Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
30 EYLÜL 2026 ÇARŞAMBA
12
INCELEME/YORUM
‘CHP PROGRAMI’NIN VE ANAYASANIN TÜRKÇELEŞTIRILMESI’
SINAN MEYDAN
Tarihten
DIL DEVRIMININ
Devlet yakalar ama! Günümüze
ürkiye, skandallarla boğuşuyor.
Geçen hafta fon krizi gündeme
T damgasını vurdu; kayıp para 20
milyar dolara yakın. Dün de savcılık,
futboldaki hakem skandalları için düğmeye
IKI DEV ADIMI
bastı. Geçen ay içinde ise MİT üst düzey
tatürk, Kurtuluş Savaşı ve
görevlisi Kâşif Kozinoğlu’nun ölümü
Türk Devrimi ile sadece Türk
1945 yılında anayasa dilinin Türkçeleştirilmesi bir devrimdi,
üzerindeki sır perdesinin, “suikasta” doğru
A ulusunu değil, Türk ulusunun dili
evrildiğini öğrenmiştik.
Türkçeyi de kurtardı.
1952 yılında anayasa dilinin eski dile döndürülmesi ise karşı devrim...
Bu da demek oluyor ki yüce Türk
Genç Cumhuriyet, Türkiye’de eğitimin
Devleti, her türlü aykırılığı aslında izliyor,
sörlerine, dil uzmanlarına dağlatıldı. Anket
dilini, sanatın dilini, bilimin dilini, dinin dili- başlığı altında Osmanlıca sözcüklere bulu-
düğmeye basılınca da cezasını kesiyor;
ni, siyasetin dilini, hukukun dilini; kısacası nan Türkçe karşılıklara yer vermişti. 41.bö- sonuçlarına göre, üçüncü bir tasarı daha
kaçış yok, tamam ama zamanlama doğru
lüm, söz konusu kılavuzun son bölümüydü. hazırlandı, bu tasarı da CHP grubunda otuz
Türk ulusunun ortak iletişim dilini, Anaya-
mu o tartışılır!
sadaki ifadeyle “devletin resmi dilini” Türk- Bu sözcüklerden bazıları (Türkçe ve Os- kişilik bir komisyonda yeniden düzeltildi,
Ülkeyi sarsan skandalların başındaki fon
manlıca) da şunlardı: GELİR: Varidat; OR- sonra da grupta görüşülüp kabul edildi.
çe yaptı. (1876 Anayasası’nda devlet me-
meselesine dönersek; yüz binlerce insan
murlarının ve milletvekillerinin Türkçe bil- TALAMA: Vasati; VARMAK: Vasıl olmak; Anayasanın dilini Türkçeleştirme tasarı-
zarara uğradı. Fatura büyüyor! Öncelikle
GENİŞ: Vasi; YURT: Vatan; KOYMAK: sı, 10 Ocak 1945 günü, TBMM genel ku-
mesi zorunlu kılınmıştı. Cumhuriyet ise
bu fon zenginlerinin foyasının ortaya
rulunda, İzmir Milletvekili Başbakan Şükrü
açıkça Türkçeyi devletin resmi dili yaptı.) Vaz’etmek; ELKOMAK: Vaz’ı yedetmek;
çıkma süreci kuşku dolu! Niçin beklendi
AÇIK: Vazıh; DURUM: Vaziyet; SUÇ: Ve- Saracoğlu ile 222 arkadaşının önerisi üze-
1928 yazı devrimi ile Türkçenin yapısı-
operasyon için? Ki Maliye Bakanlığı
rine görüşülüp kabul edildi. Türkçeleşti-
na uygun yeni Türk harfleri kabul edilmişti. bal; AĞRI-ACI: Veca; YÜZ: Vech; BÖY-
kural dışılığın farkındaydı 1.5 yıldır. Ama
LE-BÖYLECE: Vechile; ÖZSÖZ: Vecize; rilmiş anayasa, 455 milletvekilinden, oyla-
Ancak Arapça, Farsça terimlerle kuşatılmış
kimsenin aklına gelmedi hemen harekete
SAĞLICA: Veda; ÖLÜM: Vefat; BOLLUK- maya katılan 365 milletvekilinin oybirliğiy-
Osmanlıcayı yeni harflerle yazmak yeterli
geçmek! Oysa basit bir sosyal medya- le kabul edildi. (O günkü toplantı tutanak-
ÇOKLUK: Vefret; ANSIZIN-BİRDENBİRE:
değildi. Aynı zamanda Türkçeyi, Arapça ve
banka gözlemi ortaya çıkarabilirdi bu
Vehleten; BİLE: Velev; DÜĞÜN: Velime; ları için bkz. TBMM Zabıt Ceridesi, C. 15,
Farsça başta olmak üzere yabancı dillerin
saadet zincirini. Örneğin; TERA yatırımın 10.01.1945, s. 41-59.) 11 Nisan 1945 tari-
DOĞURGAN: Velüd; GÜRÜLTÜ-PATIR-
baskısından kurtarmak gerekliydi. Bu ne-
yönetim kurulu başkanı Emre Tezmen, TI: Velvele; GENİŞ: Vesi; BELGE: Vesika; hinde Meclis İçtüzüğü de Türkçeleştirildi.
denle yazı devrimini tamamlayacak bir dil
Ulus Gazetesi 4 Mayıs 1935
Suudi Arabistan Kralı Selman’dan daha 1946’da kurulan DP, Türk Devrimi’ni
KUŞKU: Vesvese; KAZIK: Veted; İL: Vila-
devrimine ihtiyaç vardı.
lüks bir hayat sürüyormuş. 100 milyonluk yet; OLMA: Vuku; TEK: Yekta; EL: Yed; Bİ- hedef aldı. DP Genel Başkanı Adnan
Atatürk’ün isteği ile 12 Temmuz 1932’de
rak göstermiştir. (Cem Eroğul, ‘Anayasa
Menderes, Atatürk’ün yaptığı devrimleri,
lüks otomobiller, 20 milyon dolarlık yatlar, RİCİK: Yegane; TUTAR: Yekün; ANT: Ye-
“Türk Dili Tetkik Cemiyeti” (1936’dan son-
ve Tüze Dilinin Türkçeleştirilmesi’, AÜSBF
“Millete mal olanlar, olmayanlar!” diye
jetler; Bodrum, Çeşme ve Fethiye’de min; SOL: Yeser; ÖKSÜZ: Yetim; GÜN-
raki adıyla Türk Dil Kurumu) kuruldu. Türk
Dergisi, C.49, S.3, 1 Mart 1994, s. 134)
ikiye ayırıp bazı devrimleri saldırıya açık
ödenen milyonluk akşam yemeği faturaları. LÜK: Yevmi; GÜNDELİK: Yevmiye; KU-
Dil Kurumu, tarama, derleme ve türet-
Eroğul’un, -benim de katıldığım- şu de-
hale getirdi. İşte o devrimlerden biri de dil
RAKLIK: Yübuset; SUBAY: Zabit; ELE GE-
Gönül isterdi ki esnafın bir şişe suya fiş me çalışmalarına başladı. Anadolu’da halk
ğerlendirmesi de önemlidir: “Atatürk’ün
ÇİRMEK: Zabtetmek; AÇIK: Zahir; SÜS: devrimiydi.
kesip kesmediğinin peşine düşen maliye
ağızlarından derlemeler yapıldı. 600 bin ci-
Güneş-Dil Kuramı’yla birlikte yeni söz-
1952 yılının sonunda, DP’nin kurucula-
Ziynet… (Ulus, 4 Mayıs 1935, s.1-2)
müfettişleri, şu Ferrari, Rolls-Royce, yat ve
varında fiş hazırlandı. Bunlar “Söz Der-
cüklerden vazgeçtiği, dahası, bu kura-
rından İstanbul Milletvekili Fuat Köprü-
Atatürk’ün 3 Mayıs 1935 söylevinde kul-
jetlerle faturaları bir araştırsaymış! leme Dergisi” (6 cilt) ve “Derleme Sözlü-
ma, vazgeçişini örtmek için sarıldığı sa-
lü ve 203 arkadaşı, TBMM’ye bir önerge
landığı öz Türkçe sözcüklerin ve “Osman-
Şimdi ülkeyi yönetenlere düşen görev
ğü” (12 cilt) gibi yayınlarda toplandı. Yüz-
vı, çirkin olmak bir yana, düpedüz yalan-
verdiler; 1945’te “yapay bir dil yaratıldığı-
lıcadan Türkçeye Karşılıklar Kılavuzu”nda
fon işinin üzerine “amasız, fakatsız” lerce Osmanlıca sözcüğe Türkçe karşılık
dır. Yalan olduğunun kanıtı, doğrudan doğ-
nı” iddia ederek “yaşayan dile dönülmesi-
yer alan öz Türkçe sözcüklerin önemli bir
gitmek; ucu nereye dokunursa dokunsun! bulundu ve bunlar gazetelerde “Osmanlı-
ruya Atatürk’ün söz ve eylemleridir. 1936
ni” istediler. Köprülü’nün önerisi genel ku-
bölümünü bugün de kullanıyoruz.
Ki ön bulgulara bakılırsa siyasetin tüm cadan Türkçeye Karşılıklar Kılavuzu” adıy-
TBMM açılış söylevinde: ‘Sayın, Kamu-
rulda görüşülürken, bu sefer Izmir Millet-
kanatlarından birilerinin adı fena halde la yayımlandı. (Bkz. 1935 yılı Ulus gaze-
tay, kurum’; 1937’deki söylevinde: ‘Türeli
CHP’nin Öz Türkçe parti
vekili Zühtü Hilmi Velibeşe ile 185 arka-
tesinin çeşitli sayıları) Ayrıca “Osmanlıca-
karışmış bu işlere. Kim suçlu kim suçsuz
bir plan, sevgi, kurum, Kamutay, arsıulusal,
daşı, 1945 metnini bütünüyle yürürlükten
belirlemek yargının işiyse de öncelikle dan Türkçeye Cep Kılavuzu” ve “Türkçe- programı ve Atatürk
amaçlanan, verimli, ölçü, bilgi’; 1938’deki
kaldırıp 1924 metnine geri dönülmesini is-
den Osmanlıcaya Cep Kılavuzu” hazırlandı.
fonları kuranlar birinci derecede suçlu,
9-16 Mayıs 1935 tarihleri arasın- söylevinde de: ‘Yüce Saylavlar, Kamutay,
teyen bir öneri verdiler. Sonunda 24 Aralık
keza fonların hangi yolla büyüdüğünü Bu derleme, tarama çalışmaları sonunda
da CHP’nin 4. Büyük Kurultayı toplan- türeli surette, aydınlatmak’ gibi sözler yer
1952’de, TBMM’deki 487 milletvekilinden
unutulmaya yüz tutmuş çok sayıda Türkçe
bilecek şekilde yatırım yapan büyük
dı. Bu kurultayda onaylanan 1935 CHP alıyor. Sayrı (hasta) olduğu için Başbakan
342 milletvekilinin “kabul” oyuyla anayasa-
sözcük dile kazandırıldı. Örneğin Anado-
oyuncular da öyle. Bu fonların getirileri Programı’nın daha girişinde “Türk Dev- Celal Bayar’a okuttuğu bu son açılış söyle-
nın eski diline geri dönüldü. Ayrıca Meclis
lu ağızlarından o zaman derlenen “abart-
nasıl elde ettiklerini bildikleri halde
rimi” deyimi kullanılmıştır. Programın sa- vinde, Atatürk’ün dil çalışmalarına ne den-
İçtüzüğü de eski diline çevrildi.
mak”, “yoz”, “yozlaşmak”, albeni”, “ivedi”,
öneren bankacılar da suçsuz değil! Peki, dece içeriği değil, dili de Türk Devrimi’nin li önem verdiğini gösteren şu tümceler var:
1945 yılında anayasanın dilinin Türk-
“kuzey”, “güney” vb. çok sayıda sözcük
ruhunu yansıtacak biçimde öz Türkçedir.
nasıl cezalandırılacaklar? Öncelikle ‘Dil kurumu en güzel ve feyizli bir iş olarak
çeleştirilmesi, dil devriminin ve Türk
bugün kullanılmaktadır. Bu arada türetme
yüce Türk Devleti’nin elinde bu fonların Programda “Inkılâp” yerine “Devrim”, türlü ilimlere ait Türkçe terimleri tespit et-
Devrimi’nin geldiği aşamayı göstermesi
çalışmalarıyla da çok sayıda yeni Türkçe
“Fırka” yerine “Parti”, “Kongre” yerine
kimlerce kurulduğuna ilişkin bir liste var. miş ve bu suretle dilimiz yabancı dillerin te-
bakımından çok dikkat çekicidir. Öyle ki,
sözcük türetildi. Cumhurbaşkanı Atatürk
de “Kurultay” terimleri kullanılmıştı. Prog- sirinden kurtulma yolunda esaslı adımını
Yüklü para yatırıp ve zamanı gelince
bugün Türk anayasa diline yerleşmiş olan
ve Başbakan İnönü de konuşmalarında öz
ramda geçen öz Türkçe terimlerin anlaşıl- atmıştır. Atatürk, ölümünden iki ay önce, 5
(!) çekenler biliniyor. Serbest fonları
birçok sözcüğü bu metne borçluyuz. Bu-
Türkçe sözcükleri kullanarak dil devrimi-
masını kolaylaştırmak için parti programı- Eylül 1938’de yazdırdığı vasiyetnamesinde,
kimlerin manipüle ettiği, kimlerin sosyal
gün kullandığımız anayasa, başkent, ya-
ne katkıda bulundular. Ayrıca Atatürk de
nın sonuna, “Program İçindeki Kelime- Dil ve Tarih Kurumlarına, çalışmalarını etkin
medyadan reklam yaptığı da ortada. Ve sama, yürütme, yargı, egemenlik, yetki,
Türkçe sözcükler türetti.
lerden Bir Kısmının Osmanlıca Karşı- bir biçimde sürdürmelerine yetecek sürekli
yargı süreci başlamadan bu kişilerin mal
görev, cumhurbaşkanı, bakanlar kurulu,
lıkları” başlıklı Türkçe-Osmanlıca mini bir bir gelir bırakmıştır. Atatürk, 1932’de baş-
varlıklarına el konmalı. Ayrıca paraların dönem, üye, oy, sorumlu, sorumsuz, ta-
Atatürk’ün 3 Mayıs 1935 söylevi
sözlük eklenmişti. 1935 CHP Parti Prog- lattığı dil devrimini sonuna dek korumuş,
nık, suçüstü, zamanaşımı, ödenek, içtü-
kimlerin hesabına aktarıldığı da bulunabilir
Bu bağlamda Atatürk’ün 3 Mayıs 1935
ramındaki öz Türkçe sözcüklerden bazıları ölümünden sonra da sürdürülmesini hiç-
dijital takiple. Hatta “uyanıp” fonları zük, oturum, soru, gensoru, meclis so-
tarihli “Türk Kuşunu Açılış Söylevi” dikkat
şunlardı: AKIM: Cereyan; ALAN: Meydan,
bir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde dile-
ruşturması, tamsayı, olağanüstü, söz-
yüksek fiyattan bozduranlardan o tutarlar
çekicidir. Atatürk, “Türk çocuğu! Her iş-
Saha; AR: Güzel Sanatlar; ARAÇ: Vasıta; miştir.” (Eroğul, s. 134-135)
leşme, gerekçe, başkomutanlık, genel-
istenebilir. Büyükten küçüğe doğru
te olduğu gibi havacılıkta da en yüksek
AŞAMA: Mertebe; BAĞINSIZ: Müstakil;
Gerçekten de Atatürk, dilde Türkçe-
kurmay başkanlığı, dokunulmazlık, iş-
kurulacak bu iade zincirine yasal faiz
düzeyde, gökte, seni bekleyen yerini az
BAŞARI: Muvaffakiyet; BÖLGE: Mıntıka; leştirme hareketinden hiçbir zaman vaz
lem, Yüce Divan, tasarı, Danıştay, uz-
uygulanmalıdır ki kimse bir daha bu işlere
zamanda dolduracaksın” dediği konuş-
ÇAĞDAŞ: Muasır; DAYANIŞMA: Tesanüt;
geçmedi. Öyle ki Atatürk ölümünden bir manlık, tüzük, yürürlüğe girmek, Yar-
kalkışamasın. Çünkü günün sonunda bu
masının tamamında Türkçe sözcükler kul-
EGEMENLİK: Hakimiyet; ENDÜSTRİ: Sa- iki yıl önce; 1936-1937 yıllarında geomet-
gıtay, başsavcı, genel kurul, adçek-
paralar suçtan kaynaklı gelir.
lanmıştı. Atatürk’ün bu konuşmasını man-
nayi; ETKİ: Tesir; GELİŞİM: İnkişaf; GİRİ-
ri terimlerini Türkçeleştirmek için bir Ge- me, eşitlik, dernek, konut, kamulaştır-
Ve şu futbol-MHK operasyonu! Bu
şetten veren 4 Mayıs 1935 tarihli Ulus ga-
ŞİM: Teşebbüs; GÜVEN: İtimat; GENEL: ometri kitabı yazdı. Bu kitapta, artı, ek-
ma, basın, sıkıyönetim, gözetim, so-
da biliniyordu. Kimse inkâr etmesin.
zetesi, “Atatürk’ün dünkü söylevinde
Umumi; EVRİMSEL: Tekamüli; FİNANSAL:
si, bölü, çarpı, üçgen, dörtgen, açı, nuç, gider, gerçek kişi, tüzelkişi, ayak-
Fenerbahçe’nin o dönemdeki başkanı
hiçbir yabancı kelime yoktur; söylevde
Mali; HAKYERİ: Mahkeme; KAMUSAL:
uzay, yüzey… gibi çok sayıda Türkçe te- lanma, okul, il, ilçe, bucak, yetki genişli-
Ali Koç, 18 Eylül 2025’te şu ifadeleri
kullanmış olduğu bazı kelimelerin an-
Umumi; KAPİTAL: Sermaye; KAPSAMAK:
rime yer verdi. Atatürk’ün türettiği bu ği, yeterlik, Sayıştay, genel uygunluk bil-
kullanmıştı: “Evrakta sahtecilikten tutun,
lamları şunlardır,” diyerek bir sözcük lis-
Şamil olmak; KARŞIT: Zıd; KONU; Mev-
terimlerin neredeyse tamamını bugün de dirimi… Bu sözcükler, genellikle dil devri-
sınav sonuçlarının manipüle edilmesine
tesi yayımlamıştı. Söz konusu listedeki ba-
zu; KURUM: Müessese; KUTSAL: Mukad- kullanıyoruz.
minden itibaren yapılan çalışmalarla orta-
kadar, istenmeyen hakemlere mobing
zı sözcükler ve anlamları şöyleydi:
des; ÖĞRETİM: Tedris; ÖĞRENİM: Tah-
CHP ve özellikle Türk Dil Kurumu, ya çıkarılıp ve bir ölçüde dolaşıma sokul-
yapılması, mevcut MHK başkanının
UNMAK: Yapmak, imal etmek; UNSUR-
sil, ÖNEM: Ehemmiyet; ÖZEN: İtina; ÖZ- Atatürk’ün ölümünden sonra da dil ça- muş sözcüklerdi. Ancak bunların anayasa-
hakemleri Facetime’dan arayıp telkinde
İLGİNLİK: Alakadardık; EGEMENLİK: Haki- GÜR: Serbest; ÖZVERİ: Fedakarlık; SO-
lışmalarını sürdürdü. Bu çalışmaların en ya alınması, dil devrimi açısından dev bir
bulunmasına kadar onlarca iddia var.”
miyet; YARATIK: Mahluk; CUDA: Asla; KA-
NUÇ: Netice; SOSYAL: İçtimai; TARIM: önemli eseri 1945 yılında anayasa ve içtü- adımdı. (Eroğul, s. 136)
Çoğunluk, “Kimse ilgilenmez” dedi Koç’un
PASİTE: Yetenek; DÖLEN: Azim; ÜRÜN: Ziraat; TÜZEL: Adli; TÜZÜK: Nizamname;
zük dilinin Türkçeleştirilmesidir. HHH
iddiaları için ama İstanbul Cumhuriyet
Mahsul; OKAN: Büyük; YALIN-PARLAK:
ÜRETİM: İstihsal; ÜRÜN: Mahsul; YAR- 1945 yılında anayasa dilinin Türkçeleş-
Başsavcılığı -geç de olsa- düğmeye bastı!
Türkçe Anayasa
Çıplak, açık; YÖNEY: Cephe; ARAÇ: Va- GIÇ: Hakim; YAYIN: Neşriyat; YETKİ: Sa- tirilmesi bir devrimdi; 1952 yılında anaya-
Sonuçta iki kişinin bildiğini, devletin
sıta; DÜZENLEMEK: Tanzim etmek; UÇ- lahiyet; YÖNETİM: İdare… 29 Ekim 1923’te cumhuriyet ilanı için ya-
sa dilinin eski dile döndürülmesi ise kar-
öğrenmeme olasılığı yok; hele hele
MAN: Tayyareci; ÖNEM: Ehemmiyet; GÜ- 1935 CHP parti programındaki öz Türk- pılan anayasa değişikliğinde, “Türkçe’nin şı devrim...
MİT uçan kuştan haberdarken! Sadece
VEN: İtimat; ÖDEV: Vazife; KIVANÇ: Mem- çe sözcüklerin çoğunu bugün de kullanı- resmi dil olduğu” açıkça anayasanın başı-
Atatürk’ün yazı ve dil devrimleri her şeye
zamanlama önemli! Bu süreç için çok şey
nuniyet; DÜZEY: Seviye; ÜZEL: Ezeli; yoruz. na yazıldı. (1921 Anayasası: Md.2) Ondan rağmen başarılı oldu. Öyle ki bugün, yeni
söylenebilir, yorumu size bırakıyorum!
ULUS: Millet… (Ulus, 4 Mayıs 1935, s. 1) Cem Eroğul, “Anayasa ve Tüze Dili- sonraki bütün anayasalarda da yer aldı.
Türk harfleriyle yazdığımız güzel Türkçemi-
4 Mayıs 1935 tarihli Ulus gazetesi, hem nin Türkçeleştirilmesi” başlıklı makalesin- 1942 yılının başlarında iki ayrı kurul ze yerleşmiş ve kullandığımız birçok Türk-
Ulus devlet ve Cumhuriyet Atatürk’ün öz Türkçe sözcükler kullandığı de, öz Türkçeleştirilen 1935 CHP tüzüğü- “Anayasayı Türkçeleştirme tasarıla- çe sözcük, dil devrimi sürecinde derlen-
bu söylevine ve bu söylevde kullandığı ba- nün, “Atatürk ölünceye dek yürürlükte tu- rı” hazırladı ve bu tasarılar milletvekillerine, miş, taranmış veya türetilmişti. Bu sözcük-
Antalya’nın merkez ilçesi Muratpaşa
zı öz Türkçe sözcüklere hem de “Osmanlı- tulmuş” olmasını, “Atatürk’ün dil devrimine Yargıtay. Danıştay, Sayıştay başkanlarına, lerden bazılarını ise devrimin önderi Mus-
Belediyesi’nin hukukçu belediye başkanı
cadan Türkçeye Karşılıklar Kılavuzu No.41” ölümüne kadar bağlı kaldığına” kanıt ola- İstanbul ve Ankara Hukuk Fakülteleri profe- tafa Kemal Atatürk türetmişti.
Ümit Uysal’ın yazdığı 21. Yüzyılda
Yeniden Cumhuriyet kitabının genişletilmiş
3. baskısı piyasaya çıktı. Cumhuriyet
KISA... KISA... KISA... KISA...
KİM KİME DUM DUMA BEHİÇ AK behicak@yahoo.com.tr
Kitapları’ndan yayımlanan yeni baskının
önsözünde bir ifade var, “Bu kitabın
l İÇİŞLERİ Bakanlığı, 35 ilde düzenlenen
ilk baskısından bu yana yaşadıklarımız,
operasyonlarda 653 kilogram uyuşturucu
toplumun giderek ayrıştığını ve umudun
maddeyle 410 bin uyuşturucu hap ele ge-
zayıfladığını; tasada ve kıvançta birlik
çirildiğini, gözaltına alınan 264 şüpheli-
duygusunu besleyen ortak zeminin
den 172’sinin tutuklandığını bildirdi.
örselendiğini gösteriyor” diye.
l ORDU’NUN Altınordu ilçesinde ba-
Ve devamında da şöyle bir cümle
geliyor: “Cumhuriyeti sadece bir yönetim lık tutmak için denize açılan ve kayığı boş
biçimi olarak değil; aynı zamanda bir
olarak kıyıya vuran Özen Arslan’ın (65)
tutunma stratejisi, bir üretim ve kalkınma
Perşembe ilçesi açıklarında cansız bede-
hamlesi, ulusal piyasanın ve kamusal aklın
ni bulundu.
inşası olarak okumak zorundayız.” Kitabın
l ADANA’DA işyeri kurşunladığı gerek-
asıl mesajı ise ulus devlet ve eşit yurttaşlık
çesiyle aranırken, evine gelen polislere ta-
üzerine. Ümit Uysal, Türkiye’de malum
bancayla ateş edip, pimini çektiği el bom-
çevrelerin tartışmaya açtığı, hatta bazı
basıyla direnen Mehmet Şirin Doğan (24)
muhalefet partilerinin bile önemsemediği
ulus devlet yapısının güncel dünya ile bombayı aldığını öne sürdüğü Hasan
düzeninde yeniden keşfedilen bir siyasal- Çelik (32), tutuklandı.
toplumsal örgütlenme biçimi olduğuna
l İSTANBUL Kâğıthane’de alacak me-
vurgu yapmış. “Modası geçmiş” reform
selesi nedeniyle bir evde elleri ve ayakla-
yaklaşımlarına ise şiddetle karşı çıkıyor,
rı koli bandıyla bağlanıp 3 gün boyunca
toplumların ayakta durmak için bu modeli
darbedilerek rehin tutulan iki kişi polisin
savunması gerektiğini söylüyor.
operasyonuyla kurtarılırken gözaltına alı-
DIPNOT: Dün Rum jetleri yasağa karşın
nan dört şüpheli tutuklandı.
Kıbrıs’ta alçaktan uçuş yaptı. Yine dün
Yunan gazetesi Ta Nea, olası Türkiye l DENİZLİ’DE uyuşturucu kullandığı id-
savaşında ilk 24 saatin önemine dikkat dia edilen kişilere yönelik düzenlenen
çekti, askeri uzmanlara ve resmi olmayan
operasyonda, aralarında iş insanlarının
kaynaklara dayandırdığı haberde. Belli
da bulunduğu 10 şüpheli gözaltına alındı.
ki Türkiye’nin Menderes’teki çıkarma
ÇİZGİLİK KAMİL MASARACI kamilmasaraci@gmail.com
tatbikatı karşı tarafta stres yaratmış.
1791 - Mozart’ın son operası
DIPNOT: CHP’li belediyelere yönelik
Sihirli Flüt’ün galası Viyana’da
dava süreci devam ediyor. Bu hafta Murat
yapıldı.
Çalık’ın bırakılacağı iddiaları var. Keza
1930 - İlk Türk sivil pilotlar-
Ataşehir soruşturmasında da iddianame
belli olduğunda Onursal Adıgüzel’in dan Vecihi Bey, kendi yaptığı uçağıyla
tutuksuz yargılanmak üzere tahliye olacağı
Göztepe’den Yeşilköy’e uçtu.
söyleniyor. Bekleyip göreceğiz!
1978- Başbakan Bülent Ecevit ilk Köy-
Kent uygulamasını Bolu’nun Taşkesti
köyünde başlattı.
NAMAZ VAKİTLERİ
1991 - İstanbul Metrosu’nun ön tünel
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsı
inşaatı başladı. Açılışı Sosyal Demok-
İstanbul 05:28 06:52 12:59 16:18 18:56 20:15
rat Halkçı Parti Genel Başkanı Erdal
Ankara 05:13 06:37 12:44 16:03 18:41 19:59
İzmir 05:38 06:59 13:07 16:27 19:04 20:20 İnönü yaptı.

