Catalog

sest Sorunu” alt başlığında ayrıntılarıyla işledim. HALKBİLİMİ ALANINDA DÜNYADA Ayrıca bu sorunun en etkili yanıtlarını sözü- BİR İLK: ‘MUHSİNE HELİMOĞLU nü ettiğiniz 17 Ekim 2000 tarihli Cumhuriyet’te YAVUZ MESAJ İNDEX’ KİTABI YAYINA HAZIRLAYAN yayımlanan yazımda yer alan okur mektubu da AKDEMİR- Dünya halk anlatılarının “mesaj- etkili bir şekilde vermektedir. İLHAN ER: index”ini bir halkbilimci olarak ilk kez siz yap- ‘Gizlenen Ensest ve Cana Kıyımlar’ başlıklı tınız. Halkbilimi literatüründe de “Muhsine o yazım üzerine hem gazeteye hem bana çeşitli ‘50+3.5 yıl süren bir emekle ortaya Helimoğlu Yavuz Mesaj İndex” olarak yer al- okur mektupları ve telefonları geldi. dı. Öğreniyoruz ki intihalciler boş durmuyor! çıkan bu eserde, ülkemizin bir Bunları yazanlar, çocukluğunda “ensest kur- YAVUZ- Evet, bu indeksi intihal yolu ile banı” olmuş ve yaşadıkları bu felaketi, şimdiye döneminin belgesel hikâyesini de adımı vermeden kullananlara karşı büyük bir kadar büyük bir suçluluk ve kirlenmişlik duy- mücadele verdim / veriyorum (hukuksal yolla- kayda geçirdik!’ gusu içinde susarak gizlemiş yetişkinlerdi. ra başvurmak, gazete ve dergilerde de bu hır- Hemen hepsi, bastırılmış öfkelerini ve geç- sızlıkları duyurmak gibi). mişlerinde yaşadıkları bu trajik olayı anlatıyor, Örneğin Cumhuriyet gazetesinde bu konu- “Günlerden bir gün Yaşar Kemal ortama aktarmak, çalışmanın en onları konuşmaları doğrultusunda harekete ge- da yaptığım duyuru bu kitabın 24. sayfasında ‘kadim dostu’ Muhsine Hoca’yı uzun ve zorlu bölümünü oluşturdu. çiren bu yazım için teşekkür ediyorlardı. yer almaktadır. Bu konuda bir duyurum, ayrıca elinden tutup ‘Bir Evren: Yaşar Sonra hocayla ben başladık Böylece bir kez daha gördüm ki yazar, ka- Folklor / Edebiyat Dergisi’nde de yer aldı. Kemal’in Çukurovası Paneli’ için ranlığa doğru haykıran insandır. Kimlere ulaşa- “pösteki saymaya”, masallardaki bize, Adana’ya getirdi. cağını bilmeden verdiği bu ses, beraberinde ni- gibi birbirine karıştırılmış “bir BEŞ GRUPTA, 19 ANA BAŞLIK Eskiden beri halkbilimine olan çuval arpayla buğdayı” ayrıştırıp VE 162 ARA BAŞLIK ilgim nedeniyle yayınlarını dikkatle sınıflandırmaya. ALTINDA 517 İLETİ! izlediğim, Pertev Naili Boratav Bu yazıları “bilim-sanat-edebiyat” AKDEMİR- İndeksin iletile- ekolünün ülkemizdeki sürdürücüsü başlıkları altında topladıktan sonra rini anlatır mısınız? olan Muhsine Hoca’yı karşımda bu ana başlıkları da kendi içlerinde YAVUZ- Bu indekse göre görmek heyecan vericiydi. alt başlıklara ayırdık. halk anlatılarını, özellikle ma- Orada, sözleriyle ve duruşuyla Çalışmayı böylece sistematize salların iletilerini / mesajlarını, halkbiliminin sessiz ama derin ettikten sonra yaklaşık üç buçuk 517 iletide toplayarak bu iletile- ırmağını hatırlatan Muhsine yıllık bir sürecin sonunda bu ‘anıt rin sınıflandırmasını ve sayısal Helimoğlu Yavuz’la tanışmak eser’i oluşturduk. dökümünü şöyle yaptım. için sabırla bekledim. Ondan Elinizdeki kitap, işte bu uzun A. Etik İletiler - Üç ana baş- makalelerini kendi sitemde yolculuğun, halkbilimine ve lık, 17 ara başlık. B. Psikolo- yayımlamak için izin istedim. Bu edebiyat-sanat dünyasına verilmiş jik İletiler - Dokuz ana başlık, isteğimi olumlu karşıladı ama beni bir ömrün, emeğin, alın terinin, 59 ara başlık. C. Sosyolojik İle- tanımak, akademik çalışmalara dökülmüş göz nurunun sabırla ve tiler - Dört ana başlık, 70 ara yatkınlığımı ve iş disiplinimi başlık. D. Ekonomik İletiler - sevgiyle örülmüş bir ürünüdür. tartmak istediğini anladım (bu İki ana başlık, 12 ara başlık. E. Her makale, yalnızca akademik- sınavı geçmiş olacağım ki sonunda Öteki İletiler - Bir ana başlık, sanatsal-edebi bir katkı değil, aynı birlikte çalışmaya başladık!). dört ara başlık. zamanda halkbilimine ve edebiyat- Görüldüğü gibi iletiler beş Sonuçta yalnızca hocanın sanat dünyasının belleğine grupta, 19 ana başlık ve 162 ara makalelerini benim siteme ekleme tutulmuş bir aynadır. başlık altında toplanmıştır. kararı almakla kalmayıp bu Şimdi, bu sayfalarda, hem bir Bu indeksi kullanarak bu halk birlikte çalışma kararını daha ileri akademisyen-halkbilimci ve anlatılarını yaratan toplumların götürdük. yazarın ömür boyu biriktirdiği bir ölçüde de olsa psikolojik- Önümüzde elli yıllık çeşitli emeğini hem de disiplinin ve sosyolojik-etik-ekonomik hari- gazetelerde ve dergilerde bilimsel çalışmanın ortak bir tası çıkarılabilir. yayımlanmış yazılardan, ürününü bulacaksınız. Bu da savaşta ve barışta kar- çeşitli uluslararası ve ulusal Çünkü biz, yalnızca bir kitap değil, şı taraf olarak seçilecek ülkelere sempozyumlarda / kongrelerde aynı zamanda 50+3.5 yıl süren bir nasıl yaklaşılacağının yol hari- sunulmuş bildirilerden oluşan dağ emekle ortaya çıkan bu eserde, tasını çizmekte etkili olur. gibi bir hasat durmaktaydı. ülkemizin bir döneminin belgesel Örneğin, bir Ortadoğulu ga- hikâyesini de kayda geçirdik.” Bunları arşivlerden tarayıp dijital n zetecinin basın toplantısı sı- ce seslerle ona geri döner. Ne yazık ki bu can rasında Bush’un kafasına fırlattığı kelik (eski alıcı sorun günümüzde de üstü örtülerek bütün ayakkabı) eylemi... yakıcılığı ile devam etmektedir. görüşlerden gerçek yurtsever birçok aydın, ‘ISLAH OLMADIM / Doğu anlatılarında yer alan bu kelik (es- yazar, gazeteci, akademisyen, bürokrat, asker OLMAYACAĞIM. NOKTA!’ KIBRIS İZLENİMLERİ... ki ayakkabı) fırlatma geleneği, karşıdaki kişiyi başlıca kimler destek veriyor? Bu destekler sayesindedir ki o zor zamanlar- şeytanlaştırarak aşağılamak anlamına gelir ki AKDEMİR- Lefke’deki gözlemleriniz de YAVUZ- Yalnız sürgünde değil, hakkımda dan, o “dar kapılardan” olabildiğince az ha- bu da en büyük hakarettir. önemle yer alıyor kitapta (“Koper ve Kuprum” açılan her soruşturmada, sorgulama ve sarla geçip “kim vurduya” gitmeden (ki bunun Bunu bilmeyen Batılı, özellikle Amerika- / Cumhuriyet, 27 Ekim 2001, s. 2). Her an bir yargılamada, benim açtığım karşı davalardaki için siyasal ortam çok uygundu) kısa sürede keşif, bir aydınlanma. Bir halkbilimcinin te- lı gazeteciler / televizyon sunucuları sıradan bir duruşmalarda ve elbetteki sürgünümde başta sürgünden geri dönebildim. olay gibi gösterip Bush’un refleksinin ne kadar maslarının kelebek etkileri... Böyle diyebili- İlhan Selçuk olmak üzere Uğur Mumcu, Hem de elimde “bir demet Edirne kuvvetli olduğunu ve böylece kafasını “kelik” riz sanırım. Lefkelilerle hele ki çoğu öğrenci- Mustafa Ekmekçi, Sami Karaören, Mustafa Efsanesi”yle ve de şöyle bir dipnot düşerek: yemekten kurtardığını öve öve bitiremediler. leriniz olan gençlerle kurduğunuz o köprüden Balbay, Deniz Som, Milliyet gazetesi Özel ulakla (!) elime tutuşturulan sürgün fer- Oysa orada çok büyük bir hakaret vardı. Do- hangi “halk kültürü kervanları” geçti / geçi- Diyarbakır sorumlusu ve bölge müdürü manında korkunç bir ifade vardı; “yönetmelik- ğu kültüründe karşılığını bulan bu eylem, kur- yor? Kıbrıs’ın sizdeki izlerini anlatır mısınız? Ertuğrul Pirinççioğlu, Aziz Nesin, Yaşar lere uymamak ve ıslah olmak üzre”. şun atmaktan daha önemli ve yaralayıcıdır. YAVUZ- Evet. “Ölüm kayığım yolunu şa- Kemal, Salim Şengil, Metin Altıok, Ahmet Say, Aman Allah’ım. Ne faşizan ne vahşi bir Ayrıca bugün Amerika’nın İran’a karşı duru- şırdı” der Kafka. Benim de zaman zaman yolu- Veysel Öngören, İbrahim Kaboğlu, Semih ifade. Bir akademisyeni, bir bilim insanını mu da bu örneklere eklenebilir. nu şaşıran “yaşam kayığım” (ki iyi ki şaşırır), Tezcan, Fuat Özdemir, Zafer Önler, “Eşim ve ıslah etmek... bu kez de “Kına Çiçeği” ve “Bakır Ülkesi”nin ‘YAZAR, KARANLIĞA DOĞRU küçük oğlum Bora’mın dışında, bir sürgünü Buradan dosta-düşmana bir kere daha (Koper ve Kuprum) sessiz bir kıyısına yanaştı. HAYKIRAN İNSANDIR. BU SES, uğurlamaya gelme cesaretini gösteren ilan ediyorum ki, aklımın yatmadığı Rumcada beyaz anlamına gelen “lefkos” BERABERİNDE NİCE SESLERLE tek akademisyen Prof. Nuri Ünal, Lice yasaklara, ayıplara, günahlara UYMADIM / sözcüğünden adını alan bu kıyılar, portakal ONA GERİ DÖNER!’ kaymakamı ve sonra Ankara Vali Yardımcısı UYMAYACAĞIM ve de ISLAH OLMADIM / bahçeleriyle çevrili. Şükrü Kurnaz, Hikmet Çetin, olağanüstü OLMAYACAĞIM. NOKTA. AKDEMİR- “Gizlenen ‘Ensest’ Sorunu ve Eskiden daha da bol olan akkavakları ne- bölge valisi Hayri Kozakcıoğlu, vali Kadir Ayrıca Diyarbakır’ın yerli halkı, kaportacı Cana Kıyımlar” (Cumhuriyet, 17 Ekim 2000, deniyle bu adı alan Lefke’de, Lefke Avrupa Aydoğan, 7. Kolordu Komutanı ve “Mustafa Ayhan Usta’dan çiçekçi Maria’ya kadar s. 2) gibi yazılarınızda vurguladığınız ensest Üniversitesi’nde ders verip halkı arasında da Kemal’in askeri” Korgeneral Kaya Yazgan -ki sorunu üzerine irdelemeleriniz de çok önemli. yüzlerce insan da bu “haksız sürgün” bir alan araştırması yapmak üzere planladım bu Hangi değerlendirmelerle yer buluyor bu ya- sekiz ödülümden birisi “7. Kolordu Atatürk karşısında yürekleriyle beni kucakladılar. geçici konukluğu. kıcı sorun; nasıl merceğe alıyor, hangi sonuç- Hizmet Ödülü ve Şükran Şilti”dir-, Orhan Şaik Çünkü artık onların “Keje Hace-i Önce parlak bir gök-deniz mavisi, ardından lara varıyorsunuz? Gökyay, Tahsin Özgüç’ten yazılı ve sözlü çok Dengbej”i yani “Destancı Sarı Hocası” ol- da insanı sarhoş eden güzel bir koku cümbü- destek gördüm. muştum. Bu nedenle de Diyarbakır Efsanele- YAVUZ- Taciz ve ensest sorununu, Masallar şüyle karşılaştım. Büyükada’dan alışkın oldu- (Hepsine BİN teşekkür. Bu dünyadan ri kitabımı “Yılanlı, akrepli, sevdalı şehrin, o ve Eğitimsel İşlevleri kitabımın “Masalların Ka- ğum bu iklim ve bu kokular bana bir dost eli göçenler ışıklar içinde uyusunlar. Yaşayanlara çok sevgili insanları, bu kitapta anlatılan sizin dın Kahramanları” ana başlığında yer alan “Cin- gibi geldi. Giderek de suyla birlikte ceviz ma- ise yürekten BİN selam olsun.) efsanenizdir” ithafıyla onlara adadım. sel Tacizlere Uğrayan Kadınlar / Çocuklar ve En- cunu ve kahve ikram eden güzelim Lefkeli >> 6 24 Eylül 2026 VEDAT ARIK