Katalog

ortaya koyuyor. Çünkü tek kişilik bir anlatı bağlamın- çıktığında, her defasında kahve tost vb. dolu tepsi çık birer “münasebetsiz”dir, şimdiyse “yetmiş dört da otaya çıkıyor roman. Nafi, akşamdan başlayıp taşıyan, bu arada kendisine de sözlü oltalar atan bu buçuk yaşında” (64), 68’lilik ruhunu sürdüren bir ertesi güne yayılan yaklaşık yirmi dört saatini aktarır- tuhaf ama babacan Nafi bunları kime götürür böyle, Donkişot’tur. ken bütün yaşamını, belli başlı nirengileriyle birlikte deyip izleyebilir mi onu, ilgisi “takip etme”ye döner Anarşistliğe yüz vermez. “Kaçak ânın büyüsü”nü mi, bilinemez tabii. paylaşamamaktır sıkıntısı. paylaşıyor. “Yalnız değilsiniz galiba! Her defasında iki kahve Yazar, okurun önüne bir “çağrı” bırakmıştır. Yapıtın Adeta tek kişilik oyuna dönüşüyor metin. Biz ro- alıyorsunuz.” “Miyobi gözler”ini kırpıştırıp Nafi’nin ortaya koyduğu kavramsal tortu burada düğümlenip man evreninde yaşananların değil Nafi’nin anlatısı imlediği banka bakar: “Orada yaşlıca bir köpek görü- önümüze gelir: içinden geçiyoruz baştan sona. yorum sanki.” (52) Bütün bu kaçak anların büyüsünü paylaşıp müna- Yapıtın zayıf karnı burası; yazar bu sıkıntıyı aşmak Sağlam kuruluşuna, yapısına karşın anlatı ikinci te- sebetsizleşmek, ruhça kolektif bir sivil itaatsizlikle kol amacıyla Hera’dan, Cafer’den, Mercimek’ten katkı kil kişi ağzından ötürü çetrefil dil görüntüsü veriyor. kola girebilmek hiç değilse! almaya çalışsa da gerçek değişmiyor. Diyaloğa dayalı, “dedi” / “dedin” vb. söyleyişler Kuşkusuz “yılların bariyerlerinden, tortusu ağır Romanda ana mekân bank aslında, buna ev içiyle kurguyu pekiştirse de edebiyattan resme müziğe, çemberlerinden sıyrılmak, galiba sabahtan akşama kafe de eklenir. tiyatrodan sinemaya, yontudan dansa vb. zengin açı- oluverecek bir iş de değil”dir. (106) Bir düş-karakter Hera, bireyin çoğulluğuna dönük lımlı bir temel sorunsala odaklanmayla bütün bunlar Bireylerden kalkarak tüm toplumun önüne konması Nafi’nin ne varsa yapamadığı, söyleyemediği bunların klasik diyaloğa, örneğin neredeyse sofistik metne gereken bir gerçekliktir yine de bu. Şu da var; “iste- aracısı, onun yarattığı o büyülü anların somutlayıcısı olur. dönüşebilir pekâlâ. yince mutlaka bir yol bulun(abilir).” Bu yanıyla Hera, Nafi’nin yansımasıdır kuşkusuz. “‘...derdik’ dedin” vb. türünde söyleyişlerin de yer İşte yeni bir bayramı daha karşılıyoruz toplumca, O halde Nafi, Oktay’la, geliniyle kuramadığı ilişkiyi aldığı anlatı ister istemez insanın okuma tadını kaçı- savaşların orta yerinde. Hera’dan kalkarak felsefi açılımlı diyaloglar halinde racaktır çünkü. Hapishane yaşamı süren iki yazara, M. Metin döküm halinde sunmak istemiştir. “Kaçak ânın büyüsü” ne, şimdi de ona bakalım. Turan’a, onunla aynı hapishanedeki Haydar Demir’e Yazarın kurgusunda Hera, Nafi’deki düşünsel evre- mavi gökyüzlü, güneşli, yeşil esintili, gülücüklü, ço- nin açılımını sağlayan ayna anlamında yankıma ara- BİREYİ, TOPLUMU SARSMAK... cuk cıvıltılı, kadın duyarlıklı bir bayram diliyorum. cıdır, Cafer’se, kahramanımızın roman zamanındaki “Kaçak ânın büyüsü”, kişinin kendisinin “yarattığı” Elbet sizlere de efendim. somut varlığına değgin ölçüttür. yine kendine sunduğu (63) sağaltıcı bireysel mutluluk Bu bayramda pasaklı, münasebetsiz Nafi’yi oku- Bu yüzden roman gerçekliği açısından Cafer kaynağı; bu “müthiştir” (80), süreçte “herkesle pay- manın tam sırasıdır. n önemlidir elbette. Ancak bir sorunun çengeli enikonu laşılabildiğinde” (111) gerçek bir toplumsal büyüye kendiliğinden önümüze gelir. dönüşecektir kaçınılmaz biçimde. www.sadikaslankara.com, her perşembe Kalabalıklaşan kafede kasa başındaki Cafer, Bu anlamda Nafi, yalnız bir kişidir, elinden gelen öykü-roman, tiyatro, belgesel alanlarında prostatı nedeniyle durmadan tuvalete koşan, çabayı sergiler, Nevra Hanım’la birlikte onlar apa- güncellenerek sürüyor. Haydar Demir soruyor: ‘Neyiniz Var?’ Öykü serüveninde bu olgunun öne kurmaya giriştiği anlatı, ancak işçilikle, M. SADIK ASLANKARA çıktığı söylenebilir pekâlâ. gerekirlikleri karşılanıp doygunluğa Nitekim yaşamını, kentlerin ucunda kavuşturulan öykülemle belirli etki ykücü Haydar Demir, yazar M. Metin Turan’la birbirine tutunmaktan başka umarları gücüne ulaşacaktır, bunu biliyoruz. aynı yerde, onun gibi çeyrek yüzyıldır olmadan güçlükle sürdüren kır kökenli Haydar’ın burada Orhan Kemal Ö “hapishanede” yaşıyor. yoksul emekçiler, kentli işçiler, iş dışına çıkarak öykülerini “küçük Ada yazılarında romana geçerken, o da üçüncü arayanlar, işsizler, ezilen kadınlar, öykü kitabını ulaştırdı bana Bafra T Tipi Kapalı insan”la buluşan bir portreler galerisine bir kıyıya iteklenmiş yaşlılar, kendi Cezaevi’nden. Metin’in romanı üzerinde durmuşum çevirdiğini de ekleyelim ayrıca. kendilerine büyümeye çalışan çocuklar, ama onun öyküsüne yer açmamışım, olmazdı artık. O, derin kırılmaların, vurukların dışa elbette devrimci savaşımın içten Hemen okudum Haydar’ın Neyiniz Var?’daki atıp savurduğu bu insanları sıcak delikanlıları geniş bir yelpazeye yayılıyor (Ütopya, 2025) öykülerini. Metin’in romanı yanına duygular eşliğinde yer yer hüzünle öykü evrenlerinde. Cumhuriyet Kitap Dergimizin sayısına yetiştirmek için. ama yer yer de Çehovyen edaya dayalı Yazarın bu dünyalara dalıp tam da Haydar Demir, Makine’yle (Evrensel, 2007) başlayan bir ironiyle işliyor. Bildik öykü tadıyla oradan duyguları, tutumları, davranışları, öykücülüğünde hapishane yaşamına denk örtüşmeyle kavruluyor o zaman metin. konuşmalarıyla bu insanları öykülerine yirminci yılını sürdürüyor. Yazar, bu anlamda elinden geleni yerleştirişi, onları evrenleriyle birlikte Kokulu Rüzgâr’ın ardından Dr. Çehov’a nazireyle yapıp öykülerini yüksek bir eşiğe nasıl böyle ustalıkla yansıtabildiğini de Neyiniz Var? diye soran, Orhan Kemal öykücülüğünün çıkarmak için çabalıyor. ortaya koyup açıklıyor. Biçemce farklı bir ardılı olarak kalem oynatıyor yine. Sonuçta olanaksızlıklarına, güçlüklerine karşın öyküler de çıkabiliyor karşımıza. Ancak onda körü körüne Orhan Kemal takipçiliğiyle Haydar Demir, öykümüzün liyakatli, hakikatli bir kalemi karşılaşıyor değiliz. Evet, geleneksel anlatı düzlemi üzerinde kaydırıyor olarak ilgiyi hak ediyor. Gerçekten Haydar, öykümüzün bütün birikimini Haydar öykülerini. Ustalıklı anlatısıyla hem sevimli hem dokunaklı ardına alarak duyarlıklı bir işçiliğe dayanan toplumsal Bu yolla Sait Faik’ten başlayıp, bütün ustaların öyküler toplamı Neyiniz Var?, Haydar Demir de gerçekçilikle toplumcu gerçekçi eşiği harmanlayıp kendi yaşantı denkliklerinden süzerek getirdiği bir öylece kaleme getiriyor öykülerini. arketip bağlamındaki “küçük insan” modeline dönük görmezden gelinemeyecek bir öykücü. n ‘KEMAL TAHİR’İN MEKTUPLARI: ORHAN KEMAL’LE MEKTUPLAŞMALAR (1940-1950)’ “Üstadım, Bir seneye yakın bir zamandan beri ‘adaşım’ hitabı ile man parçalarını, hikâyeleri, şiirleri gönderirler; eleştiri alışverişin- mektubuma başlamaktan mıdır ne, usanmış olacağım ki bugün de bulunurlar. size ‘üstadım’ şeklinde bir hitapla başladım. Hoş bu elbette böy- Yazışmalarının büyük bir kısmını bu edebiyat sohbetleri oluş- ledir. Mektubunuzda ‘bu devamlı çalışma ile Türk milletine güzel tursa da her iki yazarın ve onlar üzerinden Nâzım Hikmet’in ce- hikâyeler hediye...’ edeceğimden bahsetmekle bilseniz bana ne zaevi yaşamından kesitler de mektuplara yansır. büyük bir vazife veya şeref vermiş oluyorsunuz...” Kitaptan… Habil Sağlam’ın yayına hazırladığı, Ketebe Yayınları tarafından yayımlanan Orhan Kemal’le Mektuplaşmalar, okura, iki genç ya- emal Tahir’in mektuplarının en değerli parçalarından birini zarın hem birbirini görmeden başlayan dostluklarını hem de ro- de Orhan Kemal’le yazışmaları oluşturmaktadır. mancılık yolunda attıkları ilk adımların vesikalarını sunuyor. n K Bu mektuplarda hem Kemal Tahir’in hem de Orhan Kemal’in yazar olarak gelişimini seyretmek olanaklıdır. Kemal Tahir’in Mektupları: Orhan Kemal’le Farklı şehirlerdeki cezaevlerinde birbirlerini hiç görmeden Mektuplaşmalar (1940-1950) / Kemal Tahir / Hazırlayan: Nâzım Hikmet’in aracılığıyla tanışan iki genç yazar yazdıkları ro- Habil Sağlam / Ketebe Yayınları / 328 s. / 2026. 18 19 Mart 2026