Katalog

Salamon tiplemelerinde teşhir boşluk bırakmıştır” dediği Cemal ederek toplumsal sorunlara, Nadir’in Fotoğraf Tahlilleri (Haz. adaletsizliklere, günlük yaşama ışık Mehmet Can Doğan, Çolpan Kitap, tuttu; yanlışlıkları eleştirdi. 2019), Karikatür Albümü (Cumhuriyet 1944-46 arasında Seçme Kitapları, 2022) ve Eski Daha Eski Karikatür Albümü, Harp Zenginleri Karşılaştırmalı İstanbul Yazıları / Karikatür Albümü, İkinci Dünya / Dünden Bugünden 1943-1944 Harbine Dair Seçme Karikatürler, (Büyüyenay, 2023) adlı kitapları yakın Siyasi Karikatürler Albümü adlı dönemde yayımlandı. albümlerde yer alan karikatürlerinde Nadir Nadi’nin “Sağlam faşizme, savaşa, savaş döneminin karakterli bir Türk sanatkârı olarak vurguncularına, karaborsacılarına fırçasının hürriyetini ölünceye kadar karşı çizgisiyle direndiği karikatürleri kıskanç bir aşkla korudu. Türk demokratikleşmeyi savundu. gençliği onun bilhassa bu tarafını unutmamalıdır” dediği Cemal Nadir’i VEDAT GÜNYOL: karikatürcülerimiz unutmadı. ‘KARİKATÜRLERİNDE Ondan aldıkları mirası onurla O BÜYÜK İNSANLIK taşıyarak bugünlere aktaran KOMEDİSİNİN ÇEŞİTLİ karikatüristlerimizin örgütü TEMAŞA SAHNELERİNİ Karikatürcüler Derneği, bu genç GÖSTERMEYE ÇALIŞTI’ ve büyük öncüyü unutmadığını Vedat Günyol, Cemal Nadir’in kanıtlayan bir yapıt sundu: Cemal ölümünden sonra onu şöyle esenledi Nadir 100 Yaşında (2002). (Yücel, Nisan 1947): CEMAL NADİR ONUR ÖDÜLÜ “Ona göre dünya ‘üstünde bir buçuk Dernek başkanı Metin Peker’in milyar perdelik bir temaşa eseri “Türk karikatürünün bir vefa örneği” oynanan bir tiyatro sahnesi’ idi. olduğunu söylediği kitabı hazırlayan “Her insan da ‘bu eserin bir Cihan Demirci, derneğin, perdesini teşkil eden bir varlık’tı. doğumunun 100. yılında 2002’yi Siyasi karikatürlerinde olduğu kadar, Cemal Nadir Yılı ilan ettiğini, toplumumuza has meseleleri konu alan adına Cemal Nadir Onur karikatürlerinde hep o büyük insanlık Ödülü konduğunu ve ilk komedisinin çeşitli temaşa ödülün Oğuz Aral’a verildiğini sahnelerini göstermeye çalıştı. yazdı. Her sayfaya, bir kısmı Cemal Nadir, halk renkli olmak üzere Cemal terbiyesinde karikatür sanatını Amcabey Anlatıyor: Cemal Nadir Güler 100 yaşında (2012). Nadir’in çeşitli fotoğraflarının eşsiz bir ustalıkla kullanan tek Kamil Yavuz Cemal Nadir Caddesi’nde (Keskin Color Mat., ve çizgilerinin de konulduğu sanatçımızdı. Halka durmadan 2002), yaşamı, anılarıyla birlikte dergilerde kalan birçok yapıtta kendi anlatımıyla sağduyunun gerçek yolunu karikatürünü de gün ışığına çıkardı. yaşamöyküsü yer aldı, göstermeye çalıştı. albümleri tanıtıldı, örneklerle GÜLDÜREN, DÜŞÜNDÜREN VE NADİR GÜLER(!) Yumuşak çizgilerine taktığı yarattığı tipler incelendi. o ince nüktelerinin altında, BİR USTA! Tüm sayılarının içerikleriyle insanlara doğrunun, iyinin Süleyman Bulut, Şaka Alay ve Hazırcevaplarıyla Nüktedan Amcabey dergisi tanıtılarak yolunu göstermek endişesi Cemal Nadir’de (Pupa, 2010) onu anlattı: ölümünün ardından saklıydı. Toplum meselelerimizi “Güler’in yüzü bütün mizahçılar gibi asık olmalı ki, bir gün yazılanlardan örnekler aktarıldı: Amcabey’in sağduyusuyla dostlarından biri kendisine takılır: “Cemal Nadir, nadir bir insandı” incelerken de günlük hadiselerin - Bu ne somurtkanlık Allahaşkına. Halbuki sen ‘Güler’sin. (Elif Naci). gülünç taraflarına şöyle - Yanılıyorsun dostum, ben ‘Nadir Güler’im.” “Belki de kendi sahasında benzeri dünyada bir dokunurken de bizi hep aynı endişenin Cemal Nadir, okurların her gün merakla gözlerini diktiği da yoktu, yoktur” (Vâ-Nû). zaruretinde güldürüp düşündürdü...” çizgileriyle dönemin siyasal, ekonomik, kültürel yaşamının “Sözü ve fırçayı göz kamaştıracak bir hale getiren bu nabzını tuttu. Güldürdü, hüzünlendirdi, düşündürdü. NADİR NADİ: ‘FIRÇASININ HÜRRİYETİNİ arkadaşım, yaz akşamları gökyüzünden kayan parlak bir yıldız “Bence karikatür, insan beyninin muhtaç olduğu tebessüm ÖLÜNCEYE KADAR KISKANÇ BİR AŞKLA gibi dünyamızdan ayrılırken efsane diyarlarında yaşayan eski ve tefekkürü (derin düşünceyi) temin eden bir güzel sanat KORUDU’ Yunan ilahlarının mermerleşmiş sembollerinden daha kuvvetli olmalıdır” düşüncesiyle çizgileri konuşturdu ve çizgileriyle Hilmi Yücebaş, Bütün Cepheleriyle Cemal Nadir (1950), olarak içimizde nefes alıyor” (Ramiz Gökçe). gündem oluşturdu. Cemal Nadir: Hayatı-Karikatürleri-Hatıraları (1957) adlı Vedat Nedim Tör, Turhan Selçuk, Aziz Nesin, Yalçın Pekşen, Birçok karikatürü sanki bugün çizilmiş gibi olan ve kitaplar yayımladı. Necmi Rıza, Mıstık, Nehar Tüblek, Ferruh Doğan, Tan Oral ve yaşamdaki yanlışlıkların hâlâ değişmemiş olduğunu göstererek Falih Rıfkı Atay’ın “Cemal Nadir kendi çeşidinde tekti ve Semih Balcıoğlu’nun Cemal Nadir için söylediklerini okuduk. bütün tek olanlar gibi, ne kadar süreceği belli olmayan bir Bursa Karikatürcüler Derneği de unutmadı hemşerisini: bilinçlendirmeyi sürdüren Cemal Nadir’i saygıyla anıyorum. n yatro binaları ve oyun gösterimlerine ilişkin kap- başka bir ayna tutuyor; vicdan, korku, bekleyiş, şidde- samlı ve zengin bir fotoğraf seçkisi sunduğu çalış- tin gündeliği, inancın gölgesi ve hafızanın kaygan ze- masında; sahne tasarımı, dekor, kostüm ve oyun- mini... Kurmacayla gerçek, maskeyle kimlik, suçla ne- culuk biçimleri gibi teknik alanlara da derinlemesi- den birbirine değerken kitaptaki öyküler tek bir soru fı- ne yaklaşarak tiyatro pratiğinin tüm boyutlarını gö- sıldıyor: “Siz kime bakmıştınız?” rünür kılıyor. Türk tiyatro tarihinin kilometre taşların- VİTRİNDEKİLER Taş, Kâğıt, Bıçak: Modern dan biri olan Cumhuriyet Döneminde Türk Tiyatro- Türkiye’de Hapishaneler, su (1923-1983), 1983’ten günümüze kadarki büyük Cumhuriyet Döneminde Türk Mahpuslar ve Ceza Siyaseti boşluğu dolduracak çalışmalar için de kılavuz niteli- Tiyatrosu (1923-1983) / Metin (1923-1950) / Volkan Soran / ğinde bir çalışma. And / Yapı Kredi Yay. / 672 s. Lejand Kitap 248 s. Siz Kime Bakmıştınız? / Elif Ünal Metin And’ın Türk tiyatrosu üze- Volkan Soran, Taş, Kâğıt, Bıçak / Metinlerarası Kitap / 108 s. rine hazırladığı serinin üçün- adlı kitabında, okuyucuyu hukuki cü kitabı Cumhuriyet Dönemin- “İnsan yüzsüz olabilir miydi gerçek- metinlerin soğuk satırlarından de Türk Tiyatrosu (1923-1983), ten? Yüzü olmayan birine insan de- çıkarıp hapishanelerin rutubetli Cumhuriyet’in ilanından 1983 yı- nir miydi? Gün ağarmadan terk-i di- koridorlarına götürüyor. Erken lına kadarki 60 yıllık süreçte ti- yar eylemeliyim. Maazallah sultanın Cumhuriyet Dönemi’nin hapishane yatromuzda yaşanan gelişmele- hafiyelerine yakalanmak istemem. dünyasını bu üç metafor üzerinden değerlendiren ri gözler önüne seriyor. Çalışma, Hatırla caniko hatırla! Yüzünü çıka- çalışma arşiv belgelerinden resmi yayınlara, gazete Cumhuriyetin ilk yıllarındaki kültür politikalarından rıp sisteme uyumlanan bir mühen- ve dergi koleksiyonlarından hatıratlara değin pek çok devlet tiyatrolarının oluşumuna, amatör gruplardan dis, ‘beyhude’ bir Osmanlı kâtibi, ti- kaynağı yan yana getirerek bir toplumsal hafızaya özel tiyatroların doğuşuna, seyirci alışkanlıklarından yatrosunu ateşe veren oyuncunun dönüştürüyor. Taşın sertliği, kâğıdın bürokrasisi ve sahne tasarımındaki yeniliklere kadar geniş bir araş- hayaleti ve diğerleri.” Kitaptan... Elif Ünal, kent yaşa- bıçağın keskinliği arasında sıkışmış trajik bir Türkiye tırmayı içeriyor. Metin And, topluluklar, sanatçılar, ti- mının dar sokaklarında dolaşırken her köşebaşında panoraması sunuyor. 12 5 Şubat 2026