Catalog

YUSUF ÇOTUKSÖKEN, SABRİ KOZ, ADİL İZCİ, KEMAL BEK’TEN “Eray Canberk Armağanı: ‘Muhterem’ Bir İstanbul Beyefendisi’” Turan Yüksel, Eray Canberk, YILMAZ OĞUZ Aydın Hatipoğlu, Yusuf Çotuksöken, M. Sabri Koz; kurlar Eray Canberk’i (d. 1940) edebiyatçı, İletişim Yayınları, İstanbul, şair, yazar, çevirmen, denemeci, öğretmen, 1992). O köşeyazarı, dergi yöneticisi, editör, Perşembeciler, bu kez de ansiklopedi ve sözlük yazarı gibi kimlikleriyle çok sevip saydıkları “Muhte- tanıyor kuşkusuz. Bir o kadar önemlisi de, çevresinde rem” diye andıkları Eray Can- “muhterem”, “tam bir İstanbul efendisi” olarak da berk için bir armağan kitap ha- anılır Canberk. zırlayıp kamuya sundular: Perşembe dostları, Eray Canberk Armağanı adlı bu Eray Canberk Armağanı: kitapta onun hemen bütün kişilik (dürüst, yardımsever, ‘Muhterem’ Bir İstanbul Efen- insancıl özellikleriyle bilinir), sanatçılık (az ve öz disi (Hazırlayanlar: Yusuf Ço- yazmıştır; özgün bir şairdir; “poetika” sözcüğü için tuksöken, M. Sabri Koz, Adil “şiirce” sözcüğünü önermiştir), yazarlık (çevirileri İzci, Kemal Bek; Heyamo- ve denemeleri ile Türk edebiyatına önemli yazınsal la Yayınları, İstanbul, Aralık, katkıları olmuştur) özelliklerini ürünleri bağlamında 2025, 328 sayfa). değişik açılardan, özgün yorumlarıyla gözler önüne sermişlerdir. YEDİ BÖLÜMDE YAZILAR VE BELGELER Eray Canberk Armağanı’ndaki yazılar ve belgeler yedi 1960 KUŞAĞI TOPLUMCU ŞAİRİ! bölümde toplanmış: Canberk, 1960 kuşağı toplumcu şairleri arasında Birinci Bölüm’de, “Eray Canberk’in Yaşamöyküsü, Yapıtları, değerlendirilir. Türk edebiyatında, edebiyatçılar için Sanatı, Görüşleri” anlatılmış (Yusuf Çotuksöken). hazırlanan “armağan” türü kitaplarda, son yıllarda İkinci Bölüm, Eray Canberk ile değişik konularda belirgin bir artış görülmektedir. yapılan söyleşilere ayrılmış (Adil İzci, Filiz Bilge, Nusret Özellikle edebiyatçının yakın arkadaşlarınca hazır- Karaca, Veysel Çolak, Tuncer Uçarol vb.). lanan bu tür kitaplar, edebiyatçıları memnun etmesinin Üçüncü Bölüm’de dostlarının Eray Canberk ile ilgili ötesinde, edebiyat ve eleştiri tarihi açısından da önem- anılarına, mektuplaşmalarına, onun için yazılan şiirlere li bir bilgi ve belge boşluğunu doldurmakta; araştırmacı yer verilmiş (Âba Müslim Çelik, Adnan Özyalçıner, Attila ve okurlar için de söz konusu yazar hakkındaki sağlam Aşut, Atilla Erdemli, Engin Turgut, Erol Üyepazarcı, bilgilere topluca ulaşabilme kolaylığı sağlamaktadır. Faruk Okuyucu, Fatma Canberk, Gülsüm Cengiz, Hikmet Bu tür kitapların yazarın yaşadığı süre Altınkaya, Metin Cengiz, Mustafa Hazım Bayka, Nazım içinde yayımlanmasının da çok önemli olduğu vurgulanmalıdır. Bayata, Nükhet Eren, Raif Özben, Saim Sakaoğlu, Salih Edebiyat dünyasında, dünya görüşü, sanat anlayışı, Özbaran, Semra Aktunç, Sennur Sezer, Tarık Dursun K., bağlanılan değerler, siyasal ve toplumsal eğilimler, Turan Yüksel, Turgay Fişekçi, Turhan Günay, Yalvaç Ural, vb. bakımlardan değişik dönemlerde farklı adlarla Yeşim Ağaoğlu Yusuf Çotuksöken vb.). topluluklar oluşturulduğu bilinmektedir. Dördüncü Bölüm’de Eray Canberk’in şiir, deneme vb ATATÜRKÇÜ, TOPLUMCU, ANADOLUCU Bizim edebiyatımızda da son iki yüzyılda yapıtları üzerine yayımlanmış inceleme yazıları yer alıyor. ‘PERŞEMBECİLER’İN KURUCULARINDAN... Tanzimatçılar (Namık Kemal, Şinasi, Ziya Paşa vb.), Bu yazılarda Canberk’in düşünce ve sanat dünyası Perşembeciler, 1970’li yılların sonlarına doğru, İstanbul- Servetifünuncular (Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, değerlendiriliyor (Ahmet Telli, Aslıhan Tüylüoğlu, Ataol Cağaloğlu’nda özellikle ansiklopedilerde ortak çalışmalara Halit Ziya Uşaklıgil vb.), Fecriaticiler (Ahmet Haşim, vb.), Behramoğlu, Cevat Çapan, Doğan Hızlan, Emel Koşar, Fahri katılan, yayınevlerinde çalışan, ideolojik (Atatürkçü, toplumcu, milli edebiyatçılar (Ömer Seyfettin, Mehmet Emin, Yakup Ali, Gülsüm Cengiz, Haydar Ergülen, İlhan Büyükcebeci, Anadolucu) olarak birbirine yakın yazar, gazeteci, bilimci Kadri, Halide Edip vb.), Beş Hececiler (Faruk Nafiz Çamlıbel Kemal Bek, Mehmed Kemal, Nükhet Eren, M. Okan Baba, ve sanatçıların (edebiyatçı, ressam, çizer, müzisyen vb.) vb.), Toplumcu gerçekçiler (Nâzım Hikmet vb), Garipçiler/1. Ömer Ateş, Refik Durbaş, Şener Şükrü Yiğitler, Şeref Bilsel, oluşturduğu bir topluluktur. Yeni (Orhan Veli, Melih Cevdet Anday, Oktay Rifat), Turgay Fişekçi, Yusuf Çotuksöken). İlk kurucuları arasında Eray Canberk, Yusuf Çotuksöken, İkinci Yeni (Edip Cansever, İlhan Berk, Cemal Süreya vb.), Beşinci Bölüm değişik konulardaki yazıları içeriyor (Mustafa M. Sabri Koz’un bulunduğu bilinmektedir. Yenibütüncüler (Veysel Çolak, Metin Cengiz vb.) gibi adlarla Bülbül, Mustafa Ruhi Şirin, Naci Tokmak, Nahit Kayabaş). Üç kişiyle, haftanın belirli bir günü (özellikle perşembe), anılan edebiyat toplulukları, dergi çıkarmışlar, kitaplarını Altıncı Bölüm Eray Canberk’in şiir (kendi şiirleri, çeviri akşam iş dönüşü, Kadıköy meyhanelerinden birinde, yayımlamışlar, değişik edebi tartışmalara katılmışlar, şiirleri), deneme, anı, mektup, günlük türü yazılarından çerezler eşliğinde hafif içkilerle başlayan; özellikle yazınsal, Türk edebiyat tarihinde yerlerini almışlardır. seçmelerden oluşturulmuş. kültürel, sanatsal konuların tartışıldığı; halk türküleri ve Son dönemde edebiyat dünyamıza giren terimlerden biri de, Yedinci Bölüm’de “Eray Canberk Kaynakçası” bulunuyor. şarkılarla süslendiği bu etkinliğin kadrosu, zamanla 50-60 “edebiyat kanonu” ya da “edebi kanon”dur. Sekizinci Bölüm’de de Eray Canberk’in ailesi, arkadaşları kişiyi bulmuş; tadımlık olarak başlayan yeme içme de Kanon, 1. “Devletin resmi ideolojinin yaygınlaşması ile değişik tarihlerde çekilmiş fotoğraflarından bir albüm sonradan akşam yemeğine dönüşmüş. amacına uygun yapıtlar üreten, bu ideoloji tarafından kabul sunuluyor. Kimler yokmuş ki bu perşembe akşamlarında: ve destek gören yazarlar (düşünceler ve yapıtlar) topluluğu” Eray Canberk, Yusuf Çotuksöken, M. Sabri Koz, Yusuf SOSYAL DEMOKRAT, KEMALİST, HALKÇI AYDIN, olarak; 2. “Farklı ideolojik oluşumların (siyasal, dinci, Atılgan, Şükran Kurdakul, Asım Bezirci, Tarık Dursun K., ÖDÜN VERMEZ TÜRKÇECİ VE İSTANBUL ÂŞIĞI ırkçı, sosyalist, toplumcu vb) bir araya getirdiği yazarlar Turan Yüksel, Mustafa Delioğlu, Faruk Okuyucu, Veli Karaöz, Eray Canberk, yapıtlarından anladığımıza göre dünya görüşü (düşünceleri ve yapıtları) topluluğu” olarak tanımlanabilir. Attilla Erdemli, Turan Günay, Necati Tosuner, Kemal Bek, olarak sosyal demokrattır, Kemalisttir, halkçıdır. İnsanca Kimi kaynaklarda “kanon”, mahfil olarak da Metin Cengiz, Mustafa Bayka, Naci Tokmak, İrfan Tan, yaşamak ve yaşatmaktır amacı, herkesin kendi ortamında adlandırılmaktadır. Ülkemizde özellikle siyaset ve kültür-sanat Yıldırım Derya, Mustafa Öneş, Celal Özcan, Nejat Bozkurt, onurlu bir yaşam sürmesini ister. yaşamında değişik kanonlaşma örnekleri de ortaya çıkmıştır Yılmaz Öztürk, Aykut Kazancıgil, Mustafa Eren, Fügen Canberk, ödün vermez bir Türkçecidir; Türkçeye gönülden (İslamcı / muhafazakâr, Türkçü / Turancı, sosyalist, liberal vb. Kıvılcımer, Betül Çotuksöken, Neşe Erdok, Nevhiz Tanyeli, bağlı, Türkçesever bir yazın sanatçısıdır. Söyleminde adlarla anılan kanonlar...) Selçuk Erdoğan, Şahin Karakoç. Bu edebiyat kanonları, son yıllarda akademik çevrelerce de Öztürkçe sözcüklere öncelik verir, ancak eskimeye yüz araştırma-inceleme konusu olarak ele alınmıştır (Turgay Anar, PERŞEMBECİLERDEN ARMAĞAN KİTAPLAR tutmuş kimi söz ve sözcükleri, bağlamına uygun düştüğünde Mekândan Taşan Edebiyat: Yeni Türk Edebiyatında Edebiyat Perşembeciler, bu topluluğu söz ve davranışlarıyla kullanmaktan da kaçınmaz. Mahfilleri, Kapı Yayınları, İstanbul, 2012). renklendiren değerlerini, değişik özellik ve yönleriyle bugünkü Müzik (özellikle klasik Türk müziği) tutkusu da Bu araştırmada, “Perşembe Toplantıları”, “Perşembeciler”, ve gelecek kuşaklara tanıtmak amacıyla kitap yayımlamayı yakınlarınca çok iyi bilinmektedir; zaman zaman ut çaldığı “Kadıköy’ün Perşembe Yakası” gibi adlarla anılan topluluk da da düşünmüşler. İlkini 1989’da Yusuf Atılgan için hazırlayıp da söylenmektedir; tanıkları azdır. Perşembe toplantılarında, edebiyat kanonları (mahfiller) arasında anılmaktadır. yayımlamışlar: Yusuf Atılgan’a Armağan (Hazırlayanlar: çok ciddileşen tartışmaları yumuşatmak için gülmeceye >> 8 22 Ocak 2026 KADİR İNCESU