Catalog

TARJEI VESAAS’TAN ‘61 ŞİİR - DOLDURURUZ EN GENİŞ GECELERİ’ Taşradan dünyaya açılan usta! saas büyük bir yazar olarak GÜLTEKİN EMRE kabul edilir. İkinci Dünya Savaşı yılla- “Sınırsızdır/ ışık miktarı kalp rında sessizliğe bürünen ya- atölyelerinde./ Kalpleri annelerin/ zar, geleneksel Norveç ya- tamamlanır ve konur yerlerine // zınından kopup kendi özgün Kasvetlidir/ kalp atölyeleri aynı zamanda./ şiir ve roman dünyasında ye- Hazırda tutar/ savaşçılar avadanlıklarını.// nilikler yapmaya çalışır. Sonsuzdur/ kalp atölyelerinde sabır./ Klasik roman formundan Ümit,/ yeni dünyaya dair, hayattadır.” uzaklaşır. Şiirsel bir dile ve (“Kalp Atölyelerinde”) anlatıma ağırlık verir. orveçli şair Tarjei Vesaas (1897 / O yıllarda modalaşan 1970) ülkesinin doğasını, günlük yaşa- “toplumsal gerçekçi” ro- N mını, sakinliğini, gecesini gündüzünü, mandan uzaklaşarak yi- ne gerçeği özgünlükle anla- denizini, teknesini, dağını taşını, ağacını otu- tabileceği bir anlatımı ken- nu, yolunu yordamını yalın mı yalın şiirlerinde di yazım dünyasında olgun- ağırlıyor. Çok sessiz, mırıldanır gibi iz sürüyor laştırır. Onun için de Norveç ülkesinin havasında suyunda. edebiyatında roman yazımını modernleştiren Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanan 61 Şiir - Doldu- ilk yazar olarak kabul edilir. ruruz En Geniş Geceleri adlı kitabındaki şiirleri çeviren Orhan Şiirlerinde ise taşra, kırsal kesim etkisi se- Tekelioğlu, “taşradan dünyaya” açılan, tanınan Vesaas’ın şii- zilir. Yaşadığı Norveç’in Telemark bölgesin- rini anlamak için “Norveç’in kendine özgü kültürel-siyasal ta- deki şarkılardan etkilenmesinin yanı sıra do- rihine” bakıyor önsözde. ğa, coğrafya, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar da Bir çiftçi ailede doğan şair, sürekli kitap okunan, edebiyatın şiirlerinde hiç eksik olmaz. çok sevildiği bir evde büyür. Çiftlik işlerinde de çalışır, doğay- la iç içe yaşar. Şiirleri ve yazıları dergilerde erken yaşlarda ya- ORHAN TEKELİOĞLU: ‘FELSEFİ yımlanır. 1923’te ses getiren ilk romanını yayımlar. ŞİİRDİR AMA ASIL VURGU ETİK SORGULAMALARDA ÖNE ÇIKAR’ ŞİİRDEN ÇOK ROMAN VE ÖYKÜ YAZAR, “Şiirin anlatısı ilginç bir zaman kullanı- YAYIMLAR AMA... mıyla dramasını yaratır, yankılanan durak- Şiirden çok roman ve öykü yazar, yayımlar ama şiirden hiç lamalar, kasıtlı olarak kesilen tempo, dinle- kopmaz. Çağrışımların ağırlıklı olarak yer aldığı şiirleri liriktir. yenin, anlatanın yer değiştirmesi, geçmişten Öyküye yakın bir anlatımı vardır şiirlerinde ve çok yalındır. gelir gibi yazılan sözcükler (yerel dilin ola- Ve özellikle, hiçbir edebi türle özdeşleşmeyen, şiirle düzyazı nakları kullanılarak) ve tabii ki yeni Norveç- arasında gezinen bir dille yazılan son yapıtında “şiirin edebiya- ormandan/ yine. Pusuda. // Yorgun/ alnını soğutursun/ ve çenin grameri ve konuşma dili (kendi diyalekti) şiirini benzer- tındaki ağırlığı” iyice öne çıkar. Düzyazı şiirin önemli şairle- savaşmalısın.” (“Sorumluluk Gereği”) siz, biricik kılar” diyor Orhan Tekelioğlu. rinden sayılır. Ve şunları da ekliyor: “Felsefi bir şiirdir ama asıl vurgu etik “Yuvarlak ve on dördünde/ bu güzel sapsarı ay/ derininde 6 ŞİİR KİTABINDAN 61 ŞİİR sorgulamalarda öne çıkar. Diğer bir deyişle bu şiiri insani va- mavinin derininde. // Buluşur dünyada bir diğeriyle/ bir küçük Doldururuz En Geniş Geceleri’ndeki şiirler şairin yayımlanan roluşun farklı hallerine odaklanan, onu en derinden kavramaya ağız./ Söylenmeden söz.” (“Yuvarlak olduğunda her şey”) altı şiir kitabından (Pınarlar, 1946 / Oyun ve Şimşek, 1947 / Gez- çalışan, deyim yerindeyse ‘meditatif’ bir nitelik taşır.” Orhan Tekelioğlu’nun da değerlendirmesinde dikkat çekti- ginlerin Neşesi, 1949 / Saklı Ateşler Ülkesi, 1953 / Taze Kalın, Rü- Kuşku, kaygı, huzursuzluk, bilinmezlik “neşeyi” sezdirmeye ği gibi edebi gelişmesine bakılırsa Vesaas’ın genç yaşlarından yalarımız, 1956 / Akıntıdaki Hayat, 1970) seçilen 61 şiiri kapsıyor. çalışan şiirlerinde bile kendilerini ele verirler. başlayarak Norveç’te çok güçlü olan yerel gazete ve dergilerde “Düşünür huzursuz/ o sonsuz gecede/ yüzüncü kez biri/ Tekelioğlu’nun belirttiği gibi, “Şiirindeki tematik karşıtlıklara kısa öyküler, edebiyata dair haber ve yazılar yazdığı, ilk şiirle- sırtlarında kalkan/ ve gizli bir göz olan/ kabuklu böcekleri. // bakıldığında (güvenmek, tekinsizlik, yakınlık, uzaklık, tanış olma, rini yayımlamaya başladığını görülür. Kaygan geçitler/ ve o sonsuz gece./ Parçalandığında bir taş/ bilinmezlik, neşe, endişe vb.) büyük bir kaygının, yeni bir savaş Ama o yıllarda, edebi bir kişilik olarak kabul edilebilmenin çıkar bir altçene öne/ kimse ne olduğunu görmeden/ kaybolur ihtimalinin şiirsel söylemi kapladığını da söylemek mümkün.” biricik yolu roman yayımlamaktan geçiyordur. Roman dosyala- ama yine. // İnsanlığa karşı öfkeyle/ açılmak istenir savaş/ o taş “Açık seçik,/ ışıldayan bir kış akşamında gibi/ görürsün rını defalarca yayınevlerine yollasa da yayımlanmaz. uğruna ama./ Un gibi dağılana kadar/ olacak evleri lime lime./ insan ruhunun ne olduğunu. // Soğutursun sıcak bir alnı/ 1923’te İnsan Kemiği romanı yayımlanınca da ülke çapında Yenilecek kötücül gözleri/ çiğ çiğ.” (“Yeraltında”) dayayıp buzlu pencereye/ bu geç saatte,/ endişeli,/ sınırlar büyük ilgi görür ve edebiyat yolu onun için sonuna kadar açılır. Orhan Tekelioğlu’nun Norveççeden çevirdiği bu şiirlerde na- kalkmıştır çünkü/ bir boşluk olursun sen,/ içindesindir orada sıl ve hangi koşullarda akıp giden yaşamın doğasını ne anlamlı NORVEÇ EDEBİYATINDA ROMAN YAZIMINI ve taşırsın her şeyi,/ eğer unutursan bunu/ olacaktır heyelan ve dışa vuruyor usta şair Tarjei Vesaas. n MODERNLEŞTİREN İLK YAZAR! fırtına/ ve facia. // Asıl ününü ise Avrupa’nın pek çok ülkesine, kentine yaptı- Sorumluluk gereği/ çıkar ortaya/ alnından,/ kaçar boşanır 61 Şiir - Doldururuz En Geniş Geceleri / Tarjei ğı gezilerden sonra yazdığı Büyük Oyun (1934) yapıtıyla yapar. ter./ Ve dayayıp cama/ soğuttuğunda kendini,/ görürsün Vesaas / Çeviren: Orhan Tekelioğlu / Yapı Kredi Eleştirmenlerce çok beğenilen ve övülen bu yapıtla Tarjei Ve- parlayan alevi dışarda:/ ateşli gözler/ çıkıp gelmiş vahşi Yayınları / 96 s. / 2026. ( ) ANDRÉ GIDE’DEN ‘GÜNLÜK 1926-1950 - 2. CİLT’ ransız edebiyatının usta kalemi André Gide’in (1869 / 1951) “Ah! Kimsenin beni dinlemediği o mutlu günler! İnsan çölde kurmaca yapıtlarının önüne geçen devasa yapıtı, neredeyse F 60 yıla yayılan bir yazma eyleminin ürünü olan günlüklerinin konuştuğu sürece ne de güzel konuşuyor!” Kitaptan... 1926-1950 arasında yazdıklarından oluşan 2. cildi Yapı Kredi Zihin düşünce cesetlerinin üstünde ilerliyor yalnızca. Dün Yayınları’nın Delta Dizisi’nden yayımlandı. kesin sayılan bir şeyi; dünyanın düz olduğunu; güneşin onun Martine Sagert’in hazırlayıp notlandırdığı ve Orçun Türkay’ın çevresinde döndüğünü; doğanın boşluktan tiksindiğini; daha çevrisiyle yayımlanan Günlük (1926-1950), Gide’den Türk ve yakınlara gidersek, atomun bölünemediğini vb. bugün düşünmek dünya edebiyatında pek çok yazarı etkileyen ve “günlük” türünü doruğa çıkaran bir başyapıt. Bir yaşamı günden güne düşünerek, artık olanaksız; gizemci alanda da çok daha fazla ayak sürüyen yazarak ve okuyarak geçirmenin karşılığı bir edebiyat hazinesi. n olmasına karşın aynı şey geçerli...” Kitaptan... “Gide’in bütün yapıtlarının anlamını veren de kuşkusuz Günlük (1926-1950) - 2. Cilt / André Gide / Hazırlayan ve Günlük’tür...” Roland Barthes notlayan: Martine Sagert / Çeviren: Orçun Türkay / Yapı Kredi Yayınları / 1376 s. / 2026. 18 24 Eylül 2026 AAGE STORLOKKEN