Catalog

MERHABA “Eğer gençlik yıllarınızda Paris’te yaşamış kadar şanslıysanız, hayatınızın geri kalanın- da nereye giderseniz gidin, Paris de sizinle gelir; zira Paris, gezici bir şölen gibidir.” İtalya cephesinde ağır yaralandığı Birin- ci Dünya Savaşı’ndan sonra fırsat buldukça ABD’den uzaklaştı; yaşamının önemli bölü- İçimizdeki kahkaha... münü Fransa, İtalya, İspanya ve çok sevdi- ği Küba’da geçirdi. Her okuryazardan ille bir “okur” yaratılamayacağı gibi herhangi şakacı göndermenin, ironik 1964’te ölümünden dört yıl sonra yayım- yaklaşımın herkesçe anlaşılacağı da asla akla getirilmemeli. Cumhuriyet’in, okurları “Ciddiyet”e lanan son yapıtı Paris Bir Şenliktir’de (Çev. davet ettiği mizah eki, işte böylesi okumanın da önemini, işlevini ortaya koymuştu geçmişte. Saydam Özel / Bilgi), kendisi gibi bu kentte yaşayan, çoğunluğu Anglofon diğer kültürel figürlerle ilişkilerini de anlatır. “Kitap”, “okur” ya da bununla bağlantılı kom- Yirmi yıl sonra, 1956’da Paris’teki Ritz şu konular veya farklı alanlardaki paylaşımlarım Oteli’nin bodrumunda unutmuş olduğu bir sürecek elbette önceki yazımda ne söz ver- sandıkta bulunan not defterleri onu derin diysem, ancak bu hafta kahkaha değilse bi- bir sevince boğar. le bir gülücükle satırarasına sızıp buna dönük Bu notlardan yola çıkarak 1957-1960 yıl- alımlama sorunu üzerinde durarak konuyu de- ları arasında, üzerinde düzeltmeler yaparak şelim istiyorum görece. Sonrasında kaldığımız yazdığı kitabı ne tam bir otobiyografi ne de yerden çekeriz nasılsa ipin ucunu. otokurmaca, sınıflandırılması güç bir yapıttır. “Ağır” sözcüğünü ağırbaşlı olmak karşılı- Yine de yıllar sonra Paris’ten çok uzak- ğında da kullanabiliyoruz ama bu arada de- larda, Küba’da bitirdiği, yirmi bağımsız bö- yişleri birbirine karıştırıp afur tafur buyurgan- lümden oluşan kitabının ilk baskısının ka- lık sergileyen kof kibri, enikonu ağırbaşlılık- pağındaki alt başlık bu konuda bir ipucu mış gibi algıladığımız da oluyor. verir: “Yazarın 1920’lerde Paris’teki yaşa- Oysa halkımız ne cindir, anadilindeki ata- mından kesitler”. sözleriyle, deyimleriyle hakkını verir yine de Kitapta ilk eşi Hadley ve küçük çocukla- bunların. Öyle olmasa “Ağır ol gâvur ol” der rı Jack ile Paris’te geçirdiği yılları kişileri ve AÇMAYA ÇALIŞTIĞI miydi? (Bak.: Ömer Asım Aksoy; Atasözleri olayları anekdotlarla bezeyerek anlatırken ve Deyimler, TDK, 1965) KAHKAHA KAPISI... genç bir gazeteci olarak görüştüğü yazarlar Ağır olmayı kibirle karıştıran kabadayıların Esra Alkan, konuya ta- içinde en çok, Scott Fitzgerald ve Gertrude sakalına gülemese, kuyruğuna teneke bağ- rihsel akışla, doğacı bü- Stein’la ilgili anılarına yer verir. layamasa da sözgelimi arkasından güler, tünlemeyle yaklaşırken Paris’te tanıştığı yazarlar içinde zıt iki ka- içinden güler, için için güler en azından. geçmişten günümüze tek bir bireyden kalkıp bunu kahkaha- rakter olarak tuhaf bir dostluk ilişkisi için- Onun içindir ki bu takım, gülmeyi neredeyse hepten yasak- sıyla, “gülen insan”la karşılayıp somutluyor. Ötesinde kendi de bulunduğu; 1925’te Montparnasse’ta ilk layıp abus yüzle parmak sallayan hot zotçu kavrayış temelinde “gülmeleri(n)in sanatını yaz(ıyor)” bu arada. (11) karşılaşmalarından, Lyon’a yaptıkları mace- bir yaşam örüntüsü geliştire pekiştire kendilerini kabuk ya da Yola çıkış vurgusu önemli elbette, çünkü “(g)ülenle güleme- ralı ve komik yolculuğa kadar F. Scott Fitz- örtü gerisine saklamaya çalışır hep. yen arasındaki trajedidir bu kitabın çıkış sebebi.” Ona göre kök gerald ile anıları da epey şaşırtıcıdır. Esra Alkan, tam bir yıl önce İçindeki Kahkahayı Uyandır! (Ku- neden somuttur: “Asıl mesele(.) kapitalist-emperyalist sistem Yapıtın onun yazarlık çalışmaları, çalışma raldışı, 2025) diyerek kahkahasıyla çınlatmıştı ortalığı. tarafından kuşatılıp teslim alınan zihinlerden ve davranışlardan yöntemi konusunda epey bilgilendirici bir Bir bakıyorduk salonda ya da parkta şiir okuyor, bir görüyor- uzaklaşmak olduğunun bilinci ve tecrübesi”dir (12) olsa olsa. yanı da vardır. Hep yazmak, düzenli çalış- duk mahallenin birinde şiirlere şarkılarıyla eşlik edip yoldan ge- Bu kavrayışla yola koyulan Esra, “saf akla hitap ettiği için” mak ister usta yazar. “Çalışmak neredeyse çenleri dansa çağırıyor, sokaktaki kadın erkek, çocuk genç her yaraya kahkahayla koşmak gerektiğini vurguluyor. Öyle ya, her şeyi iyileştirirdi. O zamanlar böyle inanı- yaştan insanı kahkahayla buluşturuyor, kentin en akla gelmez “canımızı acıtmak isteyenler”e inat yapabileceğimiz tek eylem yordum ve hâlâ da böyle inanıyorum.” yerlerinde salkım saçak kahkaha levhaları bırakıyordu tek tek. gülmek belki, o kadar. Üstelik TYS’nin (Türkiye Yazarlar Sendikası) yüzlerce şair ya- Bu yanıyla “dünya görüşü” bağlamında da alınabilir kahka- Öncelikle hemen her yerde, özellikle de zarını da peşine takıp bir kahkaha katarı kuruyordu... ha. Üstelik hem bulaşıcı hem de dokuz canlı bir dünya görü- favori mekânları olan kafelerde, “iki kurşun şüdür o. Nitekim, “bir yolunu bulup firar ede(bilir), el ve ses kalem, bir kalemtıraş ve mavi kaplı bir kü- ESRA ALKAN’I, YARATICI KAHKAHASIYLA TANIMAK... uzat(abilir)” insana kahkaha. (19, 20) çük defter” dışında fazla bir şeye gereksi- Yalnız İstanbul, bu kentin mahalleleri, sokakları mı? Giderek, kahkahanın “bir sanat olabileceği” düşüncesine nim duymadan yazar da yazar. Bakıyordunuz Esra fırlamış, bir kucak sanatçıyla, elbet kah- böyle ulaşıyor Esra. “Sanat, görünmeyeni görünen yapan değil Son yapıtı Paris Bir Şenliktir ile ölümsüz kahası da yanında Konya’nın yaylasında Hüyük ilçesinde kur- midir? Kahkaha sanatı, karşındakinin yorumladığı değil kahka- yazar Ernest Hemingway (1899 / 1961) dukları Sonsuz Şükran Sanat Köyü’nde Çavuş köylüleriyle re- hanın içinde uyandırdığı dönüşümdür” öyleyse. “Herkesin bil- kapağımızda. Ferda Fidan’ın yazısı... simden müziğe, şiirden dansa kahkahalı atölyelere dalmışlar, diği tek ortak dildir” ayrıca. (26, 27, 28) bir bakıyordunuz Ayvalık’ta bu kez de kıyı insanlarıyla yaz kah- - M. Sadık Aslankara (Esra Alkan / Kalk Ne var ki “önemli olanın daima ciddiyetle eşdeğer olduğu kahasında buluşmuşlar... Gidelim Kapadokya / Varlık) düşüncesi” içinde gezinenler, uyanıp da gerçeğin ayırdına va- Bir yazar olarak Esra, su çağıltılı kahkahasıyla böyle geldi iş- - Gültekin Emre (“Mihail Zoşçenko: ‘Güzel ramazlar, “gülme yoksunu memlekette trajedinin içindeki miza- te. Sizler onu, bugüne dek ürettiği “Kalk Gidelim” belgesel di- hayat, sandığımız kadar ötede değil’”) hı yakalaya(mazlar)” bir türlü. Oysa gülmek, “iki insan arasında zileriyle, sıcacık Kalk Gidelim kitaplarıyla tanımıştınız. - Duygu Aydemir / Umberto Arte / en kısa mesafedir.” (27, 31) Dizideki sekizinci, sonuncu Kalk Gidelim Kapadokya (Varlık Caravaggio: Medusa ile Yüzleşme - Varlık Esra’ya kulak verelim yeniden, uyarısını dinleyelim yazarımızın: 2025) yapıtı da kolunuzda herhalde değil mi? O zaman ben de Üçlemesi 1 / Destek) “Gülmek ve kahkaha atmak tarih boyunca bazen suç kabul uzanıp çektim kahkahalar salan o kitabını. edilip yasaklandı, bazen ‘uygunsuz hallerden’ sayılarak kınandı. - Emre Boz (Nurduran Duman / şiir, sana Esra, bütün kışkırtmaları sonuna dek kullanan, yaratıcılığı Muktedirler için kendi kahkahaları dışındaki her kahkaha potan- verilecek kötü haberim yok / Tekin) adım başı geliştiren bir düşünücü, denemeci, gezgin, yazar. siyel kötülük sayıldı.” - Ahmet Antmen (Amitava Kumar / Sevgili Yazmıyor da sanki önünüze düşmüş sizi gezdiriyor, kaleme “Kahkaha, muhaliftir, itirazdır; azınlığın sesi-soluğu, başka bir Hayatım / Çeviren: Niran Elçi / DeliDolu) getirdiklerini iç dünyanızda tek tek size doğurtarak. Yaşamöy- dünyanın keşfi ve keyfidir. Her şeyi yoluna koyduğunu zanne- - Dr. Osman Seçkin (Begüm Egeli Bursalıgil küsünü katıp yoğurduğu, okurla yüksekten uçarak kurduğu iç- den aklın şirazesi kaydığında, onu yoluna koyup estetize eden- / Rosa Damascena (Damask Gülü) / Boyut) ten bağı son satırına dek korurken bireysel-kamusal entelektü- dir kahkaha.” (33, 31, 29) - Y. Bekir Yurdakul (“Şiirin fısıldar, çoğalır el düzeyinden de ödün vermiyor asla. Bu olgunun ayırdına varamayan buyurganlar, sonunda traje- umut!” / Hidayet Karakuş, Kış Şiirleri, Bilgi / Hoş yayınevi, anlatıya sinmiş alçakgönüllü çatılamaya baka- dinin duvarına çarpıp dağılır hep, hadi, yeni bir kahkaha tufanı Serçenin Şiir Defteri, Bilgi), rak görece “kişisel gelişim kitabı” havasında sunsa da bunu, daha, hep yaşandığı üzere. n sonuçta yazınsal niteliği yerli yerinde duruyor yapıtın. - Dolu dolu Vitrindekiler, kısa tanıtım- Hadi öyleyse biraz daha yakından bakmaya çalışalım buna, Yazarın web sayfasına www.sadikaslankara.com lar, Emek Yurdakul’dan Güncel ve Musta- İçindeki Kahkahayı Uyandır! diyerek. adresinden ulaşılabilir. fa Başaran’dan Bulmaca ile de düşün trafi- ği sürüyor! lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir İyi okumalar... l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No: 5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat: 9 No: 81-82) KITAP Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.