Catalog

Peride Celal: Bir dönem romancısının tanıklığı! eride Celal, anlatılarında dönemsel tanıklığı ön planda tutan bir yazardır. P Öykü ve romanlarında bunun yansımalarını görürüz. Onun “yaşamsal tanıklıklarım” dediği de budur aslında. Anı yazmaya karşıydı, bir konuşmamızda bunu dile getirmişti. Kurtlar (*), Peride Celal romancılığında nasıl ki bir nirengi noktasıysa, Üç Kadının Romanı da (1954) onun bu çizgiye gelişindeki dönüşümün simgesidir. Peride Celal’in, 1938’de Sönen Alev’le başlayan romancılığının on yıllık “hazırlık” süreci başlı başına ele alınıp değerlendirilmesi gereken bir olgudur. Hem roman türünün bizdeki gelişimi, yeni okur kitlesi bulması hem de Peride Celal’in yazarlık kimliğinin oluşmasını sağlayan etkenleri görebilmemiz açısından önemlidir. Düzyazının bizdeki gelişmesine, yeni yeni TOPLUMDAKİ KİRLENMEYE, yazınsal türlerin ortaya çıkmasına öncül olan YOZLAŞMAYA BAKAN ROMANCI! gazetelerin 1930’lu yıllarda roman tefrika Yalanlarla örülü bir dünyanın acısıyla yaşayan Elif’in etmesi, yeni romancıların önünü açtığı, onlara dönüşsüz yoldaki “deli aşk”ı aslında yalan bir aşktır. yeni olanaklar sağladığı gibi yeni okur profilini Bunu yaşayan, yaşatan ve yaşadığını sananların binbir de yarattığını söyleyebiliriz. yüzünü gösterir Peride Celal. İşte Peride Celal, böylesi bir dönemeçte yazın Buradan hareketle toplumdaki kirlenmeye, yozlaşmaya dünyasına adım atar. Yazdığı öyküler, romanlar bakar romancı. “Son Posta”, “Cumhuriyet”, “Tan”, “Milliyet”, Elif’in sevdiği Fransız yazar Patrick Modiano ise onun “Yeni İstanbul” gazetelerinde yayımlanır. Paris’teki yaşamının izdüşümsel yolculuğunu içsel Bu ilk döneminde yazılan aşk / serüven roman- yolculuğa dönüştürendir. larının kabul görmesi, roman yolunun önünü aç- “Göçmekte olan” bir dünyaya bakarken kendi mış, hatta onun asıl yazacaklarına hazırlamıştır. yalnızlığını, acısını dile getiren Elif, yaşamda tersyüz oluşların da anlamını gösteren bir tiptir. ÜLKÜ TAMER: ‘ÜÇ YİRMİ DÖRT SAAT’İ Bir yanda metropolleşen İstanbul’un yıkılışı, insan OKUR OKUMAZ HAKSIZLIK ETTİĞİMİ ilişkilerinin çözülüşü, kirlenen bir kent; öte yanda da kaçış ANLADIM!” PERİDE CELAL ROMANININ ve sığınış barınağı arayan bireyin dünyası... Adının Muazzez Tahir Berkand, Kerime Nadir, Esat KIRILMA NOKTASI: ‘DELİ AŞK’... Peride Celal bu yüzleşmeyi ustalıkla yansıtır.Özgürle- Mahmut Karakurt gibi yazarlarla bir arada anılması; Yeni romanı Deli Aşk (***), bir anlamda da Peride Celal şen, bir başına tutunmaya / ayakta durmaya çalışan Elif, yazdıklarının “pembe roman” gibi nitelendirilmesi uzun romanının kırılma noktasını var eden konuları / izlekleri bir başka dil ortamındaki dostluklarla var olmaya çalışır. sürmese de onun önünde bir engeldir ki bunun somut bir getirmektedir. Ama yüzleştiği yalanlar onu iyice yıkıntıya yönetir. örneğini ise 1970’lerin başında Milliyet Yayınları’nın yayın Burada çizdiği Elif tipi özgürleşme düşüncesini yönetmenliğini üstlenen Ülkü Tamer şöyle dile getirir: KADININ ÖZGÜRLEŞME SERÜVENİ benimsemiş, yaşama karşı duruşunu, ilişkilerini, evliliğini, “...Peride Celal telefon etti. Bir kitabı için görüşmek Peride Celal, romanlarında kadının özgürleşme aşkını buna göre düzenlemeyi amaçlamış birisidir. istediğini söyledi. Gönülsüzce kendisine randevu verdim. serüvenini değişken durumlarla yansıtan bir romancıdır. Tanınmış bir gazeteci olan Cem’le evliliği tutkulu bir ‘Gönülsüzce’ diyorum, çünkü kafamda belirli bir ‘Peride Bu kez romancılığının kırılma noktasını oluşturan aşkın derişik yanlarını içerdiği gözlense de yabancılaşma, Celal imajı’ vardı. bir geçişi ele alır. Aşktan özgürlüğü, kendini bulmaya yozlaşma ekseninde kurulan bağın hiç de “sahici”lik Benim için Kerime Nadir’ler, Muazzez Tahsin’ler dönük bir yolculukta kadının kırılganlığının nerede / nasıl taşımadığı imlenir. çizgisinde yer alan bir yazardı o. Böyle yazarların oluştuğunu yansıtır. Romanı iki boyutuyla ele aldığımızda, Cem’in kitaplarını yayımlamayı düşünmüyordum. Ne etsem de Bu anlamda Peride Celal romanının temel özelliği olan dünyasının anlatıldığı “Birinci Bölüm”, sonraki iki kendisini kırmadan kitabını geri çevirseydim?” (**) kadının kimlik arayışına Elif’in gerçeğiyle yeni bir boyut da bölümde günlüğünü okuduğumuz Elif’in dünyasına Tamer, düşündüğünü gerçekleştirir! Sonrasında ise bu getirmiş oluyor. aralanan kapının ön anlatısı gibidir. ön yargısından kurtulmak için Peride Celal’in önerdiği Günü, zamana, çağının oluşan gerçeklerine; bunlarla Cem Soner, 68 kuşağından bir gazeteci. Bir anlamda romanı okumaya koyulur: geldiği noktada “günün adamı”. Yitirdiği birçok değer iç içe yaşayan insanın dünyasına uzak kalmayan bir “Üç Yirmi Dört Saat’i getirttim. O gece okudum romanı. romancının sesini buluyoruz Deli Aşk’ta. yargısıyla sürüklenen biri. 1980’ler Türkiye’sinin Okur okumaz da haksızlık ettiğimi anladım. Ertesi sabah Bir kent romancısı olan Peride Celal, bu kez de görünümünü yansıtan, medyanın içindeki olup bitenleri ilk işim kendisine telefon etmek oldu. Mümkünse bir daha sergileyen bir tip. Yozlaşmanın, çürümenin odağında. İstanbul-Paris arası bir seyrin, mekânların dilini anlatıyor. görüşmek istediğimi söyledim.” Ona tutkuyla bağlanan Elif ise “büzülüp çürüyen bir Çözülmenin, yalnızlaşmanın buralara yansıyan Kuşkusuz, Peride Celal’in roman birikimi bu tür ön suretlerinden söz ediyor. toplumdan” kaçarak Paris’te yaşamayı seçmiş, sığınacağı yargıların aşılmasında hep öne geçmiştir. bir ada kurmuştur burada. Yazdığı günlükten buradaki Aşkın anlamını, “ne”liğini sorguladığı gibi, yozlaşıp Sözünü ettiğimiz ikinci evrenin ürünleri, romancının yaşam seyrini gün gün izleriz. çözülmenin de eleştirisini getiriyor. Kaybolmuş zamanın yansıttığı gerçekliklerin toplumsal yaşamdaki değişimle imgesinden yürüyen romancının bugüne ulaşan soluğunu gelenleri içermesi, kadının bu süreçteki konumunu yan- Dostu Kristof ile yakınlığı, Cem’den onu ayıranın ne ol- sıtması bakımından önemlidir. duğunu kavrayıncaya dek süregiden uzak yakın duruşlar... görebilmek açısından okunmaya değer bir yapıt. >> 26 Mart 2026 6