Katalog

Zamana direnen seriler İlk kez 1942’de okurla buluşmuş bir çocuk kitabının, tarihin en hızlı değişen çağında, seksen iki yıl sonranın çocuklarına da hitap ediyor oluşunun nedeni/ nedenleri nedir acaba? Ülkemizde de çeşitli yayınevlerince basılan Blyton, Sihirli Uzaklar Ağacı serisinden sonra aynı yayınevince yayımlanan başka bir serisiyle daha karşımızda: “Afacan Beşler”. Ana karakterlerden birinin ken- EMEK YURDAKUL di cinsiyetine ilişkin fikirleri, ta- lepleri ve çatışması var. Bunların BİRKAÇ NOKTA... bugün artık üzerine rahatça ko- Enid Blyton, bugün bası- nuştuğumuz başlıklardan olması mı devam eden ve milyonlar- gerektiğini düşünüyorum. ca satmış pek çok kitap serisi- Afacan Beşler’de işlenişi de sivri nin, 1800’lerin sonunda doğan bir şekilde değil. Hatta kız ve oğ- “kadın” yazarı. Cinsiyetini be- lan gibi olma halleri üzerine daha lirtmeden geçemiyorum çün- çok konuşulası bir durum. kü toplumsal cinsiyetin bilinçal- Bana göre çocuklarımızla ko- tımıza sızdığı yerlerden biri de nuşmak için de bir fırsat. Kızla- karşılaştığımız kişileri otomatik rın / kadınların duygusal oldu- olarak “erkek” sanmamız. ğunu (ister iyi ister kötü yerden) Blyton’ın önceki serisi Sihir- vurgulayan bir metni yetişkin- li Uzaklar Ağacı’nda, Afacan likte okumayı sürdürmüyorum Beşler’le ortak yönler var. ancak “Çocuklar bunun var ol- Arkadaşlık, birlik olma, pay- duğunu bilmeli çünkü bu yaşanıyor” di- laşma, ortak karar verebilme, iş ye bakıyorum bu noktaya. mak için tekrar tekrar dönerim oraya, bazen tüm bölümü ve çocukların kendi sorunlarını kendileri Prenses ve prenslerimizi (!) sürekli sakındığımız- metne bazen belli bölümlerine… çözmeleri ama yetişkinlerle paylaşılması gereken da bu tip durumlardan dolayı dünyadan bihaber Şimdi yazarı tanımak pahasına arkadaşlığımı noktayı es geçmemeleri… çocuklar yetişmiş oluyor. riske mi atayım? Bunu da genelleyemeyiz bir yer- İfadelerdeki nahiflik de iletişim dilini yumuşak Birbirinden kopuk, diğerlerinin neler yaşadığın- de. Bazı sözcük ustaları kendini merak ettirebi- ve açık seçik kılıyor. dan habersiz, haliyle de tepkisiz, sorumsuz yetiş- liyor. Ya da öyle bir fikri savunuyor ki gerçeğini Blyton’ı neden çocukluktan tanımadığımı an- kinlerle dolu bir gelecek. öğrenme merakınıza yenik düşüyorsunuz. Veya lamak için eski basımlarını araştırdım. Kapakla- Buralarda gezinmek de “Aileler çocuğunun oku- sorularınız birikiyor. rın birinden yakaladım ki aslında bir serisini oku- duğu kitapları okumalı mı?” sorusuna getiriyor bizi. Birçok anlatısında ortak bakış açıları, savunula- muşum. rı varsa yazarınızın, alınacak risk düşük tanışmak- Küçük yaşta “Yaramaz Kızlar” serisiyle tanışmı- KİRRİN ADASI, BATIK VE BATIK OLMAYAN GEMİ! la. Ek olarak bir sürü sebep… şım. İlkini okuyup bırakmamışım, kapakları ince- Kirrin Koyu, Kirrin Adası, Kirrin Köşkü… Kirrin’e Kurmacada olduğu gibi hayat da bu çatışma- ledikçe anımsadım dilinin akıcı olduğunu, karak- hoş geldiniz! Koya bakan, üç yüz yıllık, beyaz taş- larla tadını tuzunu buluyor olabilir; yazanı mı yazı- terler arası bağların ilgi çektiğini… lardan yapılmış, çok büyük bir ev olan Kirrin Köş- lanı mı tanısak? Yoksa ikisini de mi? kü, Fanny Yenge’nin ailesinden kalma. TANIŞSAK MI ŞU YAZARLA? TANIŞMASAK MI? Aslında Kirrin Adası da öyle hatta batık ge- KİM BU AFACAN BEŞLER? Ne var ki biyografileri ve yazarları merak eden mi de. George’un anlattığına göre bunların hepsi Blyton’ın 21 kitaptan oluşan serüven dizisinin, bir okur olmadığımdan yazarın adı bende yer et- onunmuş çünkü zaten ona kalacakmış, annesi de Redhousekidz ilk 6 kitabını yayımladı. memiş. “Yazar”, sonuçta bir insan ve değişken, ona vermiş bile. Sıcak bir aile ortamında yaşayan Julian, Dick ve metni okuduğumda tanıştığım karakterin yazarla Julian, Dick ve Ann’in, huysuz George’la tanış- Ann kardeşlerin, babalarının aksine, asabi ve ça- bir ilgisi yok benim için. maları hiç sıcak geçmese de yalnızlığın bitişinin tık kaşlı amcalarının evine ilk kez tatile gitmeleriy- Yazar aklına düşen, gördüğü, nefret ettiği, sevdiği, tadını alan George yumuşarken kuzenleri de adım le başlıyor seri. kıskandığı birilerini derleyip toplayıp anlatıyor bize. adım sarıyorlar onu. Ekonomik sorunlarına katkı olsun diye tati- Karakterlerinin hangi yönleri ona benzer hangi Hele de anne ve babası evde istemediği için le ödenecek miktarı Quentin Amca’ya ve Fanny yönleri benzemez? Karakterlerinin savunduğu arkadaşına bırakıp gündüzleri aldığı köpeği ya da reddettiği fikirlerin hangilerini gerçekten Yenge’ye sunuyor aileleri. Yengeleri ne kadar tat- Timmy’le kuzenlerinin anlaştığını gördüğünde… lıysa amcaları da bir o kadar ürkütücü. savunuyor? Kirrin Adası’na gidişleri de arkadaşlıklarının so- Peki, bunları bilmek istiyor muyum? Yazarla ta- Evde çalışan Quentin Amca, yüksek sesi sev- nucu atıldıkları bir macera, dahası bir gece kal- mediği kadar çocukları da sevmiyor ve pek tabii nışmak, sohbet etmek, imza almak… Neden iste- mak için izin bile koparıyorlar yetişkinlerden. bu kadar huysuzlukla, kızı Georgina’yla da arası diğimizi sorguladığımız talepler mi bunlar? Yok- Adaya gittiklerinde çıkan fırtına ise batık gemiyi sa bunlar da okur evreninin “normal” davranışla- iyi değil. Gerçi Georgina da babasıyla benzer şe- kaldırıp adanın kayalıklarına oturtuyor. kilde huysuz. rı mı? Ve bizim beş afacanın, içindeki hazineyi hayal edip Yazarı sevmezsek hatta kendisini veya bazı dü- En önemlisi de kendisine George denmesinde durdukları batık gemi keşfedilmek için onları bek- ısrarcı. Kız gibi ağlamaktan da yumuşak ve duy- şüncelerini itici, yetersiz, daha da ileri gidelim çağ liyor. Ya turistler ya geminin satılma tehlikesi… n dışı bulursak… Yine de okur muyuz diğer eserleri- gusal olmaktan da hoşnutsuz. Güçlü, maceracı ni? Karakterlerle ilişkimizi sorgulatır mı bize? vb. özelliklerle “oğlan” gibi olduğunu savunuyor. Afacan Beşler Define Adasında, Afacan Beş- Yazıldığı yıla bakarsak belki yazarın yaşadığı Ben sevdiğim bir arkadaşımı kaybetmek iste- ler Macera Peşinde, Afacan Beşler Adaya Dö- mediğim için yazarın peşine düşmüyorum. O ka- ortama ve coğrafyasına da dönemine göre ters nüş / Enid Blyton / Çeviren: Deniz Koç / Red- rakterle bir bağım var artık, bazı duyguları paylaş- köşe bir harekettir. housekidz / 196 s., 204 s., 208 s. / 9+. 10 Ekim 2024 12