Catalog

muhalifliktir. Muhaliflik, yaşamımda kırışıklıklar ya- sında montaj yaparak tavanda oynatırdı. Kadınlarla oldu- par. O kırışıklıkları duygularımda günlerce taşır, dil deni- ğu zaman bile kafasında film vardı. Onunla bir araya gel- len fırçamla, sözcüklerle sonunda boyarım. diğimiz çoğu zaman film öyküsü kurardık. Bu da benim için edebiyatın bir parçasıydı. ‘İKİNCİ YENİ’YE EN BÜYÜK DESTEK Edebiyatçı arkadaşlarıma her zaman değer verdim, on- ADANA’DA YAYIMLANAN SALKIM lardan kopmadım. İyi ki de öyle yapmışım, şimdi dostla- DERGİSİ’NDEN GELMİŞTİR’ rımın sayesinde Sidney’de yalnızlık çekmiyorum. ANDAÇ - Peki, lise yıllarında taşrada nasıl bir ‘SIDNEY’DE ŞİİR VE DİLİM KURTARICIMDI’ sanat ortamında soluk alıyordunuz? ANDAÇ - Göçmenliği seçip Sidney’e yerleştiniz. ZİYALAN - O yıllar Adana’da şiir, genç sanat- Bu, bir anlamda, sizin yazıya / dilinize dönmenizi de çıların her şeyiydi. Çünkü hemen her hafta sonu şi- sağladı diyebilir miyim? ir matineleri yapılıyor, kızlarla bir araya gelme ola- ZİYALAN - Sidney havaalanına indiğimde, ben nasıl nağı buluyorduk. bir yere geldim diye şaşırdım kaldım. İngilizce bilmiyo- Şiir fiyakamızdı. Kızlarla bakışmalar, ellere mek- rum ama kulak dolgunluğu var. Fakat etrafımda çok de- tup tutuşturmalar hep şiirin aracılığıyla olurdu. ğişik diller konuşuluyordu. Bir de giyim kuşam çok tu- O sıralar Attilâ İlhan da Paris’ten kaşkolunu sürü- haftı. Şortlu, kravatlı ve dizaltından çoraplı memurlar, yerek gelmişti İstanbul’a. Hemen bir kaşkol modası başları sarıklı Hintliler, fistanlı Araplar... başlamıştı şiir matinelerimizde. Geri dönecek durumum olsa dönerdim. İşte bu ruh Demirtaş Ceyhun siyahı solmuş bir trençkotla İstanbul’u taşıyıp matinelerden birine katılmıştı. Siyah trençkotlar ürpermesi içinde, dilime yapışmaktan başka çıkar yol alıp sonraki şiir matinesine dek solduranımız olmuştu. olmadığını fark ettim. İkinci Yeni şiir akımı Pazar Postası’yla atılım yap- Daha sonra şiiri ve dilimi kurtarıcı gördüm. İnsanlar mış olsa da ona en büyük destek Adana’da yayımla- burada kaybolmamak için dine sarılıyor veya para bi- nan Salkım Dergisi’nden gelmiştir. riktirmeye başlıyordu. Ben de bende olana yapıştım. Dergiyi çıkaran Ali Kemal Şenadam, “belki bir kız İLK ROMAN: ‘GÜNEŞLİ DAMGALI’ da ben tavlarım” diyerek şiir yazardı. ANDAÇ - İlk romanınız Güneşle Damgalı (1999, Şenadam’ın evinin bir parçası matbaasıydı. Hemen Telos) bir sürükleniş, savrulma öyküsü. Hem orada, her gün uğrar, Şenadam’ın dergiyi hazırlamasını iz- hem de burada kalmanın, bölünmenin, anımsayışın lerdik. Kurşun hurufatları makine gibi alır, dizer, çer- dilini kuruyorsunuz. Bu romanı yazdıran duygu ve çevelerdi. Bir kahve, buluşma yeriydi o küçük bası- düşünceden söz etmenizi istiyorum. mevi. Mürekkep, kâğıt kokusu içinde şiir konuşurduk. ZİYALAN - Sidney’de evlendiğim eşimle erkek gi- Sonradan Şehir Tiyatrosu olan Halkevi’nin bin kişi- yim işine girişmiştik. Sanatçıların uğrak yeri Padding- lik salonunda yapılırdı şiir matineleri. Çokları yer bu- ton Market’te on üç yıl tezgâh açtık. Çin işi ürünler or- lamaz, ayakta salınırdı. talığı ele geçirinceye dek işimiz çok iyiydi. Saygın abilerin oluşturduğu seçici kurul önünde şiir Bir gün Türkiye’den turist olarak gelen bir hanım- yarışmaları düzenlenirdi. Ah o heyecan! O caka! Şük- la tanıştık orada. Varlıklı bir aileden, yüksek öğrenim- rü Üstün her matinede o gür sesiyle Pia’yı okur, so- li bir hanım. Eşinden ayrılmış. Öyle bir yaşamöyküsü kaktan geçenleri durdurup dinletirdi. var ki yürek paralar. Bence sanat hareketini başlatan, gelişmesine önayak Sidney’e yerleşmek istiyor. Bunun için bizden yar- olan, yerel Bugün Gazetesi’dir. Gazetenin her şeyi Ço- dım istedi. Zaten yaşamöyküsünü dinlerken ona her ban Yurtçu’nun öğretmenlikten gelme eğitmen bir ki- türlü yardımı yapmaya karar vermiştik. şiliği vardı. Kendisini güvendiğimiz bir delikanlıyla tanıştırdık. Gazetenin en ağırlıklı bölümü sanat sayfasıydı. Dum- O delikanlı üniversiteden arkadaşı çıkmaz mı? Kısa lupınar Denizaltısı’nın batmasından duygulanarak yazdı- bir süre sonra aralarında bir aşk başladı. ğım ilk şiirim orada yayımlanmıştı. Gençler heyecanla sa- Hanımın Sidney’e yerleşme sorunu kendiliğinden hal- nat sayfasını bekler, şiirlerinin çıkıp çıkmadığına bakardı. loldu derken bir hastalık belirtisi işleri allak bullak etti. Sadi Samra, Kadir Pencaplıgil, Aptullah Sert, Ömer Hanım sağaltım için Türkiye’ye gitmek zorunda kaldı. Nida, Yılmaz Pütün, Fevzi Yetiker, Faruk Ergöktaş, Bir daha da gelemedi. Mehmet Bacaksızlar, Mersin’den Özdemir İnce şu an O hanımın yaşamöyküsü duygularımı ürpertti hep. aklıma gelen sanatçılar. Şiirini yazarak bundan kurtulmaya çalıştım. Adam Fevzi Yetiker, Ömer Nida, Faruk Ergöktaş üçlüsü Kim- Sanat’ta çıkan Vizesi Güneşle Damgalı duygularımı secik adlı tek sayfalık bir dergi çıkarırdı. Orada Nurullah yatıştırmadı. O zaman oturup öyküsünü yazdım. O da Ataç ile Fevzi Yetiker’in eleştirel kapışmaları olmuştu. yetersiz kalınca romanını yazmaya karar verdim. Yılmaz Pütün’le, ben, Yeni Ufuklar Dergisi’nde yazı- Güneşle Damgalı’nın kahramanı Ezgi, benim. yor, Vedat Günyol’la mektuplaşıyorduk. İstanbul’da yurdunu, Sidney’de göçmenliği yaşamış Vedat abinin gönderdiği Kafka’nın Değişim’ini sattığım veya yaşamak istemiş biri. biyoloji öğretmenim, “Sen bunları mı okuyorsun” diye Dul bir kadın için Türkiye’de yaşam zordur. Bir hayret etmişti. O yıllar Adana’da bir sanat rüzgârı eserdi. de bu kadın düzene karşı çıkıp kokuşmuşluğun üstü- ‘ORHAN KEMAL’LE TANIŞTIĞIM İÇİN ne giden bir kişilikte. ALLAH’IN ŞANSLI KULUYUM’ Sonunda yaşamın dayattığı çürümeyi kabullenme- ANDAÇ - Adana Şehir Tiyatrosu, Ankara Sanat yerek Sidney’e kapağı atmaya karar verir. Hareket Tiyatrosu (AST) derken, sinema... Uzun süren bir se- etmeden önce Elif adlı bir kızı, kavgayı sürdürsün rüvene adımınızı nasıl attınız? diye yerine bırakır. Aslında bu düpedüz bir kaçış, ZİYALAN - Adana Şehir Tiyatrosu, ardından AST daha da ağırı kendine karşı bir ikiyüzlülüktür. bana birikim sağlayan yaşam dilimleridir. Bu kadının yaşamını giyinip içimde dönüştürerek roma- Adana Şehir Tiyatrosu bir okul, Ankara Sanat nının istediği bir dille, ona yeni bir yaşam ördüm. Tiyatrosu’ysa bir üst okuldur benim için. Kuşkusuz ördüğüm yaşam da çalkantılar ve savrulma- Adana Şehir Tiyatrosu’nda yaşamın bir parçası olan larla dolu. Ne yazık ki romanın istediği, uygun gördüğü kaypaklık, ikiyüzlülük, çıkarcılığı tanıdım. AST’de üret- yaşamı kurmak zorundaydım. kenlik, sorumluluk ve dürüstlüğün öğrenimini gördüm. ki içindeydim. İstanbul serüveni, Yeşilçam, yaşamımı örste dö- ‘MENEKŞELİ KONAK ADLI ROMANIM Orhan Kemal’i tanıdığım, dostluk kurduğum için Allah’ın ven balyozlardır. Bütün bunlar yazarlık dağarcığıma atılmış ya- BENZETMELİ TÜRKİYE’DİR’ şanslı kuluyum. şam parçacıklarıdır. ANDAÇ - Menekşeli Konak (2004, Adam) bambaşka tat- YILMAZ GÜNEY’DEN NİHAT ZİYALAN’A: lar getirir. Toplumsal çözülmeyle gelen değişim / yozlaşma- ‘GEREK TİYATRODA GEREK SİNEMADA ‘SİNEMAYA GEÇİYORSUN’ nın simgesine dönüşen bir mekânı anlatırsınız. KENDİMİ HEP ŞAİR OLARAK GÖRDÜM’ AST’de onun 72. Koğuşu’nu oynarken ilkgençlik arkada- O konağın eksenindeki yaşamlardan renkler, sesler roma- ANDAÇ - Sinemada yol alırken edebiyatla ilişkiniz nasıl- şım Yılmaz çıkıp geldi. Pütün olan soyadını Güney diye değiş- nın ana örgüsünü oluşturur. Yaşamın sürekliliğini, savunu- dı, neler yazıyordunuz, edebiyat ortamına yakınlığınız ne du- tirmişti. Üstelik Ayhan Işık sinemanın kralı diye Tarık Dursun lacak yanlarını gene bir çözülme öyküsüyle iç içe verirsiniz. rumdaydı? Kakınç tarafından kendisine Çirkin Kral’lık yakıştırılmıştı. Biraz da bu romanı konuşalım. ZİYALAN - Gerek tiyatroda gerekse sinemada kendimi hep “Tiyatroyu bırakıp sinemaya geçiyorsun” dediğinde “Yap- ZİYALAN - Menekşeli Konak’a 2001’de tatile geldiğim şair olarak gördüm. Başta Soyut Dergisi olmak üzere Gösteri, ma” diyen çok olduğu halde “Peki” dedim. İstanbul’da başladım. Kısa Pantolonlu Sevda adlı öykü kitabım Varlık gibi dergilerde şiirlerimi yayımlıyordum. Kararımı bildirdiğimde Asaf Çiyiltepe kollarımı Ayberk çıkmış; içim, onun keyfini çıkarmama izin vermeden yeni bir Sinemayla düşünmesini bilen biriydi Yılmaz. Akıp giden ya- Çölok’a tutturmuş, iyice pataklamıştı beni. Gözlerim nemlene- şeyler üretmeye başlamalısın diye devamlı zorluyor. Yatakta rek andığım, güzel insanlar. O sıralar evliliğe gidecek bir iliş- şamdan parçalar alır, çerçeveleyip birbirine ekler, sonra kafa- dönüp duruyor, gecelerce yarım yamalak uyuyorum. >> 8 5 Kasım 2026 NİHAT ZİYALAN, YILMAZ GÜNEY