Catalog

MERHABA alkbilimi alanın- Yalnız sürgünde değil, da Pertev Nai- hakkında açılan her soruş- H li Boratav’ın ardı- turmada, sorgulama ve yar- lı ve ekolünün sürdürücü- gılamada, kendi açtığı kar- sü, “Sözlü Halk Anlatılarının şı davalardaki duruşmalarda Don Kişot anne babalar Mesaj-İndeksi”ni ilk kez ha- ve elbette sürgününde fark- zırlayarak halkbilimi literatü- lı görüşlerden destek veren; rüne “Helimoğlu Yavuz Me- İlhan Selçuk, Uğur Mumcu, saj İndeks” olarak geçiren Mustafa Ekmekçi, Sami Ka- ve toplumlar... raören, Mustafa Balbay, De- Prof. Dr. Muhsine Helimoğlu niz Som, Ertuğrul Pirinççi- Yavuz, bir bilim insanının 50 oğlu, Aziz Nesin, Yaşar Ke- yıllık bilim ve yazın yolculu- “Don Kişot anne babalar” her ne siz bir yaşama hazırladığı gibi bir du- ğu, halkbilimine ve edebiyat mal, Salim Şengil, Metin Al- kadar iyi niyet barındırıyor olsa da rum karşımıza çıkıyor. sanat dünyasının belleğine tıok, Ahmet Say, Veysel Ön- çocuklarının özgürlüklerini ellerinden Bunu analiz ettiğimizde ve tutulmuş bir ayna niteliğin- gören, İbrahim Kaboğlu, Se- alarak ve kendi kafalarındaki ideal fi- More’un kral ve tebaa ilişkisiyle kar- deki anıt kitabı Konuştum mih Tezcan, Fuat Özde- gürü dayatarak davrandıklarında; şılaştırdığımızda, bu süreci kralın ve Ruhumu Kurtardım (Aka- mir, Zafer Önler, Prof. Nu- yaptıklarının, çocuklarının kendi kim- halkını ezmesi ve onu kendi kuralla- demisyen Yayınevi) ile ka- ri Ünal, Lice kaymakamı ve likleriyle var olacakları bir geleceği, rıyla kendi koşullarıyla kuşatması bu pağımızda. sonra Ankara Vali Yardımcı- onlardan çalmış oldukları anlamına kuşatılmışlığın içerisinde yaşayan in- sı Şükrü Kurnaz, Hikmet Çe- Yazıları 1968’den itibaren geleceğini bilmeleri gerekir. sanı (tebaasını) çaresiz bırakmasını tin, olağanüstü bölge valisi “Ilgaz”, “Kültür Sanat”, “Kı- “Don Kişot toplumlar” ise anımsa- ve sonuçta tebaanın, kralına mutlak Hayri Kozakcıoğlu, vali Ka- yı”, “Eyvan”, “Ziya Gökalp”, manın, tarihsel deneyim paylaşımı ol- bir itaat göstermesini görüyoruz. dir Aydoğan, 7. Kolordu Ko- “Anadolu Ekini”, “Halkbi- duğu gerçeğinin farkında olarak geç- Aynı şeyi ebeveyn-çocuk ilişkisin- mutanı ve Korgeneral Kaya lim”, “Milli Kültür”, “Türk mişe takılı kalmadan ama unutma- de görüyor muyuz diye düşündüğü- Yazgan, Orhan Şaik Gökyay, Folkloru”, “Yeni Kıbrıs”, “Ev- dan yaşamayı beceremezler. Bu, on- müzde; yaptığımız karşılaştırma şöy- Tahsin Özgüç başta olmak rensel Kültür”, “Atatürk Haf- ların geleceği kurma becerisini eksiltir. le bir görüntü ortaya koyabiliyor: üzere gerçek yurtsever bir- tası Armağanı”, “Bilim ve Üstün Dökmen, Ankara Üniversite- Çocuğun sanki itaat etmiyormuş çok aydın, yazar, gazeteci, Ütopya”, “Turnalar”, “Folk- si Psikoloji Bölümü’nden mezun ol- gibi göründüğü hatta şımarık, ben- akademisyen, bürokrat, as- lor / Edebiyat”, “Toplumbi- muş; yüksek lisansını rehberlik ve cil bir yaşam sürdüğü ancak yine kerleri okuyoruz sonra... lim”, “Cumhuriyet Kitap Eki” psikolojik danışmanlık, doktorasını ise eğitim psi- de anne ve baba ilişkisine mutlak bağımlı olduğu dergilerinde yayımlanan; “Bu destekler sayesin- kolojisi alanında tamamlamıştır. gerçeğiyle de karşılaşmamız olanaklıdır. dedir ki o zor zamanlardan, gazete olarak da “Siyah Be- Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Aslında kral ve tebaa ilişkisinde kralın mutlak o ‘dar kapılardan’ olabildi- yaz” dışında, 1992-2017 yıl- Fakültesi’nde uzun yıllar öğretim üyesi olarak gö- otoritesinin ve mutlak hâkimiyetinin kralın yararı- ğince az hasarla geçip ‘kim ları arasında Cumhuriyet ga- rev yapmış ve profesör unvanını almıştır. na olduğu söz konusu olabilir; ancak ebeveyn ve vurduya’ gitmeden (ki bunun zetesinin ikinci sayfasın- çocuk ilişkisinde yani helikopter anneler, baba- için siyasal ortam çok uy- da yazan Yavuz’un kitabının MESAFELİ DEĞİL, KAPSAYICI BİR DİL! lar ilişkisine baktığımızda asıl mesele, bundan ço- gundu) kısa sürede sürgün- aslan payı Cumhuriyet ga- Dökmen, TRT’de uzun yıllar yayımlanan ve ge- cuğun yarar sağlaması gerekirken çocuğun aslın- den geri dönebildim. Hem zetesinde yayımlanan yazı- niş kitlelere ulaşan “Küçük Şeyler” programını ha- da bir geleceksizliğe hazırlandığı gibi bir gerçekle de elimde ‘bir demet Edirne larından oluşuyor. zırlayıp sunmuş, günlük yaşamdaki iletişim hatala- karşı karşıya kalıyoruz. Efsanesi’yle ve de şöyle bir “‘Yasak-ayıp-günah rını, empatiyi ve kişisel gelişimi mizahi ve öğretici Kral mutlu, çocuk ise annesine mutlak anlamda dipnot düşerek: Özel ulak- üçgeni’ni aşarak hiçbir bas- bir dille aktarmıştır. bağımlı ve onsuz hiçbir sorunla baş edemeyen bir la (!) elime tutuşturulan sür- kıya boyun eğmeden, ay- Tüm bu süreçte en işlevsel desteği tiyatrodan al- varlık halinde ortalıkta dolaşabiliyor. gün fermanında korkunç bir dınlık yürekleriyle geleceğe mış, anlatmak istediklerini dilselleştirirken görsel- ifade vardı; ‘yönetmeliklere DON KİŞOT (EL INGENIOSO HIDALGO DON doğru, onurla ve umutla yü- leştirmiştir. uymamak ve ıslah olmak üz- rüyenlere...” ithafıyla başlı- Dökmen bu kitabında aynı yöntemi kullanmış; QUIJOTE DE LA MANCHA) re’. Aman Allah’ım. Ne fa- yor İlhan Er’in yayına hazır- iletişim dili olarak mesafeli bir dil değil okşayıcı, Modern romanın babasıdır. İnsanı, zaaflarını, şizan ne vahşi bir ifade. Bir ladığı 908 sayfalık kitabı. kapsayıcı, okurunu eşit kılarken bu yöntemi onu gerçekliğin karşısında idealizmden doğan saflık akademisyeni, bir bilim insa- (okuru yani toplumu) eleştirebilme açısından çok derecesindeki davranışları, yaşamı deneyimledik- Şöyle diyor Muhsine Heli- nını ıslah etmek... Buradan iyi kullanmıştır. Örnekleme ve özdeşleşme sıcak çe (ki bu son ana kadar gidebiliyor) yaşama karşı moğlu Yavuz: “Cadı kazan- dosta-düşmana bir kere da- bir dille okuru sararken onun kendinin farkına var- duruşun değişmesini, idealizmden realizme geçi- ları her zamanki gibi fokur- ha ilan ediyorum ki aklımın masını sağlamaktadır. şi anlatıyor bize. damaya devam ediyor. Ayrı- yatmadığı yasaklara, ayıp- Don Kişot’un salt roman kahramanı olması onu ca ‘intihal akademisyencik- YÖNETEN VE YÖNETİLEN - İKTİDAR VE TEBAA lara, günahlara UYMADIM / tam tanımlamaz. Yukarıda vurguladığımız özellik- leri’ ile mücadele ise her za- Thomas More’un tanımladığı kral ve tebaası iliş- UYMAYACAĞIM ve de IS- ler en temel yansımalar. mankinden daha çok önem kisine baktığınız zaman tebaanın eziliyor olma- LAH OLMADIM / OLMAYA- İdealizmin sadece saflığı vurgulaması eksik bir taşıyor. Çünkü bilimsel-sa- sı sonuçta kralın iktidarının devamlılığını sağlayan CAĞIM. NOKTA.” tanımlama ancak oradan yola çıkıp toplumun or- natsal-edebi intihal almış bir sonuç doğuruyor. “İflah olmaz bir dünya talama algı düzeyine baktığınızda idealizmin, saf- başını gidiyor. En kötüsü de Şimdi böyle bir ilişkiye anne-çocuk, ebeveyn gezginiyim” diyen Yavuz’un lık, düş dünyasında kalma, oradan çıkamama ola- bu hırsızlığın kanıksanma- çocuk ilişkisinden baktığımızda ise “helikopter an- gittiği ülkelerde üniversite- rak ele alınması hiç de yanlış olmaz. sı ve sıradanlaşması. Bu hır- neler” kavramı söz konusu. ler, kütüphaneler, opera ve Ama toplumları geliştirmek için düş ve ideallerin sızlık cepten para çalmaya “Helikopter anneler” çocuklarının bütün yaşam- konser salonları, yazarla- varlığı da gereklidir. benzemez. Bilim insanının, larına mutlak bağlamda iktidar olmak ve onu yö- rın müze evleri başta olmak Üstün’ün çizdiği Don Kişot figürü kendini ve sanatçının ve yazarın beyni- netmek çocuğun herhangi bir sorununda anında üzere duygu, düşünce ve kendi ideallerini dayatan anne babaları ve yine nin bir kısmı çalınıyor.” müdahale edebilmek şeklinde davranışlar göster- yazın dünyasını derinden et- kendine dayatılan ideallerin (ki bunların birey ve Kitabında, haklı aydın tep- diğinden annelerin, özellikle annelerin, çocukların kilemiş duraklarla yanı sıra toplum yararına olması gerektiği bir gerçektir) pe- kisini gösterdiği, yakın tari- yaşamına mutlak bir iktidar tavrıyla yaklaştığı söz sosyolojik, ekonomik ve si- şinden giden toplum ve bireylerin yel değirmenle- himizde kendisinin de ara- konusu olabilir mi diye düşünebiliriz. yasi izlenimlerle dopdolu bir ri ile savaşmayı seçtiğini gösterir. larında bulunduğu aydınla- Her sorununa çözüm getirmeye çalışan ve so- serüvenle de karşılaşıyoruz Don Kişot, sağlamlığını kanıtlamak için kâğıttan ra reva görülmüş pek çok runsuz bir yaşam gerçekleştirmeye, sorunsuz bir okuma boyu. ve diğer malzemelerden yaptığı miğferine kılıcıyla haksızlığı da hem kendisinin yaşam armağan etmeye çalışan bir anne ya da vurur ve miğfer parçalanır. Prof. Dr. Muhsine hem de onların değerlendir - babanın çocuğuna iktidar ve tebaa ilişkisi mi kur- Kişot ilk kez gerçeklikle karşılaşır ama henüz ka- Helimoğlu Yavuz ile yarım meleriyle sunuyor ardından. duğu konusunda bir düşünmek gerekir. bullenmez. Yine de miğfer parçalanmış ve bir sava- yüzyıla yayılan anıt kitabı Böyle düşündüğümüzde, çocuğa aslında ebe- YÖK eliyle 1987’de şın kaybedileceği mesajı böylece yola çıkmıştır. Konuştum ve Ruhumu n veyni tarafından kuşatılmışlık içinde yaşadığı ve Diyarbakır’dan Edirne’ye Kurtardım’ı konuştuk. bu kuşatılmışlığın, onun kendini gerçekleştirme Don Kişot Anne Babalar ve Toplumlar / Üstün sürgün edilmesini okuyoruz konusunda aciz, yetersiz, yeteneksiz ve gelecek- Dökmen / Remzi Kitabevi / 68 s. / 2026. derken... İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.