Katalog

ERNEST HEMINGWAY’DEN ‘SAVAŞ ÜZERİNE’ ‘Yazarın işi hakikati anlatmaktır’ 1. Dünya Savaşı’nda Kızıl Haç ambulansı şoförlüğü savaş ortamının sarsıcı görgü tanıklıklarını, modern görevinden The Toronto Star gazetesindeki 25 yıl süren savaşın ortasındaki azim ve yenilgi, cesaret ve korku, aşk savaş muhabirliğine Ernest Hemingway, 20. yüzyılı ve kayıp üzerine etkileyici kayıtları da Hemingway’in biçimlendiren pek çok çatışmaya tanıklık etmiş ve kayıt gazeteciliğinden büyüleyici seçkilerle sunuyor. altına almıştır. Torunu Seán Hemingway’in derlediği, Torunu Seán Hemingway’in, usta yazarın yaşamı, Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanan Savaş Üzerine*, savaşlardaki yeri ve kitaptaki yazılarıyla ilgili ayrıntılı Hemingway’in savaşın doğası hakkındaki önemli ve bilgiler veren sunuş yazısının, askerlik ve muhabirlik zamansız yazılarını bir araya getiriyor. dönemlerinden özel fotoğrafların ve oğlu Patrick Hemingway’in savaşla ilgili roman ve öykülerinden Hemingway’in önsözünün de yer aldığı Savaş Üzerine, etkileyici pasajlarla birlikte Mussolini ile yaptığı tarihi savaşı ve 20. yüzyılın ilk yarısında yapılan savaşları röportajı, 1922 Türkiye’sinden gözlemlerini, Normandiya Ernest Hemingway’in dilinden okuyup anlamak çıkarmasından Paris’in kurtuluşuna kadar pek çok isteyenler için eşsiz bir kaynak. CAHİT KAYA “Bu yazılarda, savaşı ve yirminci asrın ilk yarısında sa- vaşın nasıl yapıldığını anlamak isteyen herkesin ilgisi- ni çekebilecek çok şey var. Hemingway’in hem kurgu hem de gazete yazıları, makineli tüfeklerle yapılan savaşlardan atom bombasının ilk kez kullanılmasıyla modern çağa ev- rilen savaşın olağanüstü zengin betimlemelerini sunuyor. Hemingway, makineli tüfek yerleştirmelerinden tutun da taktiklere, sivillerin moral durumuna ve endüstriyel ör- gütlenmeye kadar pek çok konuda askeri bir uzman ve bü- tünüyle bir savaş öğrencisiydi. Bana göre, onun bir yazar olarak en büyük başarıların- dan ve Savaş Üzerine yazı derlemesinde de açıkça görü- nenlerden biri, savaşın ve savaş sonrasının fiziksel ve psi- kolojik etkisini resmetmesidir.” Seán Hemingway HEMINGWAY: ‘ÖLÜ OLANLARIMIZ HARİÇ KAYIP FALANSAK NE OLAYIM… OLSA OLSA TESCİLLİ DELİLERDİK!’ Ernest Hemingway, lise sonrası The Kansas City Star ga- zetesinde altı ay acemi muhabirlik yaptı. Göz bozukluğu yü- zünden orduya bir türlü alınmadı ama nihayetinde Birinci zin değil. Kötü bir şekilde yaralandığınız zaman, işte o va- ların en önemlilerinin ve yapıtlarından alınan savaşla ilgili Dünya Savaşı sırasında Amerikan Kızılhaçı’na gönüllü olup kit bu yanılgıdan kurtulursunuz, artık bunun sizin de başını- bölümlerin ilk kez derlendiği bu başyapıt niteliğindeki çalış- İtalya’da ambulans şoförlüğü yaptı. Orada yaralandı. O sıra- za gelebileceğini bilirsiniz.” ma, torunu Seán Hemingway’in giriş yazısı ve oğlu Patrick da henüz 18 yaşındaydı. Bu savaş sırasında yaralanır, o gün yaralanmasına se- Hemingway’in yazdığı önsözü de içermektedir. Bu dönemki deneyimleri 1929’da yazdığı Silahlara Veda bep olan şarapnel parçasını ömür boyu bir nevi tılsım olarak HEMINGWAY VE TÜRK KURTULUŞ SAVAŞI romanının temelini oluşturur. İspanya İç Savaşı’nda muha- saklar. Ölümsüzlük hissi de o gün kaybolur. Ernest Hemingway, Birinci Dünya Savaşı’ndan Türk Yunan bir olarak görev aldı, o savaş da 1940’te yayımladığı Çanlar Savaş konusunda benimsediği prensibi, “yazarın işi haki- Savaşı’na, hem kurgusal hem de gazete yazılarıyla savaşın ru- Kimin için Çalıyor romanının konusudur. kati anlatmaktır” şeklindeydi. Bu sebepten olacak söz konu- hunu ortaya koymakla kalmaz, yazar olarak da gücünü sergiler. Hemingway, Gertrude Stein’in “Kayıp Kuşak” diye ta- su önemli savaşları yerinde gözlemlemiştir. Türk-Yunan Savaşı’nı haberleştirmek üzere 1922’de nımladığı kuşak içinde olsa da bu ifadeye her daim karşı İkinci Dünya Savaşı sonrası ABD’ye döndüğünde sa- İstanbul’a gelir. Oradaki olayların çarpıcı bir şekilde betim- çıkmıştır. Biyografisini yazan Carlos Baker’a şöyle demişti: vaş muhabiri olarak yaptığı hizmetlerden dolayı ABD ler. Bir yandan da Mustafa Kemal Atatürk’e ilişkin önemli “Kayıp Kuşak diye bir şey olduğuna inanmıyorum. Bel- Bronz Yıldız madalyasını alır. Madalyaya ilişkin açıklama Hemingway’in yerine göre savaş deneyimleriyle yapıtlarının değerlendirmelerde bulunur. ki pek çok açıdan hırpalanmış kuşak denebilir. Ölü olanla- nasıl iç içe geçtiğini göstermesi bakımından önemlidir: O dönem yazdığı gazete yazıları, bunları dilimizde ilk kez rımız hariç kayıp falansak ne olayım… Olsa olsa tescilli de- “Çağdaş askeri bilimi son derece iyi tanıdığını göstermiş- okuyacak okuyuculara Kurtuluş Savaşı’na ilişkin önemli bir lilerdik. (Bazılarımız) Hiç eğitim görmemiş olsak da gayet tir, dost ve düşman güçlerinin harekâtlarıyla faaliyetlerini bakış açısı kazandıracaktır. sağlam bir nesildik.” açıklamış ve değerlendirmiştir koşulların doğru bir resmini Savaş Üzerine’de Benito Mussolini’yle 1922’de yaptığı özel Gerçekten de kayıp kuşaktan çok fikirlerini ve inançları- çekebilmek amacıyla savaş alanında, ateş altında çekinme- bir röportajdan, İspanya İç Savaşı’nı ele aldığı Çanlar Kimin nı azimle savunan son derece dirayetli, kanlı canlı bir ku- den dolaşmıştır. İfade edebilme yeteneği sayesinde Bay He- için Çalıyor ve İkinci Dünya Savaşı hatıralarını da içeren Neh- şağın üyesiydi. 20. yüzyılın ilk yarısında büyük ihtimalle mingway okuyucuların ön saflardaki askerlerin ve onların rin Ötesine Ağaçların İçine adlı kitabına kadar, savaş teması- Amerika’da ya da başka yerde savaşla bu denli ilişkilendiril- savaştaki organizasyonlarının doğurduğu zorluklarla zafer- miş başka hiçbir yazar yoktur. nı işlediği geniş bir yelpazedeki yapıtlarına da yer verilmiştir. lerin canlı bir resmini yakalamalarını sağlamıştır.” Seán Hemingway’in dediği gibi Hemingway’in yazar ola- Carl von Clausewitz’in On War (1832) adlı yapıtından et- Katıldığı son büyük savaştan sonra ise düşüncesini şöy- kilenen Hemingway de Men at War adlı bin küsur sayfalık rak en büyük başarılarından ve bu derlemede de açıkça gö- le dile getirmiştir: “…ne kadar gerekli ya da ne kadar haklı benzeri bir çalışmaya imza atmıştır. rünenlerden biri de savaşın ve savaş sonrasının fiziksel ve olursa olsun savaşın bir suç olmadığı asla aklınıza dahi gel- psikolojik etkisini resmetmesidir. ÖLÜMSÜZLÜĞE DAİR BÜYÜK YANILGI! mesin. Askerlere ve ölülere sorun bunu.” Savaş Üzerine, savaşı ve 20. yüzyılın ilk yarısında yapılan Bu yapıtta Büyük Savaş sırasında savaşa ilişkin duyumsa- Bilgi Yayınevi tarafından yayımlanan Savaş Üzerine’yi* savaşları Hemingway’in dilinden okuyup anlamak isteyenler dığı, o gençlik çağına özgü hissi şöyle dile getirmektedir: hazırlayan torunu Sean Hemingway, Hemingway Koleksiyo- için eşsiz bir kaynak. n “Genç bir adam olarak savaşa gittiğinizde ölümsüzlüğe nu’ndaki belge ve fotoğrafları kullanarak Hemingway’in sa- dair büyük bir yanılgı içinde olursunuz. Diğer insanlar öl- vaş üzerine yazdıklarını bir araya getiriyor. Hemingway’in Savaş Üzerine / Ernest Hemingway / Çeviren: Cahit dürülür, siz değil. Başka insanların başına gelebilir ama si- muhabir olarak gittiği çeşitli cephelerde kaleme aldığı yazı- Kaya / Bilgi Yayınevi / 544 s. / 2024. 4 10 Ekim 2024