Katalog

ALİ BALKIZ’DAN ‘ARAYIŞ’ ‘Büyümek İstedim’ üçlemesinde son halka! ZERRİN TAŞPINAR kurları Gollik Ali ile 2021 yılında ta- nıştı. Ali Balkız’ın Literatür Yayın- O ları tarafından yayımlanan Büyümek İstedim adlı özyaşam üçlemesinin* aynı ad- lı ilk romanının kahramanıydı ve kitap bir öz- yaşamöyküsüydü aynı zamanda. Fakir Baykurt Ödülü’ne değer görülen ro- man; bilgiye aç, öğrenmeye çok hevesli bir çocuğun gözünden köy yaşamını, çevreyi, in- san ilişkilerini anlatıyordu. Çoğu zaman yerel bir dille ve içlerinde yaşarmışçasına... Biz okurları ise bir Alevi köyünün devletle (başka bir deyişle zamanın hükümeti ile) ve komşu köylerle ilişkilerini, inançlarının ince- liklerini öğreniyorduk. Dağları, ovaları, yabani bitkileri, su kay- oluruz bir kez daha okudukça. Ali, Dev-Genç’e ilgi duyar retmeni de onunla aynı naklarının önemini ve anlamını tadıyorduk otobüste yolculuk edip ve yakınlaşır. Sayfaların arasında Deniz Gezmiş’e rastlarız roman boyunca. Ankara’ya gelmiştir. iki kez. Parlak bir yıldız gibidir ve kalbimiz duracak gibi Romanı okudukça; bir yandan çocukluğu- okuruz kahramanımızın kısacık anısını. GOLLİK ALİ’NİN muzu yeniden yaşarken bir yandan da Gollik Öldürülen gençler, arkadaşlar derin kesikler bırakırlar ar- KEŞİFLER DÖNEMİ: Ali ile büyüyorduk. kalarında. Pankartlar, boykotlar, direnişler, solculara saldırı- ‘ARAYIŞ’ Anlatım o kadar sıcak ve doğaldı ki Gollik lar ve Türk Ocağı’nda yer alan beden hocası... Ali Balkız’ın üçleme- Ali’nin sevdiklerini sevmeye alışıyorduk san- Bunlar Ali’nin tanıklığında gerçekleşen 12 Mart öncesinin sinin kısa süre önce ya- ki. Tam bu noktada, sevdiği kız Püsküllü’yü olayları ve kişileridir. yımlanan son halka- benimsemiş, her sayfada arar olmuştum. Ali, çocukluğunda, Malatya’da İsmet İnönü’nün heykeliy- sı Arayış’ta ise Ticaret Annesi Zözöğ (Zeynep’in yerel ağızla söyle- le konuşur, dertleşir. Siyasi figürlerle ilk tanışması budur. ve Turizm Yükseköğretmen Okulu’nu burslu kazanan Gollik nişi), can dostları, oyun ve iş arkadaşları sayfaların arasından Son tanıştığı siyasi figür ise 12 Mart darbecilerinin rad- Ali, bir akrabalarının yanında hedefine, yani öğretmen olma- fırlamış yaşamımın tam ortasına gelip yerleşmişlerdi sanki. yodaki sesi, “Solcuların başına balyoz gibi ineceğiz” diyen ya ilk adımlarını atar. Albay Sadi Koçaş’tır. ‘BURASI ULUS DEDİLER’ Artık yeni evinde Gıdık Ali’dir ve dersleri kadar başkenti Ali Balkız’ın Büyümek İstedim üçlemesinin ikinci halkası de öğrenmeye, anlamaya çabalamaktadır. DİRENCİN VE UMUDUN GÜCÜ! Burası Ulus Dediler’in gizli kahramanı trendi. Tren dış dün- Yepyeni düşüncelerle, yeni kavramlarla tanışır ve hepsini ABD’nin çoktan altyapı çalışmalarını başlattığı projesi yadır, gezmek, görmek, öğrenmektir. anlamak, kavramak için sözlükle dostluğunu sürdürecektir. BOP süreci, Irak, Suriye, Fas, Libya gibi Müslüman ülkeler- Gollik Ali öğrenimine devam etmek için köyden ayrılmış Arayış, kahramanımızın hem kendisini keşfetmesi, hangi de ve ülkemizde devreye sinsice sokulmuştur. şehre yerleşmiştir. Şehirlerin gecekondulaşma sürecidir ve düşünceye yakın olduğunu anlaması hem de ilk iki kitaptan Ülkemizde bir basamak daha vardır ve yakında 12 Eylül kent çeperleri gecekondularla çevrelenmeye başlanmıştır. tanıdığımız Püsküllü’ye duyduğu sevgi üzerine kurulmuştur. darbesi adıyla yaşama damgasını vuracaktır. Kimi çocuklarını okutmak, kimi iş bulabilmek için köyleri- Kitabın merak ve heyecan konusu ise özellikle, biri küçü- Bakırtepe’nin maden arama şirketlerine, Aşağı ni terk eder köylüler. cükken evlatlık verilen iki kız kardeşin birbirini aramasıdır. Dere’nin HES’e kurban edilmesine; Ali Balkız’ın anlattığı Yeni bir sosyal yapılaşma, yeni bir dünya düzenini anla- Kız kardeşlerden birisi Ali’nin Zözöğ anasıdır ve kime dostlukların, akraba dayanışmalarının, sevginin, vefanın, ma çabası da vardır bu gecekondulaşmanın içinde. verildiği bile bilinmeyen Tamey ablasını ölmeden önce bilme öğrenme isteklerinin, bilime saygının; güzel Yeni sözcükler, yeni tanımlar girer kahramanımızın yaşa- görmek, tanımak, koklamak, kucaklamak istemektedir. tüm vasıflarımızın yerine paraya tapınmak, iktidarın mına. Bunları anlamak içinse sürekli sormakla yetinmez ve Ali’den isteği budur. kölesi olmak gibi değersizleşmenin, insansızlaşmanın, sözlükle neredeyse bütünleşir. Bir de okuyabilmek için Almanya’ya giden Püsküllü’yü cehaletin baş tacı edilmesine minicik bir aralık kaldığı Kahramanımızın ortaokul ve Malatya Ticaret Lisesi serü- gelini olarak getirmesi... Ali bu iki arayışında başarılı olabi- günümüzde, bu romanları okumak insanda bir canlanma, venine 27 Mayıs 1960 ve sonrasının atmosferi eşlik etmek- lecek mi? Yanıtlar romandadır. bir umut yaratıyor. tedir. Mezhep farklılığının etkileri, toplumdaki yanlış şart- Ali’nin Ankara serüveni bu iki arayış ve okulu arasında İyiden yana, doğrudan yana ve değerli bir toplum yarata- lanmalar ve yarattığı ayrışma günümüze etkileriyle birlikte sürerken yükseköğretim öğrencileri arasında sağ-sol çatış- biliriz umudu. Umudunuzu yitirmemeniz, geleceğe inançla sayfalardadır. maları da başlamıştır. bakmanız için bu romanları okuyun derim herkese. Gollik Ali’nin o heyecanlı, meraklı bakışlarıyla O çok masum gözüken ABD “Barış Gönüllüleri” Büyümek İstedim, Burası Ulus Dediler, Arayış / Malatya’dan otobüse binip öğretmen okuluna kayıt için ülkemizde nasıl çalışır, neler yapar, sağ-sol olarak bölünen Ankara’ya geldiği gün sona erer. Ancak lisede Ali ile uğ- gençliğin hangi tarafında kimler vardır, hatta günümüzün Ali Balkız / Literatür Yayınları / s. 244, s. 336, s. raşan, ona sürekli zarar vermeye çalışan beden eğitimi öğ- perişan Türkiye’sinin taşları nasıl döşenir? Hepsine tanık 312 / 2021, 2021, 2026. ETHEM BARAN’DAN ‘KIRKİKİNDİLER BİTTİĞİNDE’ them Baran’ın İletişim Yayınları tarafından yayımlanan “Bu bir masal değildi. Çünkü masallar, gerçeklerle çoğu zaman Kırkikindiler Bittiğinde’si, sevgiye aç bir adamın umarsız örtüşmezdi. Bir masalın iç yüzüydü kaleme aldıkları. E yalnızlığının, hüsranla biten aşklarının, babasıyla bir ömür Sevdiği için delice kavgalar veren, dünyadan devşirebildiği süren husumetinin, edebiyata olan tutkusunun, evini paylaştığı bütün güzellikleri sevdiğine sunan birisi vardı kedilerinin anlatıldığı, yükte hafif pahada ağır bir roman. bu masal olmayan masalda. Baran, yalnızca bir gün içerisinde geçen, hatırlayışlarla ve geriye dönüşlerle genişleyip büyüyen, fonda Ankara’nın akıp Sırf sevdiği mutlu olsun diye onun doyumsuz heveslerine giden kent manzaralarıyla ve seksenli-doksanlı yılların kendine göz yuman; ekmeğini, beş kuruşunu bir çocuk sevinciyle özgü atmosferiyle derinleşen hüzünlü bir hikâye anlatıyor. paylaşan, yediği nice darbe sonrasında bile gururunu hiçe sayıp n gözyaşlarını saklayarak ayakta durmaya çalışan biri...” Kırkikindiler Bittiğinde / Ethem Baran / İletişim Yayınları / Kitaptan... 159 s. / 2026. 6 12 Mart 2026 KADİR İNCESU