Catalog

Zor bir konuyu mizahi bir dille anlatmak: ‘Zorbalık’ Akran zorbalığı, çocuk, ergen ya da genç birinin ya da birilerinin ortak ya da bireysel olarak karşısında bulunan başka birilerine duygusal veya fiziksel olarak zarar vermesi ve onların travma yaşamalarına neden olması olarak tanımlanabilir. izah, çok ince bir zekanın toplumsal olayları; ileti- Yalnızlaşan, toplum dışı kalan kişi, o yalnızlığın içinde şim kurulabilen, altmetni kültürel yaşantıdan, ya- çıkış yolu bulamadığında başta kendisi olmak üzere etra- M şam deneyimlerinden yola çıkarak çözümlene- fına zarar veren biri haline gelebilir. bilen, bunun yanı sıra içinde uyaranlar içeren sözlü ya da İNSANİ GELİŞİM (OLGUNLAŞMA)... yazılı anlatıdır. İncelik ve kabalığına göre estetik değer Batur bu konuda oldukça seçici bir örneği öne çıkarı- kazanır. Sanatsal bir olaya dönüşür. yor. Kahramanımızın yaşamında önemli bir yere koyduğu Zorbalık, aile ve eğitim sisteminde uzun yıllar kabul edil- ve bu nedenle önemsediği kız arkadaşı hakkında başka mesi oldukça zor olan bir konu olarak varlığını sürdürmüştür. bir kız oldukça kötü suçlamalar ve tanımlamalar yapıyor. Okullar bu konuyu ele alan kitapları okula sokma konu- Bu elbette çocuğun duygularını değiştirmiyor ama onu sunda isteksiz hatta dirençli davranmışlar ve okullarında- oldukça üzüyor. Bu konuyu kız arkadaşıyla paylaştığında ki çocukların çok uyumlu ve şiddetten uzak oldukları ko- arkadaşı bunu bildiğini ama engelleyemediğini söylüyor. nusunda iddialı, ebeveynler ise (özelinde anneler) “Benim Kız ya da erkek fark etmiyor. Kişilik gelişimini, yani in- çocuğum yapmaz” diyerek kendi çocuğunu sorgulamak sani gelişimini (olgunlaşma) yeterince oluşturmamış ki- konusunda isteksiz davranmışlardır. şiler, arkadaşlarının zaaflarını kullanarak onları toplum Edebiyat, sorumluluğunu bir biçimde sorunun farkı- önünde utanacak duruma düşürmekten çekinmiyorlar. na varıp toplumsal paylaşımla dikkat çekmeye ve sorunu Ergen bir çocuğun duyarlılık durumunu göz önüne alır- en estetik biçimde anlatmaya çalışırken sistem bu sorunu sanız bu davranışların onları nasıl üzüntüye boğduğunu görmezden gelmeyi yeğlemiştir. görebilirsiniz. Okulda, sınıf ortamında bir öğrencinin ak- Oysa sorun önemli ve tartışılması gereken bir konudur. nedenlendirerek (şaka yaptım) şiddet uygulamaktan ranları tarafından yalnızlaştırılması ve onlar tarafından is- keyif alan birini betimler. Şaka, bedensel gücün oransız NEDİR ZORBALIK? NEYE ZORBALIK DERİZ? tenmediği mesajının verilmesi, onunla ilgili dedikodu ya- uygulamaya sokulmasıdır. Yaşananın zorbalık olarak tanımlanması için sistematik, yılması, ona bakışı değiştirme çabası ciddi bir sosyal yal- Zorba, zorbalama sürecinde zorbalanana karşı dilsel, sürdürülür durumda olması, yaşayan (mağdur) ve yaşatan nızlık içinde bırakma şiddetidir. bedensel, psikolojik şiddet uygulayarak onun bir biçimde (zorba) arasında güç dengesizliğinin olması (bu dengesizlik Doğrudan fiziki saldırı yapılmasa da ötekileştirme ve kendini hiçlemesine ve değersiz hissetmesine, sosyalleş- bedensel ya da düşünsel bağlamda farklılık içerebilir) ya- sevilmediği duygusunu oluşturma sosyal zorbalık olarak me ve iletişim becerilerini yitirmesine neden olmaktadır. şatılanın ruh ve beden sağlıksızlıkları yaşaması, okul ve iş ele alınabilir. Cinsiyet farklılığı, dil, renk, kültürel farklılık, yaşamında başarısızlıklara yol açması önemli belirtilerdir. Özellikle gelişim aşamasındaki ergenler arasında çok bedensel engellilik de birinin ötekileştirilmesi için kullanı- Rıfat Batur iki ciltten oluşan Zorbalık (2022, 2026 / Ep- daha fazla yaşanan bu süreç kendini koruma içgüdüsü ile lan temel gerekçelerden sayılabilir. silon) adlı kitaplarında tam bu tanımlara uygun kahraman- gruplaşmalara neden olmakta hatta bu durum daha öte- Rıfat Batur, metninde zorbalığı ince bir mizahla anlat- ları ve eylemleri yaşamın içinden (okuldan) bulmuş. sinde çeteleşmeye ve daha yoğun sosyal sorunlara ne- mış. Mizahı kullanırken olayları kabalaştırmamış ve oku- Zorba, çoğunlukla zorbalama isteği duyan ve bunu da- den olabilmektedir. run, kendi yaşadıklarına tanık olsa bile gülümseyerek ha güçsüz, direnme becerisi yetersiz kişilere bilinçli ve Okullarda yaşanan zorbalık olayları temel olarak “Evet bunu ben de yaşadım” diyebilme cesaretini oluştur- sosyalleşememe, iletişimsizlik, kendini ifade etmekte düzenli uygulayan kişi ya da kişilerdir. ması oldukça önemli. Edebiyat bunun yolunu açıyor. zorlanma nedeniyle ortaya çıkmakta, yetişkinler Anlatıma baktığınızda, metnin “ben anlatımlı” birinci te- AMAN DİKKAT! dünyasının onlara öğrettiği ya da farkında olmadan kil şahıs üzerinden anlatıldığını görürsünüz. Niye bu konuyu ve bu kitabı ele aldığımıza gelince, yaz tanıklığı yaptırdığı ötekileştirici davranışlar çocuklara Bunun nedeni okurun metinle kolay iletişim kurması, da sirayet etmekte ve böylece çocuklar arasında öteki dönemi belleği silme değil aksine geçmişi anımsama, de- metnin kahramanı ile iletişim ve özdeşim kurmasıdır. ğerlendirme ve kendini yeni döneme hazırlama sürecidir. Kolay bir anlatım gibi görünse de hata yapma ihtima- kavramı yoğunlaşarak gelişmektedir. Ebeveynlerin, eğitimcilerin, çocukların birbirlerini sev- li oldukça fazla bir anlatım biçimidir ama Batur bu konuyu Zorba, zorbalama eyleminde zorbalanana sadece sözel me cesaretini artırmaları ve bunun gelişmesi için ortam hatasız çözmüş. Okur metinde kendini bulacağı için ya- ve fiziksel şiddet uygulamaz, bunu aynı zamanda doğru- hazırlamaları, kendi çocuklarının başkalarının çocuklarını şadıklarını dilselleştirme konusunda da cesareti artacak dan olmayan eylemlerle gerçekleştirebilir. sevebilmeleri çok önemli. ve paylaşma konusunda daha bir istekli olacaktır. Okulda, iş ortamında, ikili ya da takım arkadaşlığı ilişki- Böylece arkadaşlık, dostluk, dayanışma gelişecek. Batur, beden gücüne güvenen zorba öğrenciyi, kendini lerinde birini kendine hedef seçip onu aşağılayan yalanlar Yoksa onların çocuklarını da başkaları sevmeyecek. çelimsiz, sıska (kürdan) bulan ve bu nedenle zorbalanan söylemek, onu suçlamak, kişiliği üzerine yorumlar, tanım- olarak direnme gücüne sahip olmayan öğrenciye eylemini lar yapmak o kişiyi toplum dışı bırakabilir. Aman dikkat! n DİLGE GÜNEY’DEN ‘ANOMALİ’ yunun unutulduğu bir dünyada çocuk kalabilmek mümkün kozasına konuk olan genç kız bir yandan da kendi bedeninde ve mü? Oyun oynamanın özgürleştirdiği bir evrende gelişen hiç zihnindeki keskin değişimlerle mücadele etmek zorundadır. O beklenmedik bir “anomali”, kısa sürede çocukları pençesine Çocukluğun nasıl olduğunu unutan yetişkinlere ithaf ettiği Anomali, düşürecek bir karabasana dönüşür. Dilge Güney’den normal kavramını tersyüz eden distopik bir metin. Çatılardan havalanan rengârenk uçurtmaların, etrafa saçılan Çocukluktan yetişkinliğe uzanan karmaşık yolculuğu masalsı bir pastaların, gökyüzünü saran kahkaha bulutlarının yerini artık çığlıklar ve dille betimleyen yazar, büyümenin ve dönüşümün anlamını oyun koşuşturmacalar almıştır. kuramı üzerinden sorgulatıyor. Otoriter güçlere karşı dostluğun, Çocuklar başta anomaliye inanmak istemeseler de arkadaşları Mu ve dayanışmanın ve vicdanın üstünlüğünü yineliyor. diğerlerinin tek tek ortadan kaybolması işin rengini değiştirir. Özgün hikâyesi ve çarpıcı karakterleriyle Anomali, çocukluğun saf Kasabanın yöneticisi Sukha’nın kılavuzluğunda arkadaşlarını ve temiz dünyasını yüceltirken büyümenin kimi zaman büyülü bir aramaya çıkan kahramanımız ise kendisine yaklaşmakta olan değişim yanılsamadan ibaret olabileceğini de gözler önüne seriyor. n anomalisine direnmekte kararlıdır. Anomalinin izini sürerken kâh bir kurdun karnına kâh bir kelebeğin Anomali / Dilge Güney / Tudem Yayınları / 104 s. / 2026. 11 30 Temmuz 2026