Catalog

MERHABA MERDAN YANARDAĞ’DAN Öner Yağcı’nın kaleminden ölümsüz tarihçi- ‘SİLİVRİ VE DİRENİŞ YAZILARI’ miz Prof. Dr. Halil İnalcık (1916 / 2016) ve Ferda Fidan’ın kaleminden ölümsüz klasiği Moby Dick ile Herman Melville (1819 / 1891) kapağımızda. Duvarların ardındaki Toplumsal tarih anlayışıyla kuruluşundan baş- layarak Osmanlı’nın tüm dönemlerini inceleyen, Cumhuriyetin kuruluş değerlerine sımsıkı bağ- lı Prof. Dr. Halil İnalcık, 1930’larda devrimlerin iz- Cumhuriyet! leyicisi olarak Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nin ilk öğrencilerindendir. Vidin’de ağalarla Bulgar köylüsü arasındaki MAHİR BAŞ sosyal sorunlar temelindeki (Tanzimat ve Bulgar Meselesi) ve Kırım Hanlığı ile ilgili doktora ve do- mahirbas78@gmail.com çentlik tezinden sonra 1952’de profesör olur: Kı- rım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar. ezaevi edebiyatı, Türk düşünce tarihinde toplum- Tarihi idealize etmeyen Annales Okulu’nun sal ve siyasal belleğin kurulduğu en önemli yazın bakışını benimseyerek araştırma alanını tarihte- C alanlarından biridir. Çünkü bu topraklarda muha- ki toplumsal çatışmalar, toplumsal sorunlar, halk lif düşünce çoğu zaman üniversite kürsülerinde, ana akım kültürü, halkın yaşam koşulları olarak belirler: gazetelerin sayfalarında ya da güvenli akademik alanlarda “Sosyal tarihçiyim, ekonomi tarihçisiyim.” değil; sürgünlerde, mahkeme salonlarında ve cezaevlerin- En büyük Osmanlı tarihçisi ve Türk tarih yazı- de kendine bir ifade alanı bulmuştur. mında bir milattır. Dünyada Osmanlı tarihinin ka- Bu nedenle bazı kitaplar yalnızca içerikleriyle değil, or- bul görmesini sağlar. Osmanlı tarihine ilişkin birçok taya çıktıkları tarihsel koşullar ve yazıldıkları mekânların yanlışı düzeltir, ulaşılması zor belgeleri açığa çıkarır. anlamıyla da birer belge niteliği taşır. Yapıtlarında Mustafa Kemal’in Anadolu’ya ge- YANARDAĞ’IN TANIKLIĞINDAN SİYASAL, çişiyle başlayan sürecin Türk Kurtuluş Savaşı’nın HUKUKSAL VE TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM... odağını oluşturduğunu, milli iradenin egemen kı- Uzun yıllardır gazetecilik ve yayıncılık yapan, siyaset bi- lınmasını ve süreçteki Atatürk’ün etkin liderliğini limi ve sosyoloji alanındaki çalışmalarıyla da tanınan Mer- de ortaya koyar: “Atatürkçülük, yüz elli yıllık bir rik omurgasını oluştu- dan Yanardağ’ın kaleme aldığı, Kırmızı Kedi Yayınevi ta- tarihi gelişimin son ve radikal ifadesiydi.” ran “Kötü Sonsuza Sü- rafından yayımlanan Silivri ve Direniş Yazıları da günümüzün Prof. Dr. Halil İnalcık’ı kendi sözleriyle, son- rüklenirken!” bölümü, cezaevi yazınına çok sağlam bir örnek niteliğinde. suz saygıyla anıyoruz: “Belgede size verilen işa- Hegel’in devlet ve hu- “İnsanlar hapis yatmakla ayrı bir çile çekmezler; bir kah- retler çok az olduğundan; hayal, tasavvur önem- kuk felsefesinden hare- ramanlık da değildir mahpus yatmak” der Behice Boran. lidir. Tarihçi, yaratıcı şair ve edipleri okumalı. Bu ketle hukuk güvenliği, meşruiyet ve devlet-toplum ilişkisi- Mahpusluğu hiçbir zaman romantikleştirmemiş; onu ne yü- dünyadan giderken en çok neye hayıflanacağım ni tartışmaya açıyor. Ardından “Amerikancılar ve Casusluk” celtmiş ne de bir mağduriyet anlatısına indirgemiştir. biliyor musunuz? O büyük şaheserleri okuyama- ile “TELE1 ve Dikta Hukuku” bölümlerinde, bu teorik çer- Hapishaneyi, düşünmenin, üretmenin ve insan olmanın be- dan gözlerimi kapayacağıma... Tüm peygamber- çevenin güncel siyasal karşılıkları ele alınıyor. Yanardağ, ca- dellerinden biri olarak değerlendirmiştir. leri, Budda’yı, Kant’ı, Shakespeare’i, Dante’yi, susluk suçlamaları, yargı süreçleri ve medya üzerindeki bas- Bu bakış açısıyla Türkiye’de hapishaneler yalnızca insan- Fuzuli’yi ve Dostoyevski’nin bütün romanlarını kılar üzerinden hukukun siyasal işlevi ve bağımsız gazeteci- ların kapatıldığı mekânlar değil; düşüncenin, etik duruşun ve okumak isterdim. Ömür o kadar kısa ki.” liğin karşı karşıya kaldığı sorunları sorguluyor. siyasal iradenin sınandığı zorlu alanlar olmuştur. Öner Yağcı’nın yazısı... “İktidarın Meşruiyet Krizi ve Çıkış Yolu” başlıklı bölümde Türk kültür ve düşünce tarihi bunun çok sayıda örneğiyle ise siyasal iktidarın yalnızca seçim sonuçlarıyla değil, toplumun Herman Melville’in bugün bütün dünyada doludur. Namık Kemal, Magosa sürgününde İntibah ve Cez- rızasını üretme kapasitesiyle de değerlendirildiği görülüyor. ölümsüz bir yapıt olarak tanınmasına karşın, mi gibi eserlerini kaleme alarak sürgünü edebi üretimin bir “Kumpas” ve “Yeni Çözüm Süreci” bölümleri ise bu tar- 1851’de yayımlandığında hiç ilgi görmeyen uzun parçasına dönüştürmüştür. tışmayı yargı operasyonları, muhalefet ilişkileri ve Kürt me- soluklu romanıdır Moby Dick. Nâzım Hikmet, yıllar süren mahpusluğunu şiirin en büyük selesi ekseninde genişletiyor. Kozmopolit, evrensel yapısıyla da 19. yüz- atılımlarından birine çevirmiş; Memleketimden İnsan Man- yıl Amerikan edebiyatının en önemli romanların- zaraları ve Kuvayı Milliye Destanı gibi başyapıtlarını bu dö- LAİKLİKTEN SİYASAL İSLAMA, HUKUK dan biri kabul edilen romanda anlatılanlar okya- nemde olgunlaştırmıştır. DEVLETİNDEN KAPİTALİZMİN DÖNÜŞÜMÜNE, nusları ve sınırları aşan kıtalararası bir yolculuk- Sevgi Soysal ise 12 Mart döneminin baskı ortamını, Yıldı- DIŞ POLİTİKADAN FİLİSTİN’E ANALİZLER... tur. Mürettebat ise çeşitli etnik, coğrafi ve dinsel rım Bölge Kadınlar Koğuşu ve Yenişehir’de Bir Öğle Vakti Yanardağ’ın değerlendirmeleri yalnızca iç siyasetle sınır- ufuklardan gelen denizcilerdir: eserleriyle toplumsal belleğe işlemiştir. lı değildir. Laiklikten siyasal İslama, hukuk devletinden kapi- Kibrine ve beyaz balinaya olan nefretine ye- Demir parmaklıklar düşünceyi durduramamış, aksine onu ço- talizmin dönüşümüne, dış politikadan Filistin meselesine ka- nik, kötülük timsali bir adam, haysiyetli bir azgın ğu zaman daha berrak, daha güçlü ve daha evrensel bir ifadeye dar geniş bir perspektifte Türkiye’nin yakın dönem siyasal ve müthiş bir kaptan olan Ahab! Amerikalı anla- dönüştürmüştür. Merdan Yanardağ’ın Silivri ve Direniş Yazı- atmosferine ilişkin analizler sunar. tıcı Ismail, Pasifikler’de minik bir adadan gelen ları da bu tarihsel çizginin günümüzdeki halkalarından biridir. Kitabın son bölümünde yer alan “Sosyalist Cumhuriyet- zıpkın ustası Queequeg, Tashtego adlı bir Kızıl- Tutukluluk sürecinin ürünü olan kitap, klasik bir cezaevi çi-Devrimci İttifakı” ise önceki bölümlerde yapılan çözüm- derili, Daggoo adlı bir Afrikalı, Hintli Fedallah... güncesi olmanın ötesinde; cezaevini Türkiye’nin siyasal, hu- lemelerin siyasal bir öneriye dönüştüğü noktadır. Yanardağ, kuksal ve toplumsal dönüşümünü anlamaya yarayan bir göz- Moby Dick bir deniz macerasının öykü- Cumhuriyetin demokratik ve Aydınlanmacı birikiminin an- lem noktasına dönüştürüyor. sü gibi gözükse de Melville’in hayranı olduğu cak geniş bir toplumsal dayanışma ve siyasal alternatif aracı- Merdan Yanardağ, 25 Ekim 2025’te gözaltına alınmış, 27 Shakespeare’in yapıtlarından esinlendiği tiyatro lığıyla korunabileceğini savunur. sahneleri, monologlar, vaazlar, coğrafi ve bilim- Ekim’de tutuklanarak Silivri Cezaevi’ne gönderilmiştir. Ça- Sonuç olarak Silivri ve Direniş Yazıları, klasik anlamda bir sel bölümler, sözlük tanımları, garip rüyalar, şi- lışma bu sürecin düşünsel bir ürünüdür. cezaevi günlüğü ya da denemelerden oluşmuş bir derleme de- irsel düşünceler, iki yüz sayfaya yakın setolojik HUKUK GÜVENLİĞİ, MEŞRUİYET VE ğildir. Tanıklık ile siyasal deneme, güncel yorum ile tarihsel (balina bilimiyle ilgili) bilgiler içeren, adeta zama- analiz arasında kurulan bütünlüklü bir Türkiye okumasıdır. DEVLET-TOPLUM İLİŞKİSİ... nının ötesinde postmodern bir romandır. Yanardağ’ın yazdıklarıyla bir Cumhuriyet okuyoruz. 21. Yanardağ, yazmayı bir savunma biçimi ve geleceğe bıra- Kaptan Ahab’ın takıntılı arayışıyla insanlığın yüzyılda, duvarların ardında kalan değil; baskılara karşın dü- kılmış bir tanıklık olarak görür. ezelden beri boğuştuğu metafizik sorunları ma- Ona göre gazetecilik yalnızca haber aktarmaktan ibaret de- şüncede, sözde ve toplumun ortak vicdanında yaşamaya de- saya yatırırken kötülüğün sebebi, Tanrı’nın var- ğildir; aynı zamanda kamusal tartışmanın, toplumsal belleğin vam eden bir Cumhuriyet ve direnişçilerini... Merdan Yanar- lığı ve kader kavramı konusunda düşüncelere dağ da o direnişçilerden biri. ve demokratik eleştirinin temel unsurlarından biridir. sevk eden; derinliklerini hiçbir zaman keşfede- Kitabın sonunda yer alan ve yazarın “karşı iddianame” Kitabın çıkış noktasını 19 Mart süreci, “casusluk” davası meyeceği okyanuslar misali, ne yaparsa yapsın olarak nitelendirdiği mahkeme savunmasının tam metni de ve Tele 1’e yönelik operasyonlar oluşturuyor. insanın hiçbir zaman anlayamayacağı bir evren Ancak kitap, bu güncel gelişmelerle sınırlı kalmıyor. Teo- bu tanıklığı tamamlayan önemli bir belge niteliği taşıyor. n karşısındaki çaresizliğinin gizemli romanıdır. Ferda Fidan’ın yazısı... İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.