Katalog

dönüşü tam anlamıyla Babıâli için aranan taze kandır. gazetede çizdiği günlük karikatürlerde ve Amcabey’deki savunan karikatürler çizer, dahası partinin seçim afişlerini Onun resimden kopup bağımsızlığını ilan eden karikatür çizgisi gündelik yaşam sahnelerinde Türk halkının ta kendisi vardır. de hazırlar. basında büyük yenilik olarak ilgi çeker. Sevimli çizimleri ve konuları Bu karikatürlerde kendini gören halk, Cemal Nadir’in Bu tutum basında büyük eleştirilere neden olur, ele alış biçimi okuyucuya sıcak gelir, taklitleri çıkmaya başlar. çizgilerine bağlanır. demokrasiye geçiş döneminde böylesine önemli bir siyasal karikatürcünün tarafsız olması gerektiği yazılır, daha da ileri HEY GİDİ AMCABEY! CUMHURİYET GAZETESİ: ‘PEK YAKINDA gidilerek kendisi demokrasi düşmanı ilan edilir. 1929’da yarattığı Amcabey tipi ise bir başyapıttır. Tip o CEMAL NADİR VE AMCABEY CUMHURİYET Bu eleştirileri “Amcabey’den başka hiçbir karikatürümün kadar tutar ki Cemal Nadir bile onun gerisine düşer. SÜTUNLARINDA!’ mesuliyetini taşımam, mevzu verirler, ben çizerim” sözüyle Kara kışta geçen bir çizimde üzerinde paltosu yok 1943 Ekim’inde Cumhuriyet’in birinci sayfasındaki bir yanıtlar. diye bu çizgi tipe palto hediye etmek isteyen ilan gazetenin okuyucularını heyecanlandırır: İstanbul’a ilk geldiği dönemden üzerine yapışıp kalan kederli, okuyucular olur, dahası Amcabey’i Cemal “PEK YAKINDA CEMAL NADİR VE AMCABEY neşesiz yapısını bu sancılı günler sert bir şekilde tetikler. Nadir’in babası sananlar bile vardır. CUMHURİYET SÜTUNLARINDA!” “Manen tıpkı bir kuyuya düşmüş gibiyim. Tepemde, Nüktedan çizerimiz, bunlara 15 yıl emek verdiği, kendisini geniş kitlelerle kuyunun ağzında birçok sesler, konuşmalar, el uzatmalar “Oğlu değilim efendim, buluşturan Akşam gazetesinden ayrılmıştır. oluyor, fakat ben kuyunun dibinde ölmeyi yahut hakikaten babasıyım” diyerek eğlenir. Ölümüne dek Cumhuriyet’tedir artık. emin olduğum bir elin uzanmasını beklemeyi tercih Artık piyasanın çok aranan Şimdi tam yerine geldik, gazetemizi ediyorum. çizeridir. Dergi, kitap kapakları, övüp yazımızı sağlama alalım: Yağmur bulutu gibi günlerimin havasını kaplayan resimlemeler hep onun elinden kederlerin, üzüntülerin çalışma dünyama sirayet etmemesi çıkmaya başlar. Karikatürleri CEMAL NADİR: ‘ŞU için elimden geleni yapıyorum.” yurtdışında da sergilenir, YOKUŞ YUNUS NADİ yayınlanır, beğenilir. GİBİ BİRKAÇ BABACAN SON YOLCULUĞUNA ON BİNLER PATRONA DAHA TARAFINDAN UĞURLANIR! ORHAN SELİM (NÂZIM SAHİP OLSA BABIÂLİ Sık hastalanmaya başlamıştır. Karikatürlerine, Amcabey HİKMET): ‘CEMAL GAZETECİLERİN çizimlerine de konu olan hastalıklarının sonuncusu onu NADİR, YARI YOLDA DARÜLACEZESİ yatağa bağlar, 27 DURMADAN SONUNA Şubat 1947’de son OLMAKTAN KURTULUR’ KADAR GÖTÜRSÜN İŞİNİ’ nefesini verir Bu transferi arkadaşı Avni Bir zamanların, “çocuksu, zayıf ve on binlerce İnsel’e şöyle açıklar: çizgili” karikatürcüsü artık gündeme okuyucusunun “Dar yakalı elbiseler giydiğim damgasını vuran etkili bir çizerdir. katıldığı halde iki yakamı bir türlü bir Öyle ki Nâzım Hikmet, 1936 yılı büyük bir araya getiremiyorum. Şu yokuş mayısında Cemal Nadir sergisini cenaze Yunus Nadi gibi birkaç babacan görebilmek için Yalova üzerinden töreniyle patrona daha sahip olsa Babıali Bursa’ya gider. İzlenimlerini uğurlanır. gazetecilerin Darülacezesi Akşam’da Orhan Selim adıyla Ölümünden olmaktan kurtulur.” okuyucuya aktarır: sonra Birinci sayfa karikatürleri yanında haftanın belirli “Bursa’da açılan Cemal Nadir yıllarca günlerinde hazırladığı yarım sayfalık renkli panoramik siyasal karikatür sergisi şimdiye kadar hiçbir hakkında karikatürler büyük ses getirir. sanat sergisinde görülmeyen bir kalabalık toplamıştı. Gerek pek çok yazı, kemiyet (nicelik), gerekse keyfiyet (nitelik) bakımından bu Cumhuriyet çizerliği yanında Akbaba, Köroğlu makale, kitap sergiye gelenler dikkate değer. dergilerindeki çalışmalarını sürdürür. Kendi yayımladığı dergi yayımlamıştır. Sayı bakımından kalabalık müthişti. Keyfiyet bakımından: Amcabey’de Semih Balcıoğlu, Firuz Aşkın, Nehar Tüblek, Bu kitaplar Bu müthiş kalabalığın müthiş bir ekseriyeti talebeler, esnaf, Selma Emiroğlu gibi çizerlerin yetişmesinde etkili olur. çok değerli üstü başı işten yeni çıktığını belli eden ‘halk’tı. ÇOK PARTİLİ YAŞAMA GEÇİŞ SANCILARI olmakla birlikte, Cemal Nadir, sergisine böyle bir kalabalığı çekebildiği YIPRATIR! DEMOKRASİ DÜŞMANI İLAN EDİLİR! yayıncının süzgecinden geçen seçme karikatürler içerir. için bahtiyar olsun ve yarı yolda durmadan sonuna kadar Türkiye’deki siyasal değişimler, özellikle 1946’daki çok Acaba diyorum, Cemal Nadir’i döneminin ruhu içerisinde götürsün işini.” partili yaşama geçiş sancıları Cemal Nadir’i çok yıpratır. değerlendirmek ve artısıyla, eksisiyle Türk karikatüründeki Her ne kadar hazırladığı Akbaba kapaklarında Alman İki baskın karikatürcüden Ramiz Gökçe yeni havaya ayak yerine tam oturtabilmek için seçmeler değil de -en azından- Simplicissimus dergisi çizerleri -özellikle Erich Schilling, uydurup yükselen Demokrat Parti saflarına katılmıştır, sağlığında yayımladığı karikatür albümlerinin tıpkıbasımları Olaf Gulbransson- etkisi, hatta adaptasyonu görülse de Cemal Nadir ise CHP’nin yanından ayrılmaz, hükümeti yapılamaz mı? n 9 5 Şubat 2026