Katalog

Tevfik Fikret ve ‘Halûk’un Defteri’ GİRİŞ Halûk, 1896’da İstanbul’da Tevfik Fikret’in şiirlerinin ilk doğdu.1965’te Amerika yurttaşı baskısı, 1984’te Can Yayınları’nca olarak Park Lake’te kanserden yapıldı. Asım Bezirci’nin üç ciltte öldü. Öldüğünde 72 yaşındaydı. derleyip günümüz Türkçesine Fikret’in tek evladı olan Halûk, aktardığı, Bezirci’nin kitaba yazdığı İstanbul Koleji’ni bitirdikten sonra “Sunu” ve “Tevfik Fikret’in Hayatı” yüksek öğrenim için 1909’da başlıklı eleştirel yazılarıyla da ayrı İskoçya’nın Glasgow şehrine bir değer taşıyan Tevfik Fikret’in gitmiş, orada Hıristiyan dinini şiirleri üç cilt olarak Türkiye İş kabul etmiştir. Bankası Kültür Yayınları tarafından Daha sonra 1903’te Amerika’ya 2023 ve 2024’te yayımlandı. göç etmiş, mühendis olmuş, Fikret’in şiirlerinin üçüncü uzun yıllar değişik üniversitelerde cildi olan elimizdeki baskıda ise öğretim üyeliği yapmıştı, 1943’te Halûk’un Defteri, Şermin, Son çeşitli şehirlerin kiliselerinde vaizlik Şiirleri bulunuyor. ve papazlık yaptı. Öldüğünde Park Lake Presbiteryen Kilisesi’nin ÖZET başpapazıydı.” Tevfik Fikret, 1867-1915 yılları arasında yaşadı. Edebiyat-ı Cedide MUSTAFA KEMAL ATATÜRK (Servet-i Fünun) topluluğunun Halûk’un Defteri’nde, “Halûk’un önemli yazarlarından biriydi. İnancı” başlığını taşıyan uzunca Şiirleri, yazarlığı, ressamlığıyla bir şiir de var. Bu şiirin, diğerlerine ad yapan Fikret, Mekteb-i göre biçimce de içerikçe de Sultaniye’yi (Galatasaray Lisesi) çağdaş şiirlerimiz arasında yer birincilikle bitirdi. Burada Muallim alabileceği kanısındayım. e) Günümüzde kullanılmayan ya da anlamı Naci, Recaizade Mahmut Ekrem ve Muallim Feyzi Ayrıca “Halûk’un İnancı” başlıklı şiir gerek içerik, kolayca çıkarılamayan Arapça, Farsça sözcüklerin gibi çok değerli hocalardan ders aldı. gerek söylem yönünden Atatürk’ün düşünceleriyle Türkçe karşılıklarını sayfaların altında açıkladım. Fikret’in ilk şiirleri Tercüman-ı Hakikat ve örtüşüyor. Atatürk, Fikret’e yönelik düşüncelerini f) Fikret’in bütün şiirlerini toplarken Ahmet Mirsad’da yayımlandı. Ayrıca Malumat dergisi okuyanı sevinçten göklerde uçurtan bu şiiri Haşim, Nâzım Hikmet, Orhan Veli Kanık, Cahit Sıtkı (1894) ile de Tanin gazetesini (1908) çıkaranlar okuduktan sonra açıklamış olmalı: Tarancı gibi şairlerin yanında okurları, öğrencileri arasında da yer aldı. “Ben Fikret’e yetişemedim. Onun sohbetlerinden öğretmenleri de düşündüm.” Fikret’in Servet-i Fünun’un başına geçmesiyle istifade edemedim. Fakat onun bütün eserlerini (1896-1901) dergi kısa sürede edebiyatta yenilik okudum. Şiirlerin çoğu da ezberimdedir. O, hem ASIM BEZİRCİ isteyen gençlerin buluşma noktası, Edebiyat-ı büyük bir şair hem de büyük bir insandır.” Tevfik Fikret’in genç kuşaklarca da anlaşılmasını Cedide topluluğunun yayın organı haline geldi. Mustafa Kemal Atatürk’ün bağımsız Türkiye sağlayan Asım Bezirci, 1927’de Erzincan’da İlk şiirlerini Divan edebiyatı tarzında yazan Fikret, Cumhuriyeti yaratmanın özünde şiirdeki şu dünyaya geldi. 1946’da İstanbul Üniversitesi bu dönemde “sanat için sanat” anlayışıyla bireyi kavramlar da yatıyor: Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne ön plana çıkaran şiirler kaleme aldı, büyük ilgiyle “Yeryüzü yurdum, insan soyu ulusum,/ kaydoldu ve 1950’de mezun oldu. karşılanan Rübab-ı Şikeste’yi yazdı. İnsanoğulları birbirinin kardeşi,/boş inanç yerin 1955’ten başlamak üzere çeşitli gazete ve Rumelihisarı’nda (bugün müze olan) projesini dibine geçecek, karanlık sönecek, parlayacak dergilerde şiir, öykü, eleştiri ve inceleme yazılarını kendisinin çizip uyguladığı, “Aşiyan” adını verdiği hakkın ışığı,/bir gün yapacak şu kara toprağı altın.” kaleme aldı. evi bu dönemde yaptırdı. Atatürk Cumhuriyetinin temelinde bu kavramlar Fransızcadan yaptığı çevirilere verdiği çalışkan- Gerek istibdat döneminin baskıcı ortamı gerek da yerini bulmuştur. lığıyla Bezirci, “edebiyatın kırkayaklı karıncası” di- melankolik ruh halinin etkisiyle burada bir nevi ye anıldı. Bezirci, Orhan Veli, Sabahattin Ali, Nâzım ‘HALÛK’UN İNANCI’ inzivaya çekildi. Hikmet, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Haşim ve Tevfik “Bir yaratıcı güç var, yüce ve temiz,/ Kutsal ve Aynı zamanda Galatasaray Lisesi’nde Türkçe Fikret’in toplu şiirlerini yayıma hazırladı. yüksek, ona vicdanla, inandım. öğretmenliği ve müdürlük yapan Fikret, yaşamının Yazdığı Rıfat Ilgaz monografisiyle de 1989’da Yeryüzü yurdum, insan soyu ulusum... İnsan/ sonuna kadar bu evin yanındaki Robert Kolej’de Ferit Oğuz Bayır Düşün ve Sanat Ödülü’ne değer Ancak insan olur bunu anlamakla; inandım. öğretmenlik görevini sürdürdü. bulundu. Asım Bezirci, 1993’te bir etkinlik için Şeytan da biziz, cin de, ne şeytan, ne melek var;/ Ayrıca edebiyatımızda Batılı sanat anlayışının gittiği Sivas’ta kaldığı otelin ateşe verilmesiyle Dünya dönecek cennete insanla, inandım. yerleşmesinde büyük rol oynayan, özellikle çıkan yangında can verdi. Yaratılışta evrimin başı yok, bu olgunlaşmaya/ entelektüel kişiliğiyle de kalıcı izler bırakan Tevfik Bezirci ayrıca Fikret’in şiirleri konusunda Ben Tevrat ile, İncil ile, Kur’an ile, inandım. Fikret’in eserleri bugün de Türk edebiyatı klasikleri aydınlatıcı bilgiler veriyor: İnsanoğuları birbirinin kardeşi... Hayal bu!/ Olsun, dizisindeki yerini almıştır. “Halûk’un Defteri, Tevfik Fikret’in Meşrutiyet’ten ben o hayale de bin canla inandım. sonra yazdığı şiirleri içine alır. Şiirlerinde imge, YALINLAŞTIRMA İnsan eti yenmez; bu avuntuya içimden/ Bir an duygu, düşünce, toplumsal yönüne yönelik bilgiler Tevfik Fikret’in tanıtılmasında büyük emeği için atalarımı unutmakla, inandım. veriyor. geçen günümüz yazarı Asım Bezirci, kitaba Kan şiddeti, şiddet kanı besler, bu düşmanlık/ Şair özellikle kitaba adı verilen birinci bölümünde, yazdığı “Sunu”da yaptığı ayrıntılı açıklamalarını Kan ateşidir, hiç sönmeyecek kanla, inandım. gençliğin simgesi olarak oğlu Halûk’a inançla, yalınlaştırdı: Elbet şu mezar hayatını aydınlık bir kıyamet/ içtenlikle seslenir. “a) Özetle, Tevfik Fikret’in kitaplaşmış ve İzleyecektir, buna tam inançla, inandım. Onu yarından umutlu olmaya, yurdunun kitaplaşmamış şiirlerini, resim altındaki yazılanları Boş inanç yerin dibine geçecek, yok edecek,/ bile yeniden düzenledim. yükselmesi, özgürlüğe kavuşması için hayata Aklın, o ulu büyücünün hüneriyle, inandım. b) Evrim çizgisini ortaya çıkarmak dileğiyle, şiirleri bağlılığa, gerçeğe, insana, bilime bağlı kalmaya, Karanlık sönecek, parlayacak hakkın ışığı/ Birden yazılış tarihlerine göre sıraya dizdim. zulme ve haksızlığa başkaldırmaya çağırıyor.” bir yanardağ patlayışıyla, inandım. İşte örnek! Tevfik Fikret, adına şiirler yazdığı oğlu Kollar ve boyunlar çözülüp bağlanacak hep/ c) Her şiirin altına ilk yayımlandığı yerin (dergi, Halûk’u kendi geleceği yerine koymuştur. Ne var ki Yumruklar, o şıngırdayan zincirle, inandım. gazete) adlarıyla sayısını belirttim. insan her zaman tasarladığını yaşayamıyor. Nitekim Bir gün yapacak teknik şu karatoprağı altın,- Her d) Bütün şiirleri, “Geçmişten gelen” başlığı altında topladım. Halûk, büyüyünce Amerika’da papaz olmayı seçti. şey olacak bilim gücüyle... İnandım.” n 4 12 Mart 2026