Catalog

Roberto Calasso’dan yayıncılık dersleri! YAZAR / YAYINCI İşte bu nokta- Roberto Calasso sevdiğim bir ya- da Calasso, ka- zardır. Kurmaca, eleştirel anlatıları ka- bul ve ret arasın- dar yayıncılık deneyiminden yola çı- daki çizginin de karak yazdığı denemeler de hep ufuk kırılganlığının al- açıcı gelmiştir bana. tını çizer. Hatta “Yazar / yayıncı”ları diğer yayıncılar- bunu “gizemli bir dan ayırırım. Ama “yazar / editör”lere soru/n” olarak ni- ise mesafeli baktığımı söylemeliyim. telendirir. Bunun nedenlerini ayrı bir yazı konusu Günümüzde ise yapacağım. “yayıncının ateş- Calasso’nun bir yayıncı olarak “ya- le imtihanı”nın en yıncılık yasası” getirmese de kural ko- belirgin yanı kita- yucu ve uygulayıcı olduğunu düşünü- bevleriyle dağı- rüm. tım... Üretilen bir Özellikle kurucuları arasında yer alıp kitabın bu mecra- yönettiği Adelphi’nin (1962, Milano) da dolaşıma gir- İtalya’da gözde bir yayınevi olduğunu mesi giderek zorlaşıyor üstelik. belirtmeliyim burada. Diğer bir kıyıdan bakınca da şu so- Onu Einaudi (1933, Torino) ve Mon- ruları sormadan alamaz kendini Ca- dadori (1907, Milano) yayınevlerinin lasso: “Yayıncılık sanatı ne kadar ile- yanına taşıyan da entelektüel çizgisi- ri gidebilir? Para ve pazarlama gibi te- dir benim gözümde. mel gerekliliklerin ortadan kalktığı ko- Calasso’nun yayın yönetmenliğinin şullar olabilir mi?” Tabii ki bunlar iyi- bunda payı olduğunu düşünürüm. cil sorular. ‘EDİTÖRE NOT’ GÜNÜMÜZ YAYINCISININ EN Elimizdeki kitap, Editöre Not (*), bir TEMEL SORUNLARI... bakıma onun yayıncılık deneyiminin Gene Roberto Calasso’nun Adelphi yansımalarını içerir. Bu anlamda ufuk deneyiminden söz ettiği satırlara dö- açıcıdır. Okurken ister istemez bizim yayın dün- Evrensel dijitalleşme karşısında kitabın durumunu necek olursak şunun altını çizer: yamızın seyrine de döndüm demeliyim ki bunu da da deneyimleyerek kavramış birisidir Calasso. “Adelphi’nin yayın hayatına başlamasından yıllar başka bir yazının konusu yapacağım. Bunun bir bağlanış olduğunu, giderek de dijitalle- sonra kendimize şu soruyu sorduk: yayınevinin poli- İtalyan yazar / yayıncı Roberto Calasso, 1971’den şen topluluklarla okuma düzeyinin artabileceğini imler. tikası nedir? beri Milano’daki Adelphi Yayınevi’nin yayın yönet- Yayıncılıkta bir başka gerçeklik de yayın yönet- Bu, politika sözcüğünün bir kafede içtiğiniz kah- menliğini yapar. menlerinin eğilimine bağlı bir yayıncılık anlayışının ve de dahil her şeye bulaştığı bir dönemde sorul- Seçtiği kitapları çoksatarlığına bakarak değil; ne belirleyiciliği. muş bir soruydu. Yine de tuhaf olduğu kadar yerin- söylediği, önemli / yeni bir şey getirip getirmediğine Bu da giderek bir yayınevini özgünleştirebilecek de bir soruydu. göre önceleyen biridir. bir adım. Elit çizgiyi koruyabildiği kadar ticari yanını Yaşadığımız yüzyılda yayıncı, gitgide gözden kay- Yani edebi keşfi olan bir yayıncı. Ama bu keşfine da hesaba katmanın kaçınılmazlığı... bolan bir figüre dönüştü. Herkeste merak uyandırsa İtalyan fizikçi Carlo Rovelli de girer. Bu anlamda Adelphi, belirli bir birikimi yansıttığı da ilk bakışta anlaşılmayan bir kritere göre sözler ve Fizik Üzerine Yedi Ders kitabını yayımlamak üzere gibi etkili kitaplar yayımlar. resimler hazırlayan bir temsilci oldu. 2016’da bir yayınevi bile kurar. CALASSO: ‘YAYINCILIK, OKUR VE Yayıncı bu işi, başka sektörlerdeki üreticiler gibi Onun mottosu şudur: “Satacak kitapları yazma- YAYINCI ARASINDA ORTAK BİR ANLAYIŞ para kazanmak için mi yapıyor?” yı düşünme, sadece söyleyecek doğru şeylerin olup KURULANA KADAR HEYECANLI BİR İşte yayıncılığın günümüzdeki asıl bamteli burada olmadığını düşün.” Onun Rovelli’ye öğüdü budur. yatıyor. Yani Calasso’nun, deneyimli bir yayın yö- OYUNDAN İBARETTİR!’ ‘EŞSİZ KİTAP’ YERİNE ‘İYİ KİTAP’ netmeni olarak yaptığı tespitler hâlâ günümüz ya- Calasso’nun sözünü ettiği “zihinsel manzara” ise Calasso, bir yayınevinin inşa sürecinde nele- yıncısının en temel sorunları. iyi bir yayınevinin “hibrit karakter”i kadar evrenselle- rin öncelikli olması gerektiğini anlatırken oluşturu- Hele bir de şu var ki “Ben bir okur kitlesi yarata- şen edebiyata da kapıları açmasıdır. lan serilerden kitapların tasarımına kadar birçok şe- yım” diyerek yola çıkan yayıncı sayısı neredeyse Yayınevinin özgünlüğünün diğer bir yanı ise yazar yi deneyimlediklerini de dile getirir. odaklı çabasıdır. Özellikle Georges Simenon’un ya- yok gibi. “Standart okur”, “standart kitap” yayıncı- Yayıncılığın bir yanıyla entelektüel bir uğraş, diğer pıtlarına özel bir seride yer vermeleri, bunun da İtal- lığının günümüzde bu denli yaygınlaşması da baş- yanıyla kolektif bir iş olduğunun altını çizer. yan okurunda karşılık bulması... ka bir sorun. Deneyimli ekiple çalışmanın kaçınılmazlığını vur- Sonuçta şunu diyecektir Calasso: “Yayıncılık, Roberto Calasso’nun andığım bu kitabı hem okunmalı gularken bir yerde şunu da diyecektir: okur ve yayıncı arasında ortak bir anlayış kurulana hem de yayıncılığımız için yeniden düşünmeli derim. “Ekibin görevi, kitabın tasarımı ve etkili sunumu kadar heyecanlı bir oyundan ibarettir.” Şimdilik onun şu sözleriyle yazımı sonlamak is- üzerine kafa yormaktır.” terim: “Yayıncılık, çok az kişinin gerçekten mükem- ‘GİZEMLİ BİR SORU/N’: Diğer yanıyla ise bir yayınevinde editöryal başarı- melliğe ulaştığı bir meslektir.” nın yapılan yazar seçimlerinde olduğu kadar kuru- KABUL VE RET ARASINDAKİ ÇİZGİ! Calasso’nun entelektüel yazar kimliğini simgele- lan yakınlıkların da bundaki payını vurgular Calasso. Yayıncılığın giderek ilgi çekmesi, bunu da bir yen kitaplarından söz etmeyi ise bir başka yazıya “Eşsiz kitap” yerine “iyi kitap”ın neden öncelik- para kazanma aracı olarak görmenin yanı sıra bırakıyorum sevgili okurum. n li olması gerektiğini ise ekip olarak sürekli tartıştık- “prestij” kabul ederek bu işe soyunulması bu alan- larından ama gene de çeşitliliğe önem verdiklerin- daki kriterleri değiştirdiği gibi yeni sorunlara da (*) Editöre Not, Roberto Calasso, Çeviren: Esma den söz eder. kapı aralamıştır. Fethiye Güçlü, Ketebe Yayınları, 130 s., 2025. 24 Eylül 2026 14