Catalog

BEKİR KOÇ’TAN ‘Osmanlı, Cumhuriyet ve Atatürk’ * yaşamsal gelişmeler ile Atatürk kuşağının vizyon çalışmasının izlerini barındırıyor. YASEMİN Z. IŞIK ve idealleri arasındaki bağa özel vurgu yapılıyor. Eserin üçüncü bölümünün neredeyse tamamı II. Abdülhamit döneminde ifade özgürlüğünün, Ankara’ya ayrılmış durumda. İstanbul’dan ürk tarih yazımının şüphesiz en çok anayasanın, serbest seçimlerin; şahsiyetli, Ankara’ya geçiş, Osmanlı İmparatorluğu’nun tartışılan ve incelenen konularından biri bilgili ve özgür bireylerin, sansürsüz basının, oldukça sancılı seyretmiş tasfiye öyküsüyle birlikte T de İmparatorluk’tan Cumhuriyete geçiş müfredatıyla öğretmeniyle çağdaş bir eğitim ele alınıyor. sürecidir. öğretim yaşamının ne ifade ettiğini bu kadronun İmparatorluğa 470 yıl başkentlik yapmış Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya gözünden anlamaya çalışıyor. İstanbul’daki eğitim müesseseleri, kütüphane, Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İttihat ve Terakki’yle ilgili değerlendirmeler ise diplomasi, bürokrasi, basın-yayın, entelektüel ve Bekir Koç’un kaleme aldığı ve İmge Kitabevi oldukça ilginç: kültürel yaşamın yeni başkentteki niteliği dikkate tarafından okuyucularla buluşturulan Osmanlı, Bekir Koç, Cumhuriyet kuşağını hazırlamak, değer tartışmalardan birini oluşturuyor. Cumhuriyet ve Atatürk adlı çalışma da temelde bu devlet ve millete yeni bir rota sürece odaklanıyor. CUMHURİYET MİSYONUYLA belirlemek dışında bu dönemi Ancak yazar konuyu sadece II. Meşrutiyet “akılcı politikalar izlenmezse, ANKARA HALKEVİ, TARİH dönemi ve politik niteliği ile ele almıyor. Çok aşırı politize olmuş asker profili VE DİL AKADEMİLERİ, DİL daha gerilerden ve diplomasi, bürokrasi, düşünce çizilirse, kanuna riayet edilmezse, VE TARİH-COĞRAFYA akımları, iktisat, tarih, dil, müzik, tiyatro, kültür haksız atamalar yapılırsa, danışma FAKÜLTESİ... ve Ankara üzerinden geniş bir perspektifle prensibi terk edilirse, yolsuzluklar Erken Cumhuriyet döneminde değerlendiriyor. önlenemezse, eleştirilen her şeyi Ankara’da faaliyete geçirilen muktedirler yapmaya başlarsa OSMANLI VE ERKEN CUMHURİYET 10’u aşkın eğitim, bilim ve idealizmin ve sonuçta iktidarın DÖNEMİ MODERNLEŞME ÇABALARI sanat kurumundan, yeni kültürel kaybedileceğini” gösteren yaşamsal Eser, temelde III. Selim’den (1789-1807) kulvarı temsil ettiği düşünülen, bir zaman dilimi olarak tarif ediyor. Mustafa Kemal’e kadar, devletlerini güçlü, Musiki Muallim Mektebi / Diğer yandan Cumhuriyeti kuran toplumlarını refah ve barış içinde yaşatmayı Konservatuvar, Ankara Halkevi, kadronun sözü edilen dönemlerde amaçlayan reformistlerin çabalarına odaklanıyor. Tarih ve Dil Akademileri ile Dil imparatorluğun hemen her Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne yerinde görev yaparak ülke insanı, modernleşme çabalarının “sınır veya işaret taşı” odaklanılıyor. coğrafyası ve sosyoekonomik olarak kabul edilebilecek başlıca gelişmeleri, Bu çerçevede Cumhuriyetin ilk koşulları konusunda çok gerçekçi kurumları ve kişileri arasında tarihsel bir gezinti eğitim kurumlarının bazı temel izlenimler edindikleri konusundaki sunuluyor. özelliklerine de vurgu yapılıyor. tespitleri ise Kurtuluş Savaşı Bu çerçevede öncelikle, Osmanlı Devleti’nin Yazarın dikkate sunduğu ilk ve ve sonrasında yapılan devrimlerle ilgili önemli yıkılış nedenlerinin bir özeti sunuluyor. belki de en kayda değer özellik, bilimsel nitelikli ipuçları barındırıyor. Devamında ilk daimi elçiler ile dönemin devlet karma eğitimin benimsenmiş olmasıdır. adamlarının tanıklık ve faaliyetlerine göz atılıyor BEKİR KOÇ: ‘ATATÜRK’ÜN RASYONEL İkinci en yaygın özellik, okuma olanağı ki Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi ile başlayan bu VE REALİST DİMAĞINI BESLEYEN bulamayacak yetenekli ve çalışkan öğrencilere süreçte (1720’ler), elçilerin Avrupa’ya ilişkin OKUMAYA OLAN BÜYÜK MERAKIYDI’ parasız yatılı olma fırsatı verilmesiydi. gözlemlerine önemli bir yer ayrılıyor. Bekir Koç’un ikinci bölümün önemli başlıkların- Bir diğeri de önceki dönemlerle dan Mustafa Kemal’i farklı kılan unsurlar konusun- AKIMLARIN OSMANLI MODERNLEŞME kıyaslanmayacak sayıda öğrencinin Avrupa’ya daki değerlendirmeleri de oldukça dikkate değer: ÇABALARINDAKİ YERİ… gönderilmesi ve yabancı uzmanların ülkeye çok Özellikle erken dönemli tanıklıklara dayanılarak Söz konusu gözlemler dışında merkantilizm, sık davet edilmesiydi. öğrencilik yılları için yapılan “O’nun hırslı idealizm ve pozitivizm gibi akımların Osmanlı Musiki Muallim Mektebi’nin çoksesli ve çalışkan olduğu, Fransızca öğrenmeye modernleşme çabalarındaki yerine ilişkin dikkat müzik konusunda eğitim almış öğretmenler çalıştığı, siyasetle ölçülü biçimde ilgilendiği, zor çekici değerlendirmelerde bulunuluyor. yetiştirmek dışında konservatuvarın, Devlet durumlarda soğukkanlılığını muhafaza edebildiği, Tanzimat, Yeni Osmanlılar ve I. Meşrutiyet’in Tiyatrosu’nun, operasının, balesinin, korosunun hitabet, harita okuma, kroki çizme, tarih ve mirasına ilişkin tespitlerle, dünyada değişen politik ve orkestrasının başkentteki kurumsal temeli özellikle matematik bilgisiyle arkadaşlarından ve ekonomik koşullarla ilgili değerlendirmeler olduğuna dikkat çekiliyor. ayrıldığını gösteriyor” şeklindeki tespitler, gelecek adeta paralel biçimde ilerliyor. Musiki devrimini, Batı müziğinin geldiği dönemlere ilişkin diğer önemli ipuçları. Yazar, 18. yüzyılın ilk çeyreğinden erken seviye üzerinden alınarak milli olan müzikle Atatürk’ün askeri ve siyasi faaliyetlerine de de- Cumhuriyete uzanan yaklaşık 200 yıllık bir ğinen Koç, “O’nun askerlikten devlet başkanlı- buluşturma isteği olarak yorumlayan Bekir Koç, dönemin bakiyesi olarak -monarşi, fakirlik, cehalet ğı ve başöğretmenliğe geçiş yaptığı tarihi süreç- söz konusu devrimin diğer gerekçesini de Batı ve bağnazlığın eşlik ettiği- güçlü bir bürokrasi ve te zekâsı, fedakârlığı, hırsı, sezgileri, cesareti, ini- müziğinin Avrupa insanına yaptığı olası katkıların ordu; eğitim ve sağlığı merkezi devletin öncelikleri siyatif alma becerisi, yurtseverliği ve daha birçok şu ya da bu ölçüde kendi insanına da yapacağının arasında gören kamucu bir anlayış; anayasa, meziyetinin etkili olduğunu ancak rasyonel ve re- varsayılması olarak açıklıyor. haklar ve eşitlikler konusunda samimi çabalar alist dimağını besleyen ya da bunları birlikte kul- Bekir Koç, Ankara Halkevi, Tarih ve Dil ve sancılı da olsa Batı eksenli ilerleyen bir lanma becerisi kazandıran hususun, O’nun okuma- Akademileri ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesini modernleşme düzeni tasvir ediyor. ya olan büyük merakının olduğu”nu dile getiriyor. ise Cumhuriyetin ulus inşa ve yeni insan Başka bir söyleyişle, Cumhuriyetin devraldığı Mustafa Kemal Atatürk’ün modern bir toplum yetiştirmek konusunda önemli misyonlar yüklediği modernleşme mirasının idari, mali, askeri, hukuki ve devlet düzeni kurmanın en sağlıklı yolunun kurumlar olarak takdim ediyor. ve siyasi niteliklerine ilişkin dikkate değer işlevsel parlamentoya dayanan bir Cumhuriyet Açılan kurumların genellikle yükseköğretim değerlendirmelerde bulunuyor. idaresi, laiklik ve kültür devrimi olduğunu fark niteliği taşımasını da yetişmiş insana duyulan acil ederek her üçünü olgunlaştırmak için radikal CUMHURİYETİ KURAN KADRONUN ihtiyaç olarak gerekçelendiriyor. devrimlere imza atma çabaları ise eserin ikinci İÇİNDEN GEÇTİĞİ TARİHİ KOŞULLAR, Sonuç olarak Osmanlı, Cumhuriyet ve Atatürk, bölümünün özgün değerlendirmelerinden biri. ATATÜRK KUŞAĞININ VİZYON VE akıcı üslubu ile Osmanlı modernleşmesi, devrimler OSMANLI’DAN CUMHURİYETE İDEALLERİ ARASINDAKİ BAĞ! ve Ankara üzerine genel okuma yapmak isteyenler ANAYASAL GELİŞMELER, LAİSİZMİN Eserin ikinci bölümü esas olarak Cumhuriyeti için çok önemli bir kaynak. n SERENCAMI, KALKINMA ÇABALARI... kuran kadronun içinden geçtikleri tarihi koşullara Osmanlı, Cumhuriyet ve Atatürk / Bekir odaklanmış durumda. Bölümün sonunda yer alan ve Osmanlı’dan Koç / İmge Kitabevi / 240 s. / 2026. Bu çerçevede II. Abdülhamit dönemi (1876- Cumhuriyete anayasal gelişmeler, idari-mali yapı, hukuk ve laisizmin serencamı ve kalkınma 1909), İttihat ve Terakki deneyimi; Trablusgarp, * Dr., Munzur Üniversitesi, Edebiyat Balkan, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı gibi çabalarını içeren tespitlerse yazarın uzun dönemli Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi. 4 27 Ağustos 2026