Katalog

HAMİD ABDULLAHİYAN’DAN ‘SİMURG’UN KANADINDA’ ‘Modern İran Edebiyatı’ Samed Behrengi, Sadık Hidayet, Füruğ Ferruhzad, Sohrâb Sipehri, Simin Danişver, Ahmed Şamlu, Celal Âl-i Ahmed, Sadık Çubek, Nima Yuşic, Mahmud Devletabadi ve diğer pek çok büyük ismin öyküleri, romanları ve şiirleri bugün Türk okuyucuların da severek takip ettiği kültür hazineleri arasında. Aynı zamanda bir öykü ve roman yazarı da olan edebiyat tarihçisi Hamid Abdullahiyan, İran’daki üniversitelerde referans kitap olarak da okutulan, kısa süre önce Livera Yayınevi tarafından yayımlanan kitabı Simurg’un Kanadında* tüm bu değerli edebiyatçıları, dünyaya bakışlarını, yapıtlarını ve bir bütün halinde son 200 yıllık süreçte modern İran edebiyatını daha yakından tanıyabilmek, bu büyük kültür dünyasını keşfedebilmek için önemli bir başvuru kaynağı niteliğinde. Ardından İran edebiyatında yeni öy- la şey söylediğini düşününce bu bölümler başlı başı- MEHMET AKİF KOÇ na heyecan verici. kücülük türünün ilk örnekleri geliyor, Muhammed Ali Cemalzade ve Muşfik Çevirmenleri arasında yer aldığım ikonik Küçük LİVERA YAYINEVİ’NİN Kâzımi öncülüğünde modern nesir tü- Kara Balık’ın yazarı Samed Behrengi’nin yanı sıra, ORTADOĞU KİTAPLIĞI rünün ilk temsilleri ele alınıyor. Albay ve Kelider gibi anıtsal yapıtlarıyla tanıdığımız SERİSİ’NİN YENİ HALKASI... Bu iki bölüm aynı zamanda Türk kö- Mahmud Devletabadi, Ali Eşref Dervişiyan gibi ol- Son yıllarda Türkiye’de, genelde kenli Kacar hanedanının (1796-1925) dukça nitelikli yazarlar bu kuşağın arasında yer alı- Ortadoğu ve özelde de İran çalışmala- güç kaybedip tarih sahnesinden çekil- yor ki İran’ın taşra kültürünü tanımak adına her biri- rına yoğun bir ilgi artışı gözlemleni- diği 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyılın ilk ni ayrı ayrı öneririm. yor. İran çalışmalarına ilişkin akade- çeyreğine ilişkin doyurucu bir genel po- Kitap modern İran nesrinde genellikle üstünkörü mik ilginin, edebiyat sahasına ve kül- litik ve toplumsal çerçeveyi de sunuyor. geçilen ve kıyasla az ele alınan ilmi ve edebi tetkik- türel çalışmalara da yöneldiğini mem- ler, oyun yazarlığı ve Avrupa dillerinden tercümeler nuniyetle gözlemliyorum. ALTI BÖLÜMDE MODERN konularını da ayrıntılı bölümlerle ele alarak aynı ka- Henüz amatör çerçevede ve el yor- İRAN NESRİ, KUŞAKLAR VE tegoride olduğu diğer inceleme yapıtlarından pozitif damıyla yol alınsa ve kapsamlı bir YAZARLAR ARASINDAKİ olarak ayrışıyor. yol haritasından mahrum olsa da telif ETKİLEŞİMLER... çalışmaların yanında, Farsçadan nite- İzleyen altı bölümde ise modern 1979 DEVRİMİ’NDEN SONRA GELİŞEN likli çevirilerin de artması sevindirici. İran nesrine ilişkin kuşaklar ve yazarlar arasındaki YENİ EDEBİ FAALİYETLERİ VE DEVRİM 15 yıldır İran ve Ortadoğu üzerine çalışan bir araş- DÖNEMİ YAZARLARI... etkileşimler panoraması var. tırmacı ve Farsçadan yirmiye yakın edebi ve akade- Pehlevi hanedanının (1926-1979) kurulup gelişti- Bu yazı aracılığıyla kitabın yazarı ve dostum Prof. mik çevirisi yayımlanmış bir çevirmen olarak Türk ği döneme denk gelen bu verimli on yıllarda, başta Dr. Hamid Abdullahiyan’a okuyucuların huzurunda okuyucusunun da bu alana ilgisinin şiir, öykü, ro- da özel olarak teşekkür etmek istiyorum. Sadık Hidayet, Bozorg Alevi, Sadık Çubek, Muham- man, deneme, oyun, senaryo, biyografi gibi değişik med Hicâzi, Said Nefisi, Simin Danişver, Celal Âl-i Zira Farsça baskıda olmayan bir bölümü, ricam alanlarda zengin bir çeviri programıyla desteklenme- Ahmed, İbrahim Gülistân, Bih Âzin, Gulâm-Hüseyin üzerine sadece Türkçe baskı için kaleme aldı ki kita- sinin büyük önem taşıdığını düşünüyorum. bın bu son bölümünde, 1979 Devrimi’nden sonra ge- Saidi, Huşeng Gulşiri gibi Türkiye’deki İran edebi- Bu amaçla 2024 yılı başında Livera Yayınevi tara- yatına meraklı okuyucuların da yakından takip ettiği lişen yeni edebi faaliyetleri ve Devrim dönemi yazar- fından Ortadoğu’daki farklı kültürleri temsil eden ve yazarlara ve yapıtlarını verdikleri çevreye, öykü ve larının önceki kuşaklarla etkileşimini ayrıntılı bir şe- zengin kültürel dünyaların kapısını aralamayı hedef- romanlarına ilişkin bir çerçeve yansıtılıyor. kilde mercek altına aldı. leyen bir Ortadoğu Kitaplığı Serisi’ne başladık. Bu bölümlerde, benim de çevirmeni olmaktan mut- Genel seri editörlüğünü üstlendiğim bu çeviri ya- SON BÖLÜMDE YAZAR VE YAPITLARDAN luluk duyduğum Sadık Hidayet’in Kör Baykuş ve pıtlar serisinde kısa süre önce edebiyat tarihçisi ve SEÇME OKUMA PARÇALARI YER ALIYOR! Hacı Ağa gibi romanlarının yanı sıra Çubek’in Teng- yazar Prof. Hamid Abdullahiyan’ın Simurg’un Ka- Kitap, okuyucuya bir sürprizle sona eriyor; her bir sir, Danişver’in Suveşun (Siyavuş’un Ölümü), Âl-i nadında: Modern İran Edebiyatı başlıklı çalışması bölümde ele alınıp incelenen yazarların en bilinen Ahmed’in Okul Müdürü, Saidi’nin Top ve Bayel yayımlandı. yapıtlarından birer okuma parçası kitabın sonuna ek- Ağıtçıları gibi sadece Farsçada değil dilimizde de be- lenmiş durumda. İRAN’IN SON 200 YILINA DA IŞIK TUTAN ğenilip başucu kitapları haline gelmiş yapıtlara iliş- Yaklaşık 100 sayfalık bu kısımda okuyucu, satır- POLİTİK-KÜLTÜREL BİR PANORAMA VE kin de ayrıntılı incelemeler sunuluyor. lar arasında dolaşırken ilgisini çeken yazar ve yapıt- İRAN EDEBİYATINI OKUMA KILAVUZU! TARİHİ ROMAN VE İSLAM ÖNCESİ PERS lardan alınan seçme okuma parçalarını inceleme ola- Abdullahiyan’ın bu edebiyat tarihi incelemesi, aynı / İRAN TARİHİ VE SAFEVİ DÖNEMİNDEKİ nağı bulabiliyor. zamanda İran’ın son 200 yılına da ışık tutan politik- KAHRAMANLAŞTIRILAN FİGÜRLER... Bu da Simurg’un Kanadında’yı aynı kategoride kültürel bir panorama. Kitabı çevirirken ilgimi çeken bölümlerden biri, ta- bulunduğu benzer yapıtlar arasında ayrı bir yere koy- Abdullahiyan, modern İran edebiyatındaki kuşak- rihi roman türünün ayrı bir başlık altında ele alındığı mamızı sağlıyor. lar, yazarlar, yapıtlar ve etkileşimler üzerinden ade- yedinci bölüm oldu. Sonuç olarak modern İran edebiyatına ilgi duyan- ta bir İran edebiyatını okuma kılavuzu çıkarıyor ça- Özellikle İslam öncesi Pers / İran tarihi ve Safevi lar ve Ortadoğu edebiyatlarını tanımak isteyen nite- lışmasında. dönemindeki kahramanlaştırılan figürleri anlatan, bir likli okuyucu kitlesi için, rehber ve başucu niteliğin- Bu yönüyle literatürümüzde eksikliğini hissettiği- kısmı dönemin gazete ve dergilerinde tefrika olarak de bir kitap literatürümüze kazandırılmış oldu. miz “neyi, nasıl, hangi sırayla ve hangi yazarlardan basılan bu yapıtlar, aynı dönemde (1930’lar, 40 ve Modern İran edebiyatındaki kuşaklar, edebi akım- okumalıyız” sorusuna da yanıt veriyor Simurg’un 50’li yıllar) Türkiye’de de benzer tarihi roman tefri- lar, yazarlar, yapıtlar ve aralarındaki etkileşimleri, Kanadında, üstelik bunu okuyucuyu sıkmayan akıcı kası akımıyla içerik ve nitelik olarak paralel bir seyir seçme okuma parçalarıyla sunan önemli bir inceleme bir dil, zengin örnekler ve anlatımla gerçekleştiriyor. izlemesi nedeniyle de dikkat çekici. Simurg’un Kanadında şimdi literatürümüzde. İRAN EDEBİYATINDA YENİ ÖYKÜCÜLÜK Livera Yayınevi’nin Ortadoğu Kitaplığı Serisi’nde TAŞRA EDEBİYATI VE KÖY ÖYKÜLERİ VE MUHAMMED ALİ CEMALZADE İLE önümüzdeki haftalarda, bölgedeki farklı toplum ve MUŞFİK KÂZIMİ ÖNCÜLÜĞÜNDEKİ Abdullahiyan taşra edebiyatı ve köy öykülerini ise kültürlerden seçtiğimiz ilgi çekici yapıtlar yine oku- iki ayrı bölüm halinde ele alıyor kitapta. MODERN NESRİN İLK ÖRNEKLERİ yucuya ulaşacak. n İran’ın çok sayıda dini, etnik ve mezhepsel kültü- Roman ve kısa öykü türünün Fars edebiyatına giri- şi ve tercüme, kurgusal seyahatname, öyküsel maka- re ev sahipliği yaptığını, modernleşme sürecinde bü- * Simurg’un Kanadında: Modern İran Edebiya- yükşehirler ile taşra arasında mesafenin açıldığını ve tı / Hamid Abdullahiyan / Çeviren: Mehmet Akif le, tarihi roman gibi türler üzerinden bir giriş yazısıy- la başlıyor kitap. bu ayrışmanın İran’daki sosyolojiye ilişkin çok faz- Koç / Livera Yayınevi / 352 s. / 2024. 6 10 Ekim 2024