Katalog

getirdiği yeni solukla roman eleştirimizin vardı: “Acıyı yaşadım ben ve yalnızlığı ve vazgeçilmez kimliği oldu. sevgisizliği. Bir ölüm kaldı, o da umurumda değil: Ölüm yaşanmıyor ki…” AKIMLARA, YAZARLARA ZENGİN Yazdıklarıyla yaşama yaklaşım ufukları- BİR ELEŞTİRİ HAZİNESİ SUNDU nı genişletti Fethi Naci. Cesur düşünceleriy- Çok tartışılan “Türkiye’de Roman le tartışmalar yarattı, yapıtlardaki ayrıntıla- Var mı?” yazısıyla başlayan Eleştiri ra dikkat çekti. Günlüğü’nde (1986), Türk romanının, Okuyuculara yapıtların nasıl yorumlana- öyküsünün, şiirinin çeşitli sorunlarıyla ilgili cağının ipuçlarını verdi, önermeleriyle ya- yazılarından Kırk Kuşağı, Garip Hareketi zarlara yol açıcı oldu. İnsan gerçekliğine ve gibi akımlara, çeşitli kitaplara, Melih Cevdet toplumsal gerçekliğe bağlı kalarak bilim- Anday, Attilâ İlhan, Oktay Akbal, Bekir sel yöntemiyle edebiyat eleştirimizde ustalı- Yıldız, Ayla Kutlu, Mehmet Eroğlu gibi ğın adı oldu. yazarlara zengin bir eleştiri hazinesi sundu. Materyalist felsefe temeline oturan eleştiri Eleştiri Günlüğü’nün yeni ciltlerini (Gücünü anlayışıyla yapıta yönelen, nesnel, kararlı Yitiren Edebiyat, Roman ve Yaşam, Eleştiride tavrıyla kültür düzeyiminin yükselmesine Kırk Yıl, Kıskanmak) sunduğu 1990’lı yıllar büyük katkısı oldu. Fethi Naci’nin verimli yılları oldu. “Edebiyata edebiyatça yaklaşmak” dü- Edebiyatımızın dününün şüncesiyle yazdı. Edebiyatçının ilk göre- aydınlatılmasından bugününe, yarınına vinin ve sorumluluğunun “iyi Türkçe yaz- uzanan bir çalışkanlık ve kararlılıkla bir mak” olduğu düşüncesiyle dil saygısını öne yazarı tümüyle inceleyip eleştirmeye aldı, edebiyatçılarda ve yapıtlarda insanı, yönelerek “Türk romanında eleştirel iyiliği aradı. gerçekçiliğin öncüsü” olan Reşat “Yazarlarımız, özellikle romancılarımız, Nuri’nin romanlarını, romancılığını, çağımızı doğru olarak yansıtmak kaygısın- romancılığımızdaki yerini değerlendirdi dalar. Çünkü biliyorlar ki bir yazar çağını (Reşat Nuri’nin Romancılığı). doğru olarak yansıttığı ölçüde çağının sorunla- ‘YAŞAR KEMAL’İN ORTADİREK’İ rına çözümler getirir” düşüncesi, tüm yapıt- FETHİ NACİ OKUDUĞUM EN MÜKEMMEL TÜRK lara yaklaşma yöntemiydi. ROMANIDIR’ “Bir eleştirmenin bir romancı gibi, bir şair İNSAN VE EDEBİYAT DEYİNCE Sait Faik’in hikâyenin biçimini FETHİ NACİ! gibi ‘hırslı’ olabileceğini sanmıyorum.” değiştirdiğini, yenileştirdiğini, kalıplardan Hakkında Fethi Naci’ye Armağan (Haz. kurtararak “özgür koşuk” benzeri bir “özgür Semih Gümüş, Oğlak-1997), Edebiyatımızın hikâye” yarattığını, yeni bir hikâye dili “Kendi eleştirmenliğime gelince... Bir eleştirmenin bir romancı gibi, bir şair Ödünsüz Eleştirmeni Fethi Naci (Haz. yarattığını yazdı (Sait Faik’in Hikâyeciliği). gibi ‘hırslı’ olabileceğini sanmıyorum. Bunun için onların içinden bazılarının Alpay Kabacalı, TÜYAP, 1998), Yazının Çağdaş destancımız Yaşar Kemal’i ince- katlanmayı göze alabildikleri küçüklüklere, bayağılıklara katlanmaya da gerek Gül Dikeni Fethi Naci’ye Armağan (Haz. ledi ve insanın doğayla savaşını anlatan bir yok. Ödül aldığı zaman, ‘Sayenizde üstadım, sayenizde’ diye kart gönderen Hürriyet Yaşar, İthaki, 2010), Fethi Naci destan olarak gördüğü Ortadirek için “Bugü- romancı, bir romanını beğenmediğim zaman semtime bile uğramaz… (Haz. Özgen Kılıçarslan, Mustafa Şerif ne kadar okuduğum en mükemmel Türk ro- Benim eleştirimden sonra romanını yeniden yazdığını söyleyen bir romancı, Onaran, Kültür Bakanlığı, 2011) isimli manıdır” dedi (Yaşar Kemal’in Romancılığı). romanlarından söz etmediğim için ‘Bizde eleştirmen yok’ diye yazı yazar.” kitaplar hazırlanan Fethi Naci deyince insan ve ‘ACIYI YAŞADIM BEN VE YALNIZLIĞI edebiyat geliyor aklıma. VE SEVGİSİZLİĞİ. BİR ÖLÜM KALDI, O DA “Bir gerçekliğe bağlı kalınması, gerçekliğin gösterilmesi Yüz Yılın 100 Türk Romanı (1999), eleştirel roman gerektiğini söylüyorum. İkincisi edebiyatın işinin salt estetik UMURUMDA DEĞİL: ÖLÜM YAŞANMIYOR Kİ…’ tarihimizde vazgeçilmez bir yapıt oldu. işlevden ibaret olmadığını, bir de toplumsal ahlak yönü 40 Yılda 40 Roman’da, roman tarihimizin dününden bu- Şairlerimizle ve şiirimizle ilgili yazılarını Şiir Yazıları olduğunu söylüyorum” diyen edebiyat dünyamızın “Naci gününe seçtiği 40 romanı değerlendirdi. Bu romanlara ekle- (1997) adıyla yayımladı. Dönüp Baktığımda-Dünya Bir melerle 50 Türk Romanı’nı ve 60 Türk Romanı’nı sundu. Gölgeliktir, adını verdiği anılarının sonunda şu cümle abi”sini, Fethi Naci’yi özlemle anıyorum. n EROL ÜYEPAZARCI’DAN ‘ŞERLOK HOLMES İLE CİNGÖZ RECAİ’NİN İZİNDE BİR KİTAP KURDU’ rol Üyepazarcı, Türkiye’de matbuat tarihinin son 75 yılına tanışıklıklarını ve bir yönetici olarak Anadolu’da yerli üretimin yakından tanıklık etmiş, yazar ve çevirmen olarak emek vermiş bir gelişmesine ilişkin yaşadıklarını anlatıyor. E bibliyofil. Türkiye’de polisiye ve popüler roman konusunda önde Eskilerin deyimiyle “mecânin-i kütüb”den yani kitap âşıklarından gelen uzmanlar arasında. Erol Üyepazarcı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlanan Şerlok Holmes ile Cingöz Recai’nin İzinde Bir Kitap Tarihçi Reşad Ekrem Koçu’nun hem öğrencisi olmuş hem de Kurdu adlı kitabında, 20. yüzyılın ortalarından itibaren Pertevniyal efsanevi İstanbul Ansiklopedisi’nin yayın sürecini takip etmiş, katkı Lisesi’ndeki tarih derslerinden alarak siyasi ve toplumsal olayların vermiş bir isim. Kendi ifadesiyle “bibliyofili ile bibliyomani arasındaki gölgesindeki Teknik Üniversite sıralarında, eski İstanbul’un ince sınırda dolaşan bir kitap sevdalısı”. kahvelerinde, sinemalarında, mürettiplerin (dizgicilerin), Üyepazarcı hatıralarında, öğrencilik yıllarından başlayarak yaşamında musahhihlerin (düzeltmenlerin), müvezzilerin (dağıtıcıların) büyük yeri olan yayın dünyasını, Garbis Fikri’den Hilmi Çığıraçan’a, koşuşturduğu Babıâli sokaklarında dolaştırıyor ve kitapçı Remzi Bengi’den Aznif Hanım’a Babıâli ve Beyoğlu kitapçılarını, eski dükkânlarındaki küçük taburelerde dinlediği anılarla buluşturuyor. n Sahaflar Çarşısı ile Muzaffer Ozak, İbrahim Manav, Raif Yelkenci gibi mesleklerinin duayeni olmuş sahafları, Ercüment Ekrem Talu, Şerlok Holmes ile Cingöz Recai’nin İzinde Bir Kitap Kurdu / Erol Osman Nuri Ergin, Cahit Kayra ve Mina Urgan gibi pek çok yazarla Üyepazarcı / Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları / 392 s. / 2026. 2 Nisan 2026 9