Bu yüzden Doğan Avcıoğlu isminin ya- tanımlamayı uygun bulur. rım yüzyıl sonra yeni kuşak okurlar tarafından sıcak il- “Ama kadınlar, Tanrım, / Öyle sev- ŞİİRİN KIYISINDA KOYU BİR SOHBET giyle karşılanmasında bir olağanüstülük yoktur. Tür- dim ki onları, / Gelecek sefer / Dünya- Büyük usta Cemal Süreya bir akım değil de kiye ve coğrafyamızda emperyalist güçlerin yayılmacı ya / Kadın olarak gelirsem, / Eşcinsel devinim olarak gördüğü İkinci Yeni’ye bir mah- ve üstenci tutumları devam etmektedir çünkü.” olurum” diyen şaire kalırsa yazdığı, her las tayin eder: Güvercin Curnatası. Uğur Mumcu: “Tek başına bir üniversite gibiydi. Türk şeyden önce erotik bir şiirdir. Usta şairin kimi denemeleri, söyleşileri ve sor- düşünce hayatına adını kazımıştı. Ulusal devrim anla- Süreya, aşkı özellikle de bizim gibi macalara verdiği yanıtları, İkinci Yeni’nin ruhun- yışının yürekli, soluklu ve yorulmak bilmez bir düşünü- toplumlarda siyasal ve kültürel mücade- da devinen satırları da Nursel Duruel tarafından rü ve düşünce savaşçısıydı. Bizim kuşağa olduğu gi- lenin bir aynası olarak görür. aynı isimle kitaplaştırıldı: bi, kendi kuşağına da öncülük ve önderlik yapmıştı” Sanat görüşünü açıklarken başvurdu- “Güvercin Curnatası”: Konuşmalar, Soruş- Ali Sirmen: “Yurtseverliğe düşünsel bir içerik ka- ğu bir diğer tanım, kendine özgü duruşu- turma Yanıtları (Can Yayınları). zandırmış; yurdu sevmenin onun sorunlarını araştır- nu açığa çıkarır. Usta bir edebiyatçı ile yakından tanışma ola- mak, bilmek, öğrenmek ve çözmeye çalışmakla eşan- Asım Bezirci ile yer yer geleneksel bir nağı sunulan kitapta; Cemal Süreya, özyaşamın- lamlı olduğunun somut delilini ortaya koyan gerçek atışmayı andıran söyleşisinde şöyle der: dan sanat ve dünya görüşüne uzanan bir coğraf- bir yurtseverdi.” “Toplumsal ya da toplumcu bir yön yada okurla koyu bir sohbete girişiyor. Melih Cevdet Anday: “Doğan Avcıoğlu sözcüğün var benim şiirlerimde. Ama doğrudan İnsanın yaratıcı aklına, sevgililerin gönlüne, tam anlamı ile ‘yeri doldurulmaz’ kişilerdendi. Yaşa- doğruya değil de dolaylı olarak.” mücadelenin şarkısına kazınan şiirlerin sahne ar- dığımız olayların en dikkatli tanıklarından biri. Olaylar Birçok şiirinde, tarih içinde uygarlık ve var olma sorunu- kasına ışık tutuyor. arasındaki çeşitli ilişkileri ve bunların kaynaklarını sü- nu tartıştığını ifade eder. rekli araştırdığına bizi inandırmış bir düşünür.” VARLIKTAN YOKSUNLUĞA: ÇOCUK VE DÜŞ... ŞİİR DİLDE YANGINLAR ÇIKARIR! Attilâ İlhan: “Yön’de olsun, Devrim’de olsun, Ke- Kitabın perdeleri sürgün bir çocuğun yoksunlaşan adım- Üvercinka, şairin deyişi ile şiirinin gelip kelimeye dayan- malist solun üzerinde gelişeceği ve sosyalizmle bulu- ları ile açılıyor. Dersim olaylarından sonra, Erzincan’dan dığına çok güzel bir örnek oluşturur. şacağı platformu oluşturmaya çalışmıştı.” Bilecik’e göçün yarattığı acıdan filizleniyor şiiri. Kitaptaki bir söyleşide kendi ürettiği bu kelimeyi açıklar- Altan Öymen: “Değeri her geçen gün daha da faz- Küçük yaşta annesini yitiren; babası ölünce yapayal- ken güvercinin barışı ve sevgiyi simgelediğini, ilk harfinin la anlaşılacak büyük bir araştırma, düşünce ve eylem nız kalan bir şairin ayak sesleri duyuluyor anılarında. kaldırıldığında üvercin, kadın adlarının bazı yörelerde aldı- adamı olarak Türklerin Tarihi’ne kendisi girdi.” Erzincan’da varlıktan Bilecik’te kimsesizliğe geçişi o denli ğı “ka” takısıyla üvercinka halini aldığını belirtiyor. hızlı ki bu savruluş bir çocuğun kavrayışını katbekat aşıyor. Doğan Avcıoğlu’nu 100. yaşında başyazarımız Dil uğraşı, bir şair olarak Cemal Süreya’nın kimliğini Yaşama zıt uçlar arasında savrularak başlıyor. İlhan ağabeyin (Selçuk / 1925 / 2010) sözleriyle de oluşturan en önemli yapıtaşı kuşkusuz. Kardeşinin doğumu, annesinin ölümü demek onun için. saygıyla anıyoruz: Türkçeyle ilişkisini gurbetin aşka dönüşmesi olarak ni- Sonrasında parasız yatılı okullarla tutunur yaşama ama aklı “Ekonomik Sevr deyimi onun son yazılarının birin- teliyor. Ona göre şiir, “dil işidir”, “dilde yangınlar çıkar- hep üvey annesinden eziyet gören kardeşlerindedir. Okuma- de ortaya atılmıştır. Ortadoğu haritasını yeniden çiz- ma işidir”. ya gittiği İstanbul’dan Bilecik’e döndüğünde eve girmesine meye kararlı görülen dış güçlerin ancak ekonomik Kişiselliği ve özgün bir sesi oluşturmada anahtardır ki izin olmadığı için onları pencereden izleyebilir ancak. Sevr’le zayıf düşmüş bir Türkiye’ye, siyasal Sevr’in günümüz şairi için de en çok da bunun önemini vurgular. Kitapta, Ece Ayhan ile kentlerden konuşurken bu küçük yolunu yeniden açmak yolunda baskı yapabilecekleri- Yeninin peşindeki şiiri besleyen Batılı kaynaklar arasında şehirde güpegündüz bir yangından nasıl kaçtığını anlatıyor ni Avcıoğlu çok öncesinden görmüş; her gecikmenin sürrealistler öne çıkar. Cemal Süreya. sorunlarımızı çözümsüzlüğe sürükleyeceğini anlamış- Süreya, bu konudaki görüşünü de onları işaret ederek Ayhan ise bu anıya bir çocuk curnatası içerisinde, tır. (...) 57 yıllık yaşamına on insanın hayatını sığdırdı; destekler: “Sürrealist hareket her şairin özel bir dili olma- Beyoğlu’nda yanan bir kilisenin çığlıklarına koştuğu günü günlerini aylara, aylarını yıllara dönüştürdü; dopdolu sı gerekliliğini öyle bir perçinledi ki başka türlü davranma- hatırlatarak eşlik ediyor. bir yürekle gözlerini kapadı.” nın imkânı yok zaten.” İkilinin sohbeti Süreya’nın içindeki sönmeyen bir ateşi Öner Yağcı’nın yazısı... anması ile sonlanıyor: “Bir üvey anam var. Adı Esma. Kız NEREYE Mİ YAZARDI DİZELERİNİ? - Ahmet Antmen (Cemal Süreya / Güvercin kardeşimi saçından kavrayıp kuyuya sarkıtan kadın.” Cemal Süreya, yeni arayışları en iyi yansıtan mecranın Curnatası / Can), dergiler olduğu, şiirin nabzının özellikle de küçük dergiler- GELENEKSEL İLE BATI EDEBİYATININ - M. Sadık Aslankara (“Beklerken sürüklenmek...” / de attığı fikrindedir. ÇELİŞKİSİ... Batuhan Aşıktoprak / Alesta / Can), Şiirden ve kadınlardan sonra gelen büyük aşkı da zaten Güvercin Curnatası bir kitap değil sadece, edebiyat serü- - Sezen Akyoldaş (Evin İlyasoğlu / İki Âlem dergilerdir. Her defasında kapatmak zorunda kaldığı Papi- venimize ışık tutan bir anı ve düşünce koleksiyonu. Arasında: Ali Darmar / Remzi), rüs hep içinde taşıdığı büyülü bir sevda sözü gibidir. Süreya, jandarma daima nesirde kalacaktır dese de düz- Cemal Süreya ömrü boyunca maddi sıkıntı çekmiş, kimi - A. Celal Binzet (Bedrettin Cömert / Giotto’nun yazısı şiirinin genel dokusundan hiç de ayrık değildir. zaman sırf bu nedenle çalışmaya mecbur kalmıştır. Sanatı / Yapı Kredi), 1956’dan 1981’e 28 ev değiştirdiğini söyleyen şair, okuru Kendini “güvercin curnatasının en alçaktan uçan kuşu” - Erendiz Atasü (Nuriye Ortaylı / Annem Şefika - da bu göçebeliğe ortak olmaya çağırır. olarak betimlerken Necatigil’i şu dizelerle anar: Kırım’dan Stalingrad’a, Avusturya’dan Ankara’ya / Kimler yoktur ki durup selam verilen uğraklarda? Edip “Nereye mi yazardı dizelerini / Bir şey çıkmamış biletle- Kronik), Cansever, İlhan Berk, Turgut Uyar, Mehmet Seyda, Asım rin kenarına yazardı... Biletlerine bir şey çıkmasına gerek - Özlem Günenç (Guy P. Raffa / Dante’nin Bezirci, Adnan Binyazar ve daha niceleri... de yoktu fazla şiirden ölenlerin.” Kemikleri: Bir Şair İtalya’yı Nasıl Kurdu? / Çev. Özlem Satırlar arasında Türk aydınının sadece fiziken değil ru- Onların payına dizeler düştü, daha ne olsun! “En yoksul Günenç / VBKY), hen de yerleşik bir yaşama geçemediği gözlenir. şair benim” diyor Enver Ercan’la söyleşisinde. “Hem yok- - Y. Bekir Yurdakul (Işıl Şahin, İnci Özdemir, Hikâye üzerine bir sormacada Rauf Mutluay’ın, “Bu bir sul hem geceleri kısa...” Dedem Bir Japon Balığı, Redhouse Kidz / Timothée yabancılık dönemi, bunalımlar da yabancı. Ben okuduğum O zaman dizelere bulaşmalı; kitap okuyup şiirli yollara de Fombelle, Yaz Tatili, Çev. Hazel Bilgen, YKY bunca kitap içinde gerçek Türk aydınının dramını bugüne düşmeli Bir Güvercin Curnatası ile. Tabii ki dörtnala! n Doğan Kardeş), kadar bulamadım” sözleri aktarılır. - Vitrindekiler, kısa tanıtımlar ve Mustafa Başaran’ın İlerleyen bölümlerde, Cemal Süreya bu dramın niteliğine “Güvercin Curnatası”: Konuşmalar, Soruşturma hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor! ilişkin birçok ipucu verir. Yanıtları / Cemal Süreya / Yayına Hazırlayan: Örneğin, kendi şiirini uzlaşı olarak değil, tersine gelenek- Nursel Duruel / Can Yayınları / 336 s. / 2026. İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No: 5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat: 9 No: 81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.