Katalog

MERHABA ( ) 1908 / 1985 adın haklarının, toplumsal belleğinin öncüsü, çağdaşlık arayışının simgesi iki ölümsüz; K Prof. Dr. Afet İnan (1908 / 1985) ve Cumhuriyetin Emma Goldman (1869 / 1940) kapağımızda. Prof. Dr. Afet İnan... İmparatorluğun çöküşü ve Cumhuriyete giden sürece, siyasal, ekonomik, top- lumsal ve kültürel değişim ve dönüşüme, Atatürk’ün çağdaşlık simgesi: birçok konudaki düşünce ve eylemlerine, tasarıları- na ve gerçekleştirdiklerine tanıklık etti. Türk kadını- nın çağdaşlaşmasına katkılarıyla bir Cumhuriyet sev- dalısı olarak yaşadıklarını kayıt altına aldı. Türk Tarih Heyeti’nin kurulmasına öncülük yap- tı. Sonrasında Türk Tarih Kurumu’na (TTK) dönüşen Afet İnan! heyetin yıllarca başkanlığını sürdürdü. Türk kadınının tarihsel süreç içindeki hak ve so- rumluluklarını inceledi, seçme-seçilme hakkının ta- ÖNER YAĞCI nınması adına ön safta yer aldı. Kadınların eşitliği, özgürlüğü, hakları, eğitimi konu- ÖNCÜ AYDIN! sunda gerekli adımların atılmasını savundu. Kurtu- Cumhuriyetin tarih bilincinin, kadın hakla- luş Savaşında Türk Kadını’nda (TTK), kadınların Milli rının, toplumsal belleğinin öncülerinden olan Mücadele’ye katkılarını anlattı. Prof. Dr. Afet İnan (30 Ekim 1908 / 8 Hazi- Atatürk döneminde yaşadıklarını, tanıklıklarını, on- ran 1985), çağdaşlık arayışının simgesiydi. dan dinlediklerini yazdı. İmparatorluğun çöküşü ve Cumhuriye- 11 Ekim 1925 günü tanıştığı, son 13 yılında hep te giden sürece, siyasal, ekonomik, top- yakınında bulunduğu, son günlerinde başucundan lumsal ve kültürel değişim ve dönüşüme, hiç ayrılmadığı Atatürk’le ilgili M. Kemal Atatürk’ten Atatürk’ün birçok konudaki düşünce ve Yazdıklarım (TTK), Atatürk ve Kültür (TTK), Atatürk eylemlerine, tasarılarına ve gerçekleştir- ve Demokrasi (TTK), Atatürk’ü Anarken (TTK) gibi diklerine tanıklık yaptı. birçok kitap sundu. M. Kemal Atatürk’ün Karlsbad Türk kadınının çağdaşlaşmasındaki ön- Hatıraları’nı (TTK) yayımladı. cülüğü ve katkılarıyla bir Cumhuriyet sev- Tarih bilincinin yerleşmesinde, kadın haklarının ge- dalısı olarak yaşadıklarını kayıt altına aldı. lişmesinde, Atatürk devrimlerinin yapılmasındaki bel- Atatürk’ün “Tarih, geçmişi değil gele- gelere dayanan kitaplarıyla Cumhuriyetin çağdaşlık ceği anlamaktır” önermesiyle Türk Ocak- Afet İnan’ı saygıyla anıyoruz. simgesi olan ları Kongresi’nde 27-28 Nisan 1930’da Öner Yağcı’nın yazısı... verdiği konferansla Türk Tarih Heyeti’nin kurulmasına öncülük yaptı. Sonrasın- Emma Goldman... 20. yüzyılın ilk yarısında verdiği da Türk Tarih Kurumu’na (TTK) dönüşen soluk soluğa özgürlük mücadelesinde edindiklerini heyetin yıllarca başkanlığını sürdürdü. kitaplarında bütünleştirerek eylemden kurama uza- nan, anarşist ve feminist felsefenin yaygınlaşmasına ‘TÜRK TARİHİNİN ANA HATLARI’ büyük katkıda bulunan zorlu bir yaşam... Ulusal bir tarih yazmanın ihtiyaç haline Doğduğu Litvanya’dan ailesinin göçtüğü St. geldiği düşüncesiyle 1931-1941 arasında Petersburg’da, çocuk yaştayken çalıştığı fabrikada Kadın ve erkeğin birlikte sosyalleşmesinin kültürel zenginlik liselerde ders kitabı olarak okutulan Türk devrimci düşüncelerle karşılaştı Emma Goldman. olduğunu belirtti. Kadınların yapması gereken en önemli Tarihinin Ana Hatları’na katkıda bulundu. Özellikle Çernişevski’nin Nasıl Yapmalı?, görevin Türk kadınının kendi haklarını korumak için çalışması Ülkemizde o güne dek yapılmış en kapsamlı toplumbilim Turgenyev’in Babalar ve Oğullar romanları onda öz- ve bu hakları bilmeyenlere öğretmesi olduğunu belirtti. veri çalışmasını yönetti: Türkiye Halkının Antropolojik Karak- gür, adil ve eşit bir dünyada özgürce yaşama, halkın terleri ve Türkiye Tarihi. Türk Tarih Kurumu’nca yayımlanan ‘KURTULUŞ SAVAŞINDA TÜRK KADINI’, çektiği acılara seyirci kalmama isteğini tutuşturdu. Tarih’ten Bugün’e, Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti, Mimar Ko- ‘TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE TÜRK DEVRİMİ’ 2.5 dolar haftalıkla günde 10 saat dikiş makine- ca Sinan gibi tarihle ilgili çalışmalar yaptı. Kurtuluş Savaşında Türk Kadını’nda (TTK), kadınların Milli sinde çalıştı. 1893’te “İş isteyin. Eğer iş vermezler- 1929’da Topkapı Sarayı müzeye dönüştürülürken bulunan Mücadele’ye katkılarını anlatarak Türk kadınlarını esinlenmek se ekmek isteyin. Eğer ekmek vermezlerse ekmeği- Piri Reis haritasının dünyada tanıtılmasına çalıştı: için gereksiz adlara ihtiyaç duymadığını söyledi: nizi alın” diyerek işsizleri kışkırttığı iddiasıyla bir yıl Türk Amirali Piri Reis’in Hayatı ve Eserleri - Piri Reis’in “Bizlerin tarihinden Batılı veya Doğulu milliyetler ka- hapsedildi. Amerika Haritası (TTK). dınları bir makine olarak gördüğü zamanlarda dahi Şefika Bir Tarih Göçtü’de (TTK), soyadı kanunu çıkınca “Milletin Kentten kente, ülkeden ülkeye savaş, anti mili- Gaspıralı’lar, Müfide Ferit Tek’ler, Mihri Müşfik Hanım’lar, ‘makûs talihi’ni İnönü’nde yendiği için” Atatürk’ün soyadını tarizm, zorunlu askerlik, din, burjuva demokrasisi, Sabiha Gökçen’ler, Adile Ayda’lar, Halide Edip’ler ve nice uygun gördüğü İsmet İnönü’yle ilgili anılarını aktardı. çağdaş devrimci tiyatro, kadınların eşitliği, cinsellik, isimsiz kahramanlar geçmiştir.” kadın ticareti, doğum kontrolü, özgür aşk gibi ko- Atatürk’ün kaleme aldığı, Türk milletinin çağdaş, bağımsız ‘ATATÜRK VE TÜRK KADIN HAKLARININ nularda konferanslar verdi; devlet, kilise gibi baskıcı ve uygar bir toplum olma yolundaki ilkelerini ve yurttaşlık bi- KAZANILMASI’ kurumları sertçe eleştirdi. lincini aktarmayı amaçlayan, yurttaş-devlet ilişkisini düzenle- Afet İnan, 3 Nisan 1930’da, Türk Ocağı’nda “Kadınlar için Son nefesine dek dünyayı değiştirmeye, anarşizm yen temel ilkeleri açıklayan ve ortaokullarda yıllarca ders ki- genel oy” konulu konferansında Türk kadınının tarihsel süreç mücadelesine, kadının özgürleşmesine adadığı ya- içindeki hak ve sorumluluklarını inceledi. tabı olarak okutulan Vatandaş için Medeni Bilgiler / Yurttaşlık şamını tutuklanmalar, sürgünler, sınırdışı edilmeler, Kadın erkek eşitliğinin önemini, kadınların artık her alanda Bilgileri’ni hazırladı. konuşmalar, eylemler ve kitaplarla sürdürmüş yer alıp her işi layığıyla yaptığını vurguladı ve seçim hakkın- Cumhuriyet ve devrimlerle; ekonomik, kültürel, toplum- Emma Goldman’ın anısına saygıyla... sal atılımlarla ilgili Ellinci Yılda Tarihten Geleceğe (Türkiye İş dan yoksun bırakılamayacağının altını çizdi. Öner Yağcı’nın yazısı... Bankası Kültür Yayınları), Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Devri- Türk kadınının da kendisini her Türk gibi özgürce ifade edebil- - M. Sadık Aslankara (“Narsisistik bir aşk naziresi” / mi (TTK), İzmir İktisat Kongresi (TTK) gibi kitaplara imza attı. mesi ve modern toplumdaki yerini alması yolunda örnek oluştura- Zeynep Paftalı / Nergis Zamanı / Bilgi), Yakın tarihimizin dönüm noktalarının özne ve tanıklarından rak seçme-seçilme hakkının tanınması savaşımında öncülük yaptı. olan Afet İnan, Atatürk döneminde yaşadıklarını, gözlemlerini, Atatürk ve Türk Kadın Haklarının Kazanılması (TTK) - Eray Canberk, (“Yazılakalanlar 18”), ve Tarih Boyunca Türk Kadınının Hak ve Görevleri (MEB) ki- tanıklıklarını, ondan dinlediklerini yazdı. - Duygu Aydemir (Sibel Öz / Bir Anti-Yıldız: Adile taplarında, “Bir milletin kadınları gelişmişlik düzeyinin ölçü- 11 Ekim 1925 günü tanıştığı, son 13 yılında hep yakının- Naşit / Everest), tüdür. Erdemli Türk kadınlığının yeni çalışma yolunda kendine da bulunduğu, son günlerinde başucundan hiç ayrılmadığı - Y. Bekir Yurdakul (Pieter Koolwijk / Luna / düşen büyük işi başaracağına kuşku yoktur” diyen Atatürk’ün Atatürk’le ilgili M. Kemal Atatürk’ten Yazdıklarım (TTK), Ata- Çeviren: Erhan Gürer / Can), düşüncesi temelinde kadınların eşitliği, özgürlüğü, hakları, eği- türk ve Kültür (TTK), Atatürk ve Demokrasi (TTK), Atatürk’ü - Dolu dolu Vitrindekiler ve Mustafa Başaran’ın timi konusunda gerekli adımların atılmasını savundu. Anarken (TTK) gibi birçok kitabı sundu. >> hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor! İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No: 5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat: 9 No: 81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.