Katalog

ATTİLÂ İLHAN (15 HAZİRAN 1925 / 10 EKİM 2005) Kültür-edebiyat-siyaset bileşkesinin yurtsever, öncü, yürekli vicdanı! “…Belki harbi etiyle kemiğiyle yaşamamış; ama bilinciyle bir Türk yazarının yapıtlarını, temelleri gazete, radyo ve sinema yoluyla bir yandan; Kurtuluş Savaşı’na uzanan, içinde imparatorluk fırında kaybolan ekmek, seferber edilmiş ordu, toplumundan gelen insanların da yaşadığı bir pasif korunma ve karartmalar yoluyla öbür gelişme süreci içinde tasarlaması gerektiğini yandan; onun sertliğini ve hainliğini ‘etinde düşündü. Bu uyanıştan sonraki romanlarının duymuş’ bir harp delikanlısının şiirleri…” diyerek kahramanları, belirli bir tarihsel yaşantı içinden 1948’de Duvar’la başlattığı şairliğini ömrü çıkmış insanlar oldu. boyunca sürdürdü Attilâ İlhan. Kurtlar Sofrası’nda Kurtuluş Savaşı’nı “Yüreğiniz rahat olsun dövüşenler var/ yarım gerçekleştiren kuşağı, “Kuvayı Milliye ruhu”nu kalan şarkınıza onlar devam edecek…” dizeleriyle arayan boyutuyla işledi. faşizme, savaşa meydan okuyan bir delikanlı, Ekim 1967’de Yön’de başlattığı ve “Attilâ İlhan’ın Nâzım Hikmet’e “Duvar beni çok sevindirdi. Defteri” adlı bir dizide kitaplaştırdığı yazılarıyla Attilâ İlhan gayet soylu, özlü şair. Pek beğendim. şair, romancı kimliğine kültür savaşçılığını ekledi. Aşkolsun delikanlıya!” dedirten bir şair oldu. Cumhuriyet’te yazdığı köşe yazılarını Sisler Bulvarı’ndaki “Pia”, “Emperyal Oteli” gibi “Cumhuriyet Söyleşileri” kitaplarıyla sürdürdü. klasikleşen şiirleriyle dikkat çekti, aşk (“gözlerin Kurtuluş Savaşı’ndan günümüze, bağımsızlıkla, gözlerime değince/ felaketim olurdu ağlardım”) Kemalizm-sosyalizm ilişkisi üzerine düşünceleri ve mücadele (“dağ başını efkâr almış/ gümüş yer aldığı “...bir sap kırmızı karanfil...” dere durmaz ağlar”) şiirleriyle şiirle aşkı, siyaseti, yurtseverlere sunulmuş gerçek bir karanfildi. özgürlüğü bütünleştirerek “Attilâ İlhan Şiiri”ni yarattı. Sosyalizmin kendini bulabilmesi için Kemalizmle arasındaki bağları koparması gerektiğini söyleyen Mustafa Kemal hareketinin antiemperyalist kimi sol düşünüşlerin karşısında “Kemalizmin sosyalizme aykırı olmadığı”nı nitelikleri açıkça belli olan bir ulusal demokratik devrim olduğu, Osmanlı ümmet toplumundan Türk ulus toplumuna geçişi öngören bir süreci başlattığı söyledi. Attilâ İlhan aydınlığına özlemle, saygıyla... zımızdan/ uğrunda asılırız” dizelerinin de yer aldığı Böy- li olan bir ulusal demokratik devrim olduğu, Osmanlı üm- ÖNER YAĞCI le Bir Sevmek, An Gelir şiirini de içeren (“An gelir şimşek met toplumundan Türk ulus toplumuna geçişi öngören bir yalar/ masmavi dehşetiyle siyaset meydanını/ direkler ça- süreci başlattığı bilincine ulaştı. NÂZIM HİKMET: ‘ATTİLÂ İLHAN GAYET tırdar yalnızlıktan/ sehpada pir sultan ölür…”) Elde Var İlk romanları Sokaktaki Adam ve Zenciler Birbirine SOYLU, ÖZLÜ ŞAİR. PEK BEĞENDİM. Hüzün, Korkunun Krallığı, Ayrılık Sevdâya Dahil ve Kimi Benzemez’den sonra bir Türk yazarının yapıtlarını, temel- AŞKOLSUN DELİKANLIYA!’ Sevsem Sensin adlı kitaplarındaki şiirleri geldi ardından: leri Kurtuluş Savaşı’na uzanan, içinde imparatorluk top- 1948’de Duvar’la başlattığı, Nâzım Hikmet’e “Duvar “Bana bir şimşek çak/ yolumu aydınlatacak/ gazi’nin lumundan gelen insanların da yaşadığı bir gelişme süreci beni çok sevindirdi. Attilâ İlhan gayet soylu, özlü şair. gözlerinden/ mavi bir şimşek/ kuva-yı milliye mavisi/ aynı içinde tasarlaması gerektiğini düşündü. Pek beğendim. Aşkolsun delikanlıya!” dedirten şairliğini emaneti taşımaktayım/ ‘hürriyet ve istiklal benim karak- ömrü boyunca sürdürdü Attilâ İlhan (15 Haziran 1925 / ‘KURTLAR SAVAŞI’ terimdir’/ çünkü hain sinsi ve korkak/ aynı düşmana kar- 10 Ekim 2005). Şiirle aşkı, siyaseti, özgürlüğü bütünleşti- Bu uyanıştan sonraki romanlarının kahramanları, be- şı savaşmaktayım…” rerek “Attilâ İlhan Şiiri”ni yarattı. lirli bir tarihsel yaşantı içinden çıkmış insanlar oldu ve Şairliğini Yağmur Kaçağı, Ben Sana Mecburum, Belâ ATTİLÂ İLHAN BİLİNCİNİN ÖZÜ: Kurtlar Sofrası’nda Kurtuluş Savaşı’nı gerçekleştiren ku- Çiçeği, Yasak Sevişmek, “O mahur beste çalar müjganla MUSTAFA KEMAL AYDINLIĞI! şak, “Kuvayı Milliye ruhu”nu arayan boyutuyla karşımı- ben ağlaşırız…/ bir yangın ormanından püskürmüş genç 1950’lerde Paris’teyken bir Fransız devrimci dostunun za çıktı. Romanın kahramanı Mahmud Ersoy, “Biz yarım fidanlardı/ güneşten ışık yontarlardı sert adamlardı/ hoy- “…Devrim iyi hoş ya, sizin orda 1920 yılına doğru bas- kalmış bir inkılâbın çocuklarıyız” dedi. rattı gülüşleri aydınlığı çalkalardı/ gittiler akşam olma- bayağı antiemperyalist bir savaş verilmiş, Mustafa Kemal Kurtlar Sofrası’yla başlayan “Aynanın İçindekiler” dan ortalık karardı” dizelerinin olduğu Mahur Beste’nin diye bir adam çıkmış, nedir bu adamın özelliği, bu sava- dizisinin 1950-1960 arasındaki yılların temel alındığı de yer aldığı Tutuklunun Günlüğü ile sürdürdü. şın ve devrimin özü” sorusu karşısında utandı, Kurtuluş Bıçağın Ucu, Sırtlan Payı, Yaraya Tuz Basmak, Dersaa- “o sözler ki sırasında/ çiçek açmış bir nar ağacıdır/ Savaşı ve Cumhuriyetle ilgili bildiklerinin okullarda öğre- dette Sabah Ezanları, O Karanlıkta Biz, Allahın Süngüle- dağ ufkuna vuran deniz aydınlığı/ sırasında gizemli bı- tilenlerden öteye gitmediğini fark etti. ri / Reis Paşa, Gazi Paşa’da ve dizi dışındaki Fena Halde çaklar./ o sözler ki kalbimizin üstünde/ dolu bir tabanca Kuvayı Milliye ve önderini öğrenmeye başladı, Mustafa Leman, Haco Hanım Vay, O Sarışın Kurt romanlarındaki gibi/ ölüp ölesiye taşırız/ o sözler ki bir kere çıkmıştır ağ- Kemal hareketinin antiemperyalist nitelikleri açıkça bel- kahramanların kökenleri imparatorluğun dağılış >> 8 10 Ekim 2024