Catalog

MERHABA MAYAKOVSKİ’DEN ‘150.000.000’ eridun Andaç’ın söyleşisi ve Gültekin Emre’nin yazısıyla kısa süre önce yitirdiğimiz F usta şair, yazar, sanatçı Nihat Ziyalan (1936 Ekim Devrimi’nden / 2026) ve Feridun Andaç’ın yazısıyla yapıtları ve düşünüyle usta filozof Gilles Deleuze (1925 / 1995) kapağımızda. Nihat Ziyalan... Özdemir İnce ve Feridun Andaç, 109 yıl sonra... 2025 yılında Nihat Ziyalan üzerine konuşurlar. Nihat Ziyalan, gençlik dönemi arkadaşı İnce’nin. Mersin- Adana hattında üç “edebiyat kafadarı”nın buluşma öykülerini anlatır İnce. RUS HALKININ DÜNYA RIDVAN DANSUK Yılmaz Pütün, Nihat Ziyalan ve Özdemir İnce’yi DEVRİMİNDEKİ MİSYONUNU buluşturan edebiyat tutkusunu konuşurlar ardın- ANLATAN ALEGORİK, RUS ŞİİRİNİN GELENEKSEL dan. Ve yazılan şiirlerin, öykülerin aralarında sıkı bir FÜTÜRİSTİK BİR YAPIT! DÜZENİNİ ALTÜST EDEN bağ kurmalarının ateşleyicisi olduğunu... Gelecek Rusçadan Gültekin Emre’nin çe- ÖLÜMSÜZ ŞAİR! on yılın, yirmi yılın hayallerini... virisiyle ilk kez 1977’de yayımla- Gürcü asıllı ölümsüz şair Yıl 1950’lerin başı. Yılmaz Pütün öyküler yazıyor, nan ve kısa süre önce ise Lando Ya- Vladimir Mayakovski’nin (1893 yayımlıyor. Yazdığı bir öyküden dolayı (“Üç Bilin- yınevi tarafından okurlarla buluştu- Bağdadi-Gürcistan / 1930 Mos- meyenli Denklem”) yargılanıp ceza alır. Ziyalan şiir- rulan 150.000.000 kitabının girişin- kova-Rusya), usta şair ve yazar ler yazmaya, yayımlamaya devam ederken tiyatroy- de Mayakovski’nin yaşamöyküsü- Gültekin Emre’nin Rusçadan la buluşur ve önce Adana’da sonra da Ankara Sa- nü kronolojik olarak birkaç sayfada çevirdiği 150.000.000 (Lando nat Tiyatrosu’nda oyunculuğa başlar. özetliyor Emre. Yayınları / 64 s. / 2026) adlı -tek “Yılmaz Güney” olarak sinemada var olan genç- Bu aynı zamanda Rus ve dünya şiirden oluşan- yapıtının sayfaları lik arkadaşının ivmesiyle Yeşilçam’a adımı atar. İn- şiirine yaptığı katkının özetidir de. arasına girmeden Mayakovski’yi ce ise okumak için Ankara’nın yolunu tutar. Edebi- Bu özette 150.000.000 için şöyle di- şöyle bir anımsamak yerinde yat daima buluşma noktaları olacaktır. yor Gültekin Emre: olacaktır: İşte bugün dergimizde okuyacağınız söyleşi tam “1919 / 1920 / 150.000.000 des- Çağdaş Rus şiirinin simgesi sa- yirmi bir yıl önce Feridun Andaç’ın Nihat Ziyalan’la tanı, Rus halkının dünya devrimin- yılan şair geniş soluklu, coşku- yazışarak yaptığı o söyleşidir. deki misyonunu anlatan alegorik, lu lirizmiyle şiir diline yenilik- Ayrıca Nihat Ziyalan’ın yaşamını ve yazınını, ken- fütüristik bir yapıttır. ler getirir: disiyle sürekli haberleşmiş, kitaplar ve şiirler üze- Şiir, kapitalist kötülüğü simgeleyen ABD Başka- “Şiir yalnızca zihinsel uğraşı değildir onun için. nı Woodrow Wilson ile devrimci Rus halkının (İvan) rine konuşmuş, uzun yıllardır Almanya’da yaşayan Yazdığı her dizeye bütün varlığıyla, kaslarıyla, sinir- ve gurbette yaşamanın ne demek olduğunu iyi bilen çatışmasını destansı bir dille işler. Şiirdeki kartal leriyle katılır. Gültekin Emre’nin kaleminden de okuyacaksınız. imgesi devrimin coşkusunu ve proletaryanın heybetli Onun şiirinde çok güçlü, güçlülüğü oranında da yükselişini imleyen bir metafordur.” tedirgin, duyarlı bir gövdenin bütün kasılmaları- Gilles Deleuze (1925 / 1995)... “Kavramsal ya- Elbette o günlerden bugünlere çok şey değişmiş, nı, tepkilerini görürsünüz. Bu yanıyla belki de tektir ratıcılık” düşünce ikliminin nirengi noktasında yer köprünün altından çok sular akmıştır ama değişme- dünya şiirinde. alır usta filozofun. Yeni bir şey söylemek için değil, yen tek şey insanın insanca yaşama olan özlemidir. Rus şiirinin geleneksel düzenini içerik ve biçim doğru bir şey söylemek için yola çıkar. Düşündürür, Kuşkusuz sosyalizm bu amaca yürüme çabaların- araştırmalarıyla altüst eder. sorgulatır, karşılaştırır. dan biriydi. Ve bu ortamın içinde olanlar da yaşa- O güne dek kimsenin bilmediği ses uyuşmaları, ses Düzenleyici, sorgulayıcı bir düşünürdür o. Gör- nanlara kayıtsız kalamazlardı. İşte 150.000.000 da kakışmaları, çınlamlı, zengin iç ve dış uyaklarla, öl- meyi, sorgulamayı, neden-niçinlerin bağlantıları- kayıtsız kalmamanın abidelerinden biridir. çü tanımaz, aşırı benzetmeler, abartmalarla yüklü nı kurmayı sağlar. Çokdillilik üzerine düşünce yolu- Gültekin Emre’nin 150.000.000 şiirinin çevirisi etkin, sarsıcı bir şiir dili yaratır.” (Şiirler -Trajedi, muz da ona çıkar. Yersizyurtsuzluk, göçebelik, ar- beni Ekim Devrimi’nin o heyecanlı günlerine, insa- Pantolonlu Bulut, Omurganın Flütü, İnsan- Çevi- zu dendiğinde yepyeni düşünce kapıları açar. Minör nın insanca yaşayabileceğinin hâlâ mümkün olabile- ren: Sait Maden / Varlık Yayınları / s. 10.) anlatının ne olduğunu gösterir. ceği umuduna götürdü. Daniel W. Smith, Deleuze’ün edebiyata saf ve iç- NÂZIM HİKMET ÖĞRETMENİ SAYAR! ‘HALKLAR FIŞKIRIYOR KRATERDEN LAV kin bakışını şu düşüncesiyle açıklar: Çağdaş dünya edebiyatının en büyük şairlerinden BİÇİMİNDE./ HOMURDAYARAK “Deleuze edebiyatın dil üzerindeki etkisini göz ardı kabul edilen Mayakovski’yi Nâzım Hikmet öğretme- YAYILIYOR/ BERELENMİŞ ÜLKELERE’ etmese de edebi çalışmaları salt bir metin olarak oku- ni saymış, sanat anlayışından ve devrimci ruhundan maz ya da yazıyı salt ‘metinselliği’ açısından ele almaz. Bu da şiirin başarılı bir çevirisiyle karşı karşıya ol- derinlemesine etkilenmiştir. duğumuzun resmidir. Hele büyük sıkıntıları ve çürü- Bu nedenle Deleuze’ün edebiyata olan yaklaşımı Özellikle dize yapısındaki serbestlikle, dina- meleri yaşadığımız şu günlerde şu ateşli dizeler bir Derrida’nın yapısökümcü yaklaşımından ayrılmaktadır. mizm ve coşkunun izleri ilk şiirlerinde (örneğin 835 parça olsun gelecek güzel günlere umudu artırıyor: Satır’da) görülür. Deleuze bir keresinde ‘Metinlere uygulanan yapı- “halklar fışkırıyor kraterden lav biçiminde./ Ho- Nâzım Hikmet’in şiirlerindeki merdiven tipi dize- sökümü metoduna gelince, ne olduğunu açıkça an- murdayarak yayılıyor/ berelenmiş ülkelere” ler Mayakovski’den biçimsel etkilenmesinin ürünü- lıyorum ve hayranlık duyuyorum; fakat yapısökümün İnsan, Ekim Devrimi’nden 109 yıl sonra imreniyor dür. Pablo Neruda, Louis Aragon, Allen Ginsberg, benim metodumla hiçbir ilgisi yok. sanatçının heyecanına: “dinamitleşmeye başlayan in- Bertolt Brecht, Rafael Alberti de Mayakovski’den et- Ben kendimi bir metin yorumlayıcı olarak sunmu- sanlar./ Geliyor öfkeyle/ bütün evreni pataklayarak./ kilenen şairler arasında sayılabilir. yorum. Benim için metin, metindışı patika için de bir Dört bir yandan dökülüyor./ Büyük okyanusun sinesine” Diğer uluslardan bu kadar şairi etkileyen Maya- küçük kertikten ibarettir’ demiştir.’” Hani insan; patlatsın, yok etsin, kırsın, döksün gibi kovski elbette Rus şairleri de etkileyecektir; Nikolay Feridun Andaç’ın yazısı... tamamen yıkıcı bir rol üstlenmese de hüküm süren Aseyev, Semyon Kirsanov, Boris Pasternak, Yegor - Rıdvan Dansuk (150.000.000 / Mayakovski / Çe- çürümüşlüğe tepki gösterilmesini, “Bu yağma etti- Letov bu isimler arasında sayılabilir. viren: Gültekin Emre / Lando), ğiniz benim geleceğim”, “Ben de varım” denmesini Geçmişin estetik değerlerini, kalıplaşmış uyak an- - Emin Adnan (Nur Serter / CHP’de Maskeli Yıllar bekliyor. Ekim Devrimi’nden 109 yıl sonra bir baş- layışını reddeden Mayakovski toplumsal ve edebi / Kırmızı Kedi), ka coğrafyada... otoritelere yıkıcı ve yenilikçi bir tavır sergiler. - Cumhur Önder Arslan (Arif Kızılyalın / İşte O Şiir boyunca kendinizi bir tiyatro sahnesinin karşı- Onun için şiir bir yapıdır, emektir. Şiir birilerinin ile- Maç - Türk Futbol Tarihine Geçen Maçlar / Arif Kı- sında hissediyorsunuz. Sahnede iki başrol oyuncusu; ri sürdüğü gibi esin perisiyle oluşturulmaz. Şiir planlı zılyalın / Cumhuriyet Kitapları), kapitalizm ve sosyalizm boy gösterir sembol isimler- çalışma, bir teknik çerçevesinde emekle yazılır. - Y. Bekir Yurdakul (Nehir Yarar, Adım Adım Ata- le. Şair oyun yazarıdır aynı zamanda. Ona göre şiir bireysel duygu ve acıları ifade et- türk, Elma Çocuk / Bilgin Adalı, Barış Çocuk - 150.000.000 şiirinde özellikle seksen öncesi kuşa- mekten öte bir anlam taşır. Atatürk’le Kurtuluş Savaşı’nda, Can Çocuk), ğın “daha güzel bir dünya için eşit paylaşım ülküsü- Bu anlamda yaşanan çağın merkezinde toplumsal - Vitrindekiler ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı olanla ve siyasetle iç içedir. nü” anımsayacağı kesin. n Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor! İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Yeşilce Mahallesi, Emektar Sokak, No: 7-A, Kağıthane-İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No: 5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat: 9 No: 81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.