Katalog

( ) 1772 / 1801 Ölüme hasret şair: Novalis! nın, sonsuzluğun, aşkın simgesidir. Yalnızca bir çiçek GÜLTEKİN EMRE değil, ruhun aradığı metafiziksel hedeftir de. Bu yapıt Novalis’in ölümümden sonra arkadaşları ta- “Aşağılarda toprağın kucağında rafından yayımlanmıştır. Işık dünyalarından uzak Roman “Bekleyiş” (Die Erwartung) ve “Erişme” Acının ezası ve sert bir darbesiyle (Die Erfüllung) bölümlerinden oluşur. Çıkıyoruz sevinçli bir yolculuğa. Bir zanaatkârın oğlu olan Heinrich, rüyasında mavi Dar teknenin içinde bir çiçek görür. Çiçeğin yaprakları içinde güzel genç bir Cennet kıyılarına kızın yüzü vardır. Ulaşıyoruz çabucak. “Gece ve Ölüm”de, Aydınlanmanın “ışık” ve “akıl” Şükürler olsun sana, sonsuz gece, metaforuna karşı “gece”yi mistik bir kavuşma alanı, Şükürler olsun ebedi uykuya. ölümün ötesindeki gerçekliğin ve aşkın mekânı olarak Isıtmıştı, bizi gün yüceltmiştir. Sürekli dertler ise soldurdu. Uzak yerlere gitmeyi istemiyoruz KISACIK ÖMRÜNE SIĞAN YAPITLARI Yalnızca Tanrı’ya, yuvaya dönmektir istediğimiz Geceye Kasideler (Hymnen an die Nacht) - 1800: Biz sevgimiz ve sadakatimizle Düzyazı ve şiir karışımı, Sophie’nin kaybı üzerine Ne işimiz var bu dünya...” yazılmış, ölümü ve geceyi kutsayan mistik başyapıtı. (“Ölüme Hasret”, Geceye Kasideler’den, Heinrich von Ofterdingen (1802 - Ölümünden Çeviren: Melahat Togar, Oğlak Yayınları) sonra): Ortaçağda geçen, bir şairin gelişimini ve “mavi çiçek”i arayışını anlatan, tamamlanmamış ünlü ovalis, yani Georg Philipp Friedrich von romanı. Goethe’nin Wilhelm Meister’ine bir anti-tez Hardenberg, 29 yaşında ölümü özleyen, olarak yazılmıştır. N ölmek için çırpınan şair. Tanrı’nın varlığının Sais’in Çırakları (Die Lehrlinge zu Sais) - 1802: Doğa derin bir sevgiyle kavranabileceğini düşünen, söyleyen felsefesini ve insanın doğayla ilişkisini ele aldığı bir roman. şair ve düşünür. Hıristiyanlık ya da Avrupa (Die Christenheit Tarih, şiir, rüya ve masallara duyduğu derin ilgiyi ya- oder Europa) - 1799: Ortaçağın birleşik Hıristiyan pıtlarına da taşımış bir şair. Hukuk ve maden mühendis- Avrupa’sının tarihsel ve politik denemesi. liği eğitimi alan bir şair. Ruhani Şarkılar (Geistliche Lieder) - 1802: Dini duyar- Yapıtlarında doğayı genişçe işleyen bir şair. Felsefe- lılığını yansıtan ve kiliselerde ilahi olarak okunan şiirleri. ye ilişkin düşüncelerini şiir, öykü, deneme, günlük ve Mahrem Günce (Tagebücher und Briefe): romanda yansıtan bir yazar. Nişanlısının 1797’de ölümünden sonra yazdığı günlük ve mektuptan oluşur. AYDINLIK İLE KARANLIK ARASINDA YAŞAM Bu kayıp, şiirinin ana temasını “ölüm, gece ve öte dünya O, Novalis; derin yalnızlığını, ölüm düşüncesini, ölüm öz- özlemi” üzerine kurmasına neden olur. NOVALIS’TEN ETKİLENENLER... lemini, sevgiliyi kaybetmenin acısını, çok özlediği sevgiliye Sophie’nin mezarı başında yaşadığı düşünce, ruh Hermann Hesse: Novalis’in içsel yolculuk ve Doğu bil- kavuşma isteğini, tanrısal bir dünyada mutlu olma gibi ko- sarsıntıları, en ünlü yapıtlarından Geceye Kasideler’in esin geliğine olan ilgisi Hesse’nin yapıtlarında yankılanır. nuları yapıtlarında hep işlemiş de bir şair. kaynağını oluşturur. Thomas Mann: Büyülü Dağ gibi yapıtlarında Novalis’in Ona göre “insan, karanlıkla aydınlık gibi iki karşıt varlık Novalis, yalnızca melankolik bir şair değildir. Aynı za- hastalık, ölüm ve Romantizm üzerine fikirlerini tartışmıştır. ilkesi” arasında yer alır. manda bir mühendis olarak kömür, tuz madenciliği konu- Rudolf Steiner: Antroposofinin kurucusu, Novalis’i ru- “Aydınlık” içinde yaşanılan günü imlerken “karanlık” ise sunda teknik raporlar da yazmıştır. hani bir öncü olarak görmüş ve onun üzerine kapsamlı ders- “ölümsüz ve kutsal” yaşamı içerir. Bu düşüncenin simgesi Kahverengi kömürün (linyit) ekonomik değerini, önemini ler vermiştir. ise “gece”dir. ortaya koyan ilklerdendir. Walter Benjamin: Sanat eleştirisi üzerine doktora tezin- Novalis’e göre “ölüm” insanı mutlu eder, “ayrılık Onun için madencilik, yalnızca yeraltı kaynaklarını çıkar- de Novalis ve Erken Romantiklerin teorilerine odaklanmıştır. acıları”ndan ve “özlem”den kurtarır. mak değil, yerin derinliklerindeki doğanın gizini, ruhunu Rainer Maria Rilke: Şiirsel imgelerinde ve mistik duyar- İçinde yaşadığımız dünya “geçici, oyalayıcı”dır. İnsanın keşfetmektir de. lılığında Novalis’in izleri görülür. gerçek varlığı “tanrısal töze ulaştıramaz”. O, maden ocaklarına inişi, bilinçaltına, ruhun derinlikleri- Ölüme karşı duyduğu derin ve dayanılmaz özlemi Geceye ne yapılan bir yolculuk olarak algılar. NOVALIS’İN ETKİLENDİKLERİ... Kasideler (Hymnen an die Nacht) ve Bölümler (Fragmente) Novalis, Alman Romantizminin (Jena Romantizmi) en Friedrich Schiller: Tarih ve estetik konusundaki hocası, kitaplarında ele almıştır. parlak, en mistik, en etkili şairi, yazarı, filozofudur. genç Novalis üzerinde büyük bir etki bırakmıştır. Kısacık ömrüne edebiyatı, felsefeyi, bilimi, dini sığdırır. “İçimizde biter o giz dolu yolun sonu Johann Gottlieb Fichte: “Ben” (Ich) felsefesi, Novalis’in Şair, dünyanın şiirselleştirilmesi gerektiğine de inanır. Ya içimizdedir, tüm dünyaları ile sonsuzluk “sihirli idealizm”ini kurarken temel aldığı çıkış noktasıdır. “Sihirli İdealizm” (Magischer Idealismus) kavramını geliştirir. ya hiçbir yerde” (Geceye Kasideler’in girişi) Goethe: Hem hayranlık duyduğu hem de materyalist bul- Hem bir şair hem de eğitimli bir maden mühendisi olarak duğu için rekabet ettiği, Alman edebiyatının devi. Novalis’in yaşamındaki, yazarlığındaki en büyük dö- doğa bilimleri ile metafizik arasında eşsiz bir köprü kurar. Friedrich Schlegel: En yakın entelektüel dostu, birlikte nüm noktası, 1794’te tanıştığı, nişanlandığı Sophie von Heinrich von Ofterdingen romanında geçen “mavi çiçek” Romantizmin manifestosunu yazmışlardır. Kühn’dür. (Blaue Blume) sembolüyle romantik özlemi (Sehnsucht) Sophie’nin 1797’de tüberkülozdan ölmesi, Novalis’i derin edebiyata kazandırır. Jakob Böhme: Alman mistik, Novalis’in doğa ve Tanrı bir yasa, ruhsal bir bunalıma sürükler. Bu sembol, romantik özlemin (Sehnsucht), ulaşılamaya- anlayışını şekillendirmiştir. >> 8 30 Nisan 2026 Reisim: FRANZ GAREIS