Katalog

( ) 1869 / 1940 Anarşist, feminist, ütopist, ülkesiz eylemci yazar: Emma Goldman! İnsanın özgürlüğü yolunda mücadeleyle geçen bir ömür. ve feminist ütopik düşleriyle ülkeden ülkeye göçmek zorunda kalan bir göçmen kuş. 20. yüzyılın ilk yarısında verdiği soluk soluğa mücadelesinde edindiklerini kitaplarında bütünleştirerek eylemden kurama Litvanya, Rusya, ABD, İsveç, Almanya, İngiltere, uzanan, anarşist felsefenin yaygınlaşmasında büyük rol Hollanda, Fransa, İspanya, Kanada’da geçen yaşamını oynayan, özgürlüğün önünde engel her gerçekliğe, kuruma, dünyayı değiştirmeye, anarşizm mücadelesine, kadının kurama karşı çıkma cesaretiyle süren zorlu bir yaşam. özgürleşmesine adayan siyasal eylemci Emma Goldman’ın Kişisel ve toplumsal mutluluk arayışında özgün anarşist yazdıkları esin kaynağı olmaya devam ediyor. konuşmalar, eylemler ve kitaplarla sürdürdü. ÖNER YAĞCI KIZIL EMMA! AMERİKA’NIN EN TEHLİKELİ KADINI! Gösterilerde taşıdığı kızıl bayraktan do- Emma Goldman (1869 / 1940), doğ- layı “Kızıl Emma” olarak tanındı (Emma duğu Litvanya’dan ailesinin göçtüğü St. Goldman: Hâlâ Tehlikeli, C. Brid Nichol- Petersburg’da çocuk yaştayken çalıştığı fab- son, Çev. Burcu Taşçı, Amara Yay.). rikada devrimci düşüncelerle karşılaştı. Modern Tiyatronun Toplumsal Önemi’nde Özellikle Çernişevski’nin Nasıl Yapmalı?, (Çev. Aslı Kutay Yoviç, Agora; Modern Turgenyev’in Babalar ve Oğullar romanları Dramanın Toplumsal Uyumu, Çev. Başak onda özgür, adil ve eşit bir dünyada özgürce Çetin, Gece Kitaplığı) çağdaş tiyatroyu in- yaşama, halkın çektiği acılara seyirci kalma- celedi: ma isteğini tutuşturdu. “Modern tiyatro, bütün modern edebiyat Ve “Amerika’nın en tehlikeli kadını” ilan türleri gibi hayatın karmaşık mücadelesini edilmesine yol açan anarşist düşüncelerinin yansıtır ki bu mücadelenin kökleri insan do- tohumlarını ekti. ğasının ve toplumsal çevresinin derinlerinde “Hayat, doğal olarak, kendisini fark- yatmaktadır, dolayısıyla evrenseldir. lı yaşlarda farklı şekillerde sunar. Ben de Bu ülkenin entelektüellerini, etrafları- sekiz yaşımdan on iki yaşıma kadar Judith nı saran toplumsal huzursuzluğa uyandır- (Tevrat’ta adı geçen, özgürlüğü simgele- mak ve halklarıyla olan bağlarını fark etme- yen kahraman bir kadın. Ö.Y.) olmayı hayal lerini sağlamak için başka bir aracıya ihti- ediyordum. Halkımın, Yahudilerin çektikle- yaç vardır. ri acıların intikamını almayı, Holofernes’in Bunu yapabilecek güce sahip olan ara- kellesini uçurmayı arzuluyordum.” cı, hayatın her evresini yansıtan ve toplu- 14 yaşındayken doktor olmayı istedi. 15 mun her katmanını kucaklayan modern ti- yaşındayken kendisini evlendirmek isteyen yatrodur. babasına karşı çıkışı ilk özgürleşme eyle- Çünkü modern tiyatro, yaşanmakta olan miydi. Karşılıksız bir aşka tutuldu ve bir ton güçlü değişimlerin eşiğinde duran, sisteme sirke içerek intihar etmeyi düşledi ama erte- dahil olmaya ya da geride kalmaya mecbur si yıl daha görkemli bir ölümde karar kıldı: bırakılan herkese gerçeği göstermektedir.” “Ölene kadar dans edecektim.” Rusya’daki Hayal Kırıklığım’da (Çev. Bunları, yaşamöyküsünü ve anılarını ak- Alkım Uraz, Gece Kitaplığı; Rus Devriminin tardığı Hayatımı Yaşarken’den (2 c., Çev. Çöküş Nedenleri, Çev. Yakup Coşar, Dipnot Emine Özkaya, Beril Eyüboğlu, Metis Yay.) Yay.; Bolşeviklerin Devrime İhanetinin öğreniyoruz. 1893’te “İş isteyin. Eğer iş vermezlerse ekmek isteyin. Öyküsü, Çev. Ali Toprak, Karşı Yay.), sürgün edildiği Eğer ekmek vermezlerse ekmeğinizi alın” diyerek işsizleri Sovyet Rusya’da tanık olduğu anarşistlere yönelik politik ‘İŞ İSTEYİN. EĞER İŞ VERMEZLERSE EKMEK kışkırttığı iddiasıyla bir yıl hapsedildi. İSTEYİN. EĞER EKMEK VERMEZLERSE baskıya “Ekim Devrimi’nde verdiğiniz sözleri yerine Sonra soluk soluğa yaşamı başladı: Kentten kente, ülke- getirmenizi istediğimiz için bizi hapse atıyor ve kurşuna EKMEĞİNİZİ ALIN!’ den ülkeye savaş, anti militarizm, zorunlu askerlik, din, bur- diziyorsunuz” diyerek karşı çıktı: 2.5 dolar haftalıkla günde 10 saat dikiş makinesinde çalıştı- juva demokrasisi, çağdaş devrimci tiyatro, kadınların eşitli- “Rusya’da yaşananlar ile benim devrimden anladığım şey ğı Amerika’da 1 Mayıs’ın doğuşuna kaynaklık eden 1886’da- ği, cinsellik, kadın ticareti, doğum kontrolü, özgür aşk gibi arasında hiçbir bağ kuramıyordum. Bütün bunlar gerçekten ki Haymarket Olayı’ndan sonra 1887’de dört anarşistin idam konularda konferanslar verdi. edilmesine “Beni ben yapan, hayatımın en önemli olayı. Be- kaçınılmaz mıydı? Tüm bu terör, zulüm ve insan onurunu nim manevi doğumumdu: Onların ömür boyu yüksek tuttukla- Aile, devlet, kilise gibi baskıcı kurumları sertçe eleştirdi, red- hiçe sayan nasır tutmuş yürekler kaçınılmaz mıydı? Ancak, rı idealleri, bütün hayatımın itici gücü oldu” dedi. detti. Yaşamını tutuklanmalar, sürgünler, sınırdışı edilmeler, Rusya’da gördüklerim tamamen başka bir dünyaya aitti.” >> 8 11 Haziran 2026