18 Mayıs 2024 Cumartesi English Abone Ol Giriş Yap

Katalog

Aylar
Günler
Sayfalar
SAYFA CUMHURİYET 14 NİSAN 2013 PAZAR [email protected] 10 PAZAR KONUĞU Yazar Alev Alatlı, iki kültür arasındaki uçurumun sorunun kaynağı olduğunu söylüyor Kod birliği bozuldu LEYLA TAVŞANOĞLU Yazar ve düşünür Alev Alatlı eğitim sisteminin bozukluğu yüzünden Türkiye’de bayağılık, paçozluk ve eblehliğin diz boyu haline geldiğini söylüyor. Beyaz Türklerin kod kaybına uğramaları yüzünden neredeyse bir tecrit durumu yaşadıklarına dikkat çeken Alatlı, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra dünyada da benzer sorunlar yaşandığına işaret ediyor. Artık ülkeleri yönetenlerin bireyler değil para olduğunun altını çiziyor. Ülkemizde kolej tipolojisiyle yetişenlere karşılık geleneksel kültürle beslenenler arasında derin bir uçurum oluştuğu saptamasını da yapan Alatlı, bu iki bölünmüşü bir araya getirmenin çok zor olduğunu da belirtiyor. Siz Türkiye’de beyaz Türklerin küstüklerini düşünüyorsunuz. Niye küsmüş olabilirler? A.A. Öncelikle kod kaybı. Gerek aileleri gerekse eğitimleri nedeniyle yetiştirilme biçimlerinden kodları kaybettiler. O kodların işlemediği gibi bir durum ortaya çıktı. Bu ortaya çıkınca büyük şaşkınlığa yol açtı. “Ne oluyor?” sorusu sorulmaya başlandı. Bir süre bu kod kaybı konjonktürel bir durummuş gibi düşünülerek geçer diye bakıldı. Ama öyle olmadığı ortaya çıktı. Üstelik bu kod kaybının tezahürleri üst üste yağmaya başladı. Bir tecrit, bir izolasyon ortaya çıktı. Eh, tabii bu durumda da küstüler. Peki, bu küskünlüğü ortadan kaldırmak için ne yapmak lazım? A.A. Bunu di’li geçmiş zaman olarak sormak lazım. Çok geç diye düşünürüm. Beyaz Türkler ne kodlarını eğitim sistemiyle bütün Türkiye’ye yaygınlaştırabildi ne var olan diğer kodları öğretecek şekilde eğitim sistemi düzenlendi. Böyle olunca da ortaya inanılmaz bir yabancılaşma çıktı. Kimin ne dediği anlaşılmaz oldu. Anlıyorsa bile içselleştirilmeme sorunu baş gösterdi. Bu saatten sonra ne yapılır? Bu ülkenin şansı varsa bu saatten sonra daha fazla zayiat olmadan bir kod birliğine gidilir. Ama çok zor. Beğenmediğimiz İran’ın bile eğitim sisteminin bizimkinden çok daha nitelikli olduğunu savunuyorsunuz. Bunun nedenini anlatır mısınız? A.A. Geçen yıl bağımsız bir araştırma kurumu olan Melbourne Enstitüsü elli ülke arasında bir eğitim düzeyi araştırması yaptı. Türkiye bu sıralamada yaratıcılık ve eğitim bakımından 46. çıktı. Bu, uluslararası normların tanımladığı eğitimden bahsediyor. SBS sonuçlarını görüyoruz. Bugün gelinen noktada fizikle kuaförlük bölümlerinin giriş puanı aynı. Böyle bir şey olamaz. En parlak il Eskişehir olarak görünüyor. Ama başarı oranı yüzde 37. Biz 21. yüzyıla hazırlanıyoruz. Bu 21. yüzyılda mesela matematiksiz teknoloji becereceğiz. Nasıl becereceksek... Bu mümkün değil. Olamadığına göre de eski Sovyetler Birliği’nde olduğu gibi küçücük bir grubu yarış atı gibi hazırlayacaksınız. Ama ülkenin geri kalanı bu seviyeye bir türlü gelemeyecek. Arada büyük uçurum olacak. Bu uçurumun sonuçlarını gördüm. Uzun yıllar Rusya’ya gidip geldim. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra hem Rusya hem Ukrayna’daki birinci sınıf insanlar ABD ve İsrail’e göç ettiler. Hiç kimse evine ekmek götüremeyen genç adam kadar öfkeli olamaz. Biz bu insanları beceriyle donatmak zorundayız. Eğer biz 2023 hedeflerini gerçekleştireceksek iş gücünün istihdam edilir nitelikte olması lazım. Bunu yapmak zorundayız. Bu, temenniyle olacak iş değil. Eğitim reformu anayasa tartışmalarının çok önünde gelir; gelmesi gerekir. Senaryo dersi verdiğim üniversitede öğrencilerimden, Necati Cumalı’nın “Yağmurlar ve Topraklar” adlı romanından bir sinopsis (kısa film özeti) çıkarmalarını istiyorum. Öğrencilerimden biri “Hocam bana bu eziyeti yapmayın” diyor, “Ben asla bir roman okuyamam”. Bunu söylerken o kadar samimi ki, kızmayı bir yana bırakıp ona böyle “asla” dedirten nedenleri düşünmeye başlıyorum ve hepimizi şaşırtacak bir yığın bilgiye ulaşıyorum. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki dünya aptallaşıyormuş. Evet, aptallaşıyoruz; ilk anlarda göklere çıkardığımız sosyal medya, internet tüm dünyayı aptallaştırıyormuş. Öyle ki, kendi yurttaşlarını çok özel algı yöntemleriyle aptallaştıran ve bir avuç süper adamla dünyayı yöneten Amerika bile, durumun P O B eyaz Türkler ne kodlarını eğitim sistemiyle bütün Türkiye’ye yaygınlaştırabildi ne var olan diğer kodları öğretecek şekilde eğitim sistemi düzenlendi. Sonuçta ortaya inanılmaz bir yabancılaşma çıktı. Kimin ne dediği anlaşılmaz oldu. Anlıyorsa bile içselleştirilmeme sorunu baş gösterdi. iç kimse evine ekmek götüremeR yen genç adam kadar öfkeli olamaz. Biz bu insanları beceriyle donatmak zorundayız. Eğer biz 2023 T hedeflerini gerçekleştireceksek iş ALEV ALATLI gücünün istihdam edilir nitelikte olması lazım. Eğitim reformu anayasa tartışmalarının İzmir,1944 doğumlu. BaR basının askeri ataşe olarak çok önünde gelir; gelmesi gerekir. H E atandığı Tokyo’da Amerikan Koleji’nde liseyi bitirdi. Ekonomiistatistik lisansını Ankara’da ODTÜ’den, ekonomiekonometri yüksek lisansını Fulbright bursuyla gittiği ABD’deki Vanderbilt Üniversitesi’nden aldı. Daha sonra felsefeye ilgi duydu. Doktora çalışmalarını New Hampshire Dartmouth College’da yaptı. İlahiyat, düşünce ve medeniyet tarihi üzerine yoğunlaştı. 1974’te Türkiye’ye döndükten sonra İÜ İktisat Fakültesi’nde öğretim görevlisi, Ankara’da da DPT’de kıdemli ekonomist olarak çalıştı. California’daki Berkeley Üniversitesi’yle ortak psikodilbilim çalışmaları yürüttü. Cumhuriyet gazetesi bünyesinde Bizim English adlı dergiyi çıkardı. YAZKO’nun bir süre başkan yardımcılığını yürüttü. Filistin davasının tanıtımına katkılarından dolayı 1986’da FKÖ lideri Yaser Arafat tarafından Özgürlük Madalyası’yla ödüllendirildi. Roman ve incelemedeneme olarak pek çok kitap yazdı. Yöneticiler vasatın altında Yeni dünya düzeninin kendi elitini ortaya çıkardığını belirten Alatlı’ya göre, CEO’lar CFO’lar, da bu düzenin aristokrasisini oluşturuyor Sizce eğitimin bu düzeyde olması yüzünden mi Türkiye’de sizin deyiminizle paçozluk, bayağılık ve eblehlik diz boyu hale geldi? A.A. Çok büyük rol oynadığını düşünüyorum. Çünkü eğitimi düzgün tutmadığınız zaman değerler manzumesini koruyamıyorsunuz. Eğitim eksikliği insanların dünyadaki konumlarının ne olduğunu öğrenmelerine engel oldu. Bir tarafı 21. yüzyıl, geri kalan 20. yüzyıl. Orada ne oldu? Dünyada ne oldu? Eğitim sistemi bu insanların yeryüzündeki konumlarının ne olduğunu açıklayamadı. O konumu açıklayamadığınız zaman ha bire geri düşüyorsunuz. Kalkınmış Batı ülkelerinin, muasır medeniyetin neyle uğraştığını bir türlü kavrayamıyorsunuz. İkincisi, kendi arka planınızı anlayamıyorsunuz. Deyiş yerindeyse hudayinabit, birtakım becerileri olan kısır bir zihniyet yaratıyorsunuz. Bu kısır zihniyetin paçozlaşmaması mümkün değil. Çünkü her gördüğüne atlıyor, yeni sanıyor. Her gördüğünden çok mutlu ya da çok mutsuz oluyor. Onun bütünü görme şansını elinden alıyorsunuz. Her iki taraf için de bu geçerli. Yani bir eğitim kalitesizliği ve felsefesinin olmaması yönetim kademelerine vasatın altında insanların gelmesine mi yol açtı? A.A. Evet, vasatın altında insanlar ülkeleri yönetiyor. Hep söylediğim şey. Fransız medeniyetinden hazzetmeyebilirsiniz. Ama Fransa herhalde Sarkozy’nin eline bırakılamazdı. Ya da İtalya’da Berlusconi nedir? Ama bir de genel vasatın düşmesi var. Şimdi bu söyleyeceğim belki bilimsel olmanın dışında ama Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla birlikte ortadan kalkan tehdit insanları adamakıllı yaydı, diye düşünüyorum. Bu kadar yayılınca ahlaki merciler kayboldu. Ruslar bunun gerçekten acısını çekiyor. Ahlaki merci kaybolunca onunla birlikte bir sürü merci de kayıyor. Deyiş yerindeyse değerleri piyasaya emanet ediyorsunuz. Yani, adamın biri bir resim yapıyor. Onun değerini parayı verecek olan ölçüyor. Gelinen noktada cebindeki paran kadar konuş anlayışı hâkim oluyor. Yani artık dünyayı para mı yönetiyor? A.A. Tabii. İşte bu yeni dünya düzeni. Yeni dünya düzeni zaten kendi elitini ortaya çıkardı. Kendi aristokrasisi var. Kendi aristokrasisi derken CEO’su, CFO’su. Böyle bir ekip var. Bunlar sınırlar ötesi insanlar. Her milletten olabiliyorlar. İnternet sürecinin insanları. Bütün bunları konuşuyoruz ama bir de akil insanlar komisyonu kuruldu. Demek ki Türkiye’de hâlâ akil insan kalmış... A.A. Türkiye’de bir şeyin kurulması onun içinin dolu olduğu anlamına gelmez. 87 üniversite var da bunların içi dolu mu? Birtakım insanlar iktidarda olsun muhalefette olsun bir yola gidiyorlar ve o yolun gerekleri olduğunu düşündükleri şeyleri yapıyorlar. Öbür taraftan, Türkiye’de akil insan tabii ki var. Ama o insanlar hayatın hangi kulvarlarında yer alıyorlar? Bunu bilmiyoruz. Siz akil insanın akilliğin toprağından gelmesi gerektiğini söylüyorsunuz... A.A. Tabii ki onu söylerim. Akil olmak üniversite diplomasıyla olan bir şey değil. Ondan önce bilinmesi ve parçası olunması gereken bir kültür var. Eski kültürü benimseyen ve kendilerine muhafazakâr diyen insanlar günün gereklerinin farkına varmakta ipin ucunu kaçırıyorlar. Bir de Batı eğitimiyle yoğrulmuşlar var ki kendi ülkesinde sürgün. Bu başlı başına bir dert. Kolejler buna çok hizmet etti. Kolejler kendilerini deha sanan insanlar yetiştirdi. Bu insanlar bu ülkede bastıkları yeri hiç görmediler. Öbür taraftan da belki buna tepki olarak kapalılar oluştu. Kod birliğinin olmayışını bundan söylüyorum. 75 milyon kolej tipolojisi olsaydı sorun olmazdı. Ya da tersine. Ama ikisini yan yana getirdiğinizde bölündü. Şimdi iki taraftan da bir araya gelmek için çok büyük gayret gerekecek. Bu inatlaşmakla yapılacak bir iş değil. Beyaz Türkler sömürge aydınları değildi. Beyaz Türkler çoğu zaman gerçekten ağır bedeller ödediler. İslami ahlakla Batı düşüncesini kendi içlerinde meczetmişlerdi. O nedenle ağır bedeller ödediler. Ağır bedel ödemeyenler vardı tabii. Ama bunlar zenci Türkler arasında da vardı. O nedenle kimsenin kimseye pek söyleyecek lafı yok. her disiplinini sosyal olaylardan uzaklaştırmak için postmodern ve enstalasyon diye bir şey ortaya sürdük. Biz amacımıza ulaştık ama sayemizde pek çok yeteneksiz çok para kazandı) edebiyat alanında okuyacak pek bir roman bulamıyorum; bir tek öykü alanında her şeye rağmen bir başkaldırı söz konusu ama çok sevdiğim resim ve özellikle hiç ısınamadığım enstalasyon sanatı beni deli ediyor. Sosyete kendisini göstereceği muhteşem bir alan buldu. Orta yere konulan bir tuğlaya bakıp resim çektiriyorlar ki, magazin sayfalarında yayımlansın... Evet, durum KürtTürk meselesinden çok daha önemli. Barış bir gün mutlaka gelir ama bilgisiz ve yaratıcılıktan uzak bir toplum insanı korkutuyor. Şimdilerde dünyanın bir numaralı sorunu bu. vahametini kavramış ve Obama “Beyin” adlı bir projenin yaratılması için emir vermiş. Biliyorsunuz, şimdilik sadece yüzde beşlik fonksiyonlarını ölçebildiğimiz beynimiz, muhteşem bir organ. Ancak dijital devrimler, internet, cep telefonları beynimizde hızlı bir değişime yol açıyormuş. 20. yüzyıl ve daha öncesinde beyin, kendisine gelen verilerin bir bölümünü duyguları kontrol eden bölümleriyle, diğerlerini ise rasyonel düşünce bölümlerini devreye sokarak algılıyormuş. Böylece, bu verilerden üretilecek ilk düşünce için önce rasyonel bölüm aracılığıyla anlamlandırma işlemi yapılıyormuş. Çünkü o zamanlar bilgi kitaplar ve metinler aracılığıyla beyne iletiliyormuş. Yani rasyonel beyin fonksiyonlarının karar Dünya Aptallaşırken... verebilmesi için hem anlamlı bilgiler oluşuyormuş hem de insanoğlunun bu bilgileri gözden geçirecek zamanı varmış. Günümüzde ise dijital devrim öyle bir hız yaratmış ki beynin işlevi değişmiş. Özellikle dijital medya beynin sadece duyguları yönlendiren bölümüne hitap ediyormuş ve bu bölümden verileri çabucak alıp, hızlı kararlar vermesini istiyormuş. Rasyonel beyin bölümüne yönelik hiçbir talep yokmuş. Bu durumda değişme yeteneğine sahip beynimiz de hızlı veri toplamak ve hızlı yanıt vermek için beynin duyguları yöneten bölümünü olağanüstü güçlendiriyormuş. Bu da derin düşünce, olayları anlayarak fikir üretmeyi tamamen devreden çıkarıyormuş. Böylece “Ben hızla bilgiye ulaşırım o nedenden bilgiliyim” diyen insanlar da aptallaşmaya başlıyorlarmış. Ayrıca bu durumun yani aptallaşmanın farkında bile değilmişiz. Şu günlerde bütün dünyayı tehdit eden bu aptallaşma süreci hiç kuşkusuz, düşünce özgürlüğünün önünde yüzlerce yıllık barikatlar bulunan ülkemiz için daha da vahim. Çünkü eğitim sistemimiz zaten beynin rasyonel çalışma bölümünü en başından yok etmeye yönelik. Soru sormanın ayıp olduğu bir toplumda mevcut bilgisizlik düzeyi bir de bu dijital belasıyla birleşince genç nüfusun neredeyse sıfır hayat bilgisi ve meslek bilgisiyle hayata atıldığını söyleyebiliriz. Bu sadece bize ait bir şey değil, dünya aptallaşıyor. Bunun en açık örneklerini yaratıcılık alanında görüyoruz. Doğrusu ben, uzun zamandır sosyal olaylardan özellikle koparılan (Vakti zamanında bir CIA başkanı şöyle demişti: Sanatın
Abone Ol Giriş Yap
Anasayfa Abonelik Paketleri Yayınlar Yardım İletişim English
x
Aşağıdaki yayınlardan bul
Tümünü seç
|
Tümünü temizle
Aşağıdaki tarih aralığında yayınlanmış makaleleri bul
Aşağıdaki yöntemler yoluyla kelimeleri içeren makaleleri bul
ve ve
ve ve
Temizle