Catalog

‘TÖS DAVA DOSYASI: I. CİLT: İDDİANAME, FAKİR BAYKURT’UN İFADESİ, ESAS HAKKINDA MÜTALAA. II. CİLT: GEREKÇELİ HÜKÜM, YARGITAY KARARLARI, YARGITAY İLAMI’ Öğretmenin onuru, örgütlenmenin belleği... verilen mücadelenin hukuksal boyutunu tamamlıyor. METİN TURAN TÖS DAVA DOSYASI Farklı sanıklar hakkında farklı kararların bulunma- TÖS DAVA DOSYASI C: 2 TÖS DAVA TÖS GEREKÇELİ HÜKÜM C: 1 YARGITAY KARARLARI sı ise dosyanın ayrıntılı okunmasını gerektiriyor. İDDİANAME YARGITAY İLAMI FAKİR BAYKURT’UN İFADESİ EĞİTİM İLE SİYASET ARASINDAKİ ESAS HAKKINDA MÜTALAA TÖS Genel Başkanı Fakir Baykurt yıllar sonra bu dava hakkında DOSYASI şunları söDAVA ylüyor: “O dâvadaki tutukluluğumuz geçten geç bitti. Başka nedenler ÇATIŞMANIN EN ÇIPLAK YÜZÜ: KİTABIN HAZIRLANIŞ ÖYKÜSÜ bulundu, içerde tutulmamız uzatıldı. Bu arada(…) af yasası çık- TÖS Genel Başkanı Fakir Baykurt diyor ki: tı. TÖS Dâvası bitmemişti, ama yasadan yararlanırsak hemen “Görev anlayışını başta Mustafa Kemal Atatürk’ten ve bitebilir, biz de geçer giderdik. Anayasamızdan almakta olan öğretmenler, Türk çocuk- “Devletin sıkıyönetim savcısının kaleminden öğretmenlere Kitabın hazırlanış öyküsü de içerdiği belgeler ka- MAHKEME BELGELERİ... larının yetiştirilmesiyle birlikte, daha önce eğitim fırsatı yönelen DOSYkondurmaların o halde kalması Adoğru SIolur muydu? bulamamış olan yaşlılarımızın çağdaş ihtiyaçlara uygun İlerde ‘Aftan yaralanıp cezadan kurtuldunuz!’ diye başımıza olarak uyandırılmasını da sağlamak istediğindedirler. kakılırdı. Sanıklar, savunmanlar biraraya gelip karara verdik: “Af’tan yararlanmayacağız!” Toplum ve ülkemizin çıkarlarını her çıkarın üstünde gö- dar öğretici. Nevzat Helvacı’nın aktardığına göre, Bir öğretmen örgütünün tarihini mahkeme belren öğretmenler, içinde bulundukları bütün zorluklar- a “Kendimize nasıl bu kadar güveniyorduk? Ayrıntılarını özyaşa- möykümde anlattım; başka çıkaryolumuz yoktu, güvenmemiz karşın, millete, tarihe ve Atatürk’e karşı yüklendikleri görevi başaracak güçte ve bilinçtedir. Onları birtakım gerekiyordu. “Yargılanmayı sürdürdük, dâva bitti sonunda. 2 Numaralı Sı- kışkırtmaların iradesiz konusu ve hele mesleki anlayış- Osman Korkut Akol’un kitaplaştırmak üzere devral- gelerinden okumak, eğitim ile siyaset arasındaki kıyönetim Askeri Mahkemesi’nin kararına göre bize 8 yıl, 10 larıyla bağdaşmaz tertiplerin uygulayıcısı görmek bü- ay, 20 gün ağır hapis cezası biçildi (…) Askeri Yargıtay’a gittik. yük yanılgıdır.” Askeri Yargıtay, iki kamyon tutarındaki dosyaları inceledi. Çok uzun sürdü bu iş. Duruşmaya çıktık, savunma yaptık. Sonuçta, Askeri Savcı Yüzbaşı Baki Tuğ diyor ki: dığı dosyalar, ölümünden sonra TÖB-DER’e teslim çatışmanın en çıplak yüzüyle karşılaşmaktır. sıkıyönetim mahkemesinin kararını ‘hem asıldan, hem usulden’ “Mahir Çayanları kaçıran öğretmenlere bakıyorsunuz, bozdu. Böylece beraat ettik… TÖS mensubu öğretmenler. Keza yataklık eden öğret- “Ama bir de baktım, ansiklopedilere kadar ‘af yasasından ya- menlere bakıyorsunuz, yine TÖS mensubu öğretmen- rarlanarak özgürlüğüme kavuştuğum’ yazılıyor. Askeri savcı da, edilmiş; 12 Eylül darbesiyle arşive el konmasının ar- Dr. Niyazi Altunya’nın yayına hazırladığı ler. Deniz Gezmişleri kurtarmak iki için uçak kaçırciltanlara - sanki bizi cezaya çarptırmış gibi anlı şanlı İddianame’sini, Esas bakıyorsunuz, yine TÖS mensubu öğretmenler. Kısaca Hakkında Mütalaasını kitap olarak bastırmış, sattırıyor. Yurdun her anarşik olay tahlil ve tetkik edildiği zaman bakıyor- çileli öğretmenlerini acımasızca suçlamayı sürdürüp yerin di- sunuz, içinde yine TÖS’lü öğretmenler çıkıyor.” bine batırıyor. Üstelik, İddianame’sinde eleştirdiği yöneticile- dından SEKA’ya gönderilerek yok edilmiş. rin partisinden milletvekili olarak Meclis’e girmişti. Askeri sav- lik TÖS Dava Dosyası, 12 Mart sonrasında Türkiye cının milletvekilliği sürer, kitabı satar hâlâ...” Kısacası; TÖS örneğinden alınacak çok öğrence [ders] vardır. Önce yöneticiler, sonra öğretenler, özellikle bugünkü genç öğ- Altunya’nın farklı kaynaklardan topladığı metinler, retmenler bu dersi kavrayıp almak zorundadır. Öğretmenler Sendikası’na yöneltilen suçlamaları, C. 1 Yayına Hazırlayan: Dr. Niyazi ALTUNYA C. 2 Yayına Hazırlayan: Dr. Niyazi ALTUNYA bu yıkımdan kurtarılabilen belleği oluşturuyor. bu suçlamalara verilen yanıtları ve yargılama süre- C. 1 C. 2 İDDİANAME Eksik belgelerin belirtilmesi, çalışmanın sınırlarını BANDROL_FİYAT cinin temel metinlerini bir araya getiriyor. Eğitim- iş GEREKÇELİ HÜKÜM BANDROL_FİYAT FAKİR BAYKURT’UN İFADESİ Eğitim- iş Eğitim-iş YARGITAY KARARLARI ESAS HAKKINDA MÜTALAA Eğitim- iş Eğitim- iş YARGITAY İLAMI açıkça gösteriyor. Belgelerdeki dil ve yazım bozuk- Eğitim- iş Eğitim-İş Yayınları tarafından yayımlanan, bin luklarının büyük ölçüde korunması, suçlayıcı söyle- sayfayı aşkın kapsamıyla öğretmen hareketinin min kendi niteliğiyle incelenmesini sağlıyor. önemli belge birikimini bir araya getiren çalışma, Arşivin yeniden kurulması, unutmaya karşı bir emek olarak öğretmen hareketinin belleğini korurken düşüncenin ve örgüt- Dosyanın ağırlık merkezlerinden biri, Baykurt’un 9 Ekim değer kazanıyor. lenmenin nasıl suç konusu yapılabildiğini belgeler üzerinden 1971 tarihli ifadesi. Yazar, kendisine yöneltilen suçlamaları ya- Kaybolmuş tutanakların ve savunmaların bıraktığı boşluklar, tartışmaya açıyor. nıtlayıp savunmasını Türkiye’nin eğitim düzeni, yoksulluğu, tarihin yalnız yaşananlarla değil, korunabilen kayıtlarla da ya- 8 Temmuz 1965’te kurulan TÖS, öğretmenlerin özlük hakla- eşitsizlikleri ve öğretmen düşmanlığı üzerine kapsamlı bir de- zıldığını düşündürüyor; belgeyi saklamanın kamusal önemini rını savunmayı eğitimin niteliğinden, ülkenin bağımsızlığından ğerlendirmeye dönüştürüyor. TÖS’ün kuruluş amacından saptı- okura bir kez daha hatırlatıyor. ve toplumsal eşitlikten ayrı düşünmedi. ğı, gizli örgüt oluşturduğu ve toplumsal huzursuzluğu hazırla- Köy Enstitülü öğretmenlerin birikimiyle güçlenen örgüt, kısa dığı iddialarını tek tek ele alıyor. ÖĞRETMENİN DÜŞÜNME, KONUŞMA sürede yüzlerce şubeye ve yetmiş iki bin üyeye ulaştı. Huzursuzluğun nedenlerini öğretmenlerin sözlerinde aramak VE ÖRGÜTLENME HAKKININ BEDELİ Devrimci Eğitim Şûrası, Büyük Eğitim Yürüyüşü, öğretmen yerine ülkenin birikmiş sorunlarına bakılması gerektiğini savu- Kadem Özbay’ın sunuşu ve Nevzat Helvacı’nın önsözü, bel- boykotu ve tiyatro çalışmaları, öğretmenliğin sınıf duvarlarını nuyor. Böylece edebiyatındaki halk gerçekliği, mahkeme önün- geleri öğretmen hareketinin sürekliliği içine yerleştiriyor. Bu- aşan kamusal sorumluluğunu görünürleştirdi. de toplumsal çözümlemenin dayanağı oluyor. nunla birlikte kitabın asıl gücü, okura hazır bir yargı sunmaktan Dava dosyası, bu etkinliklerin suçlamanın malzemesine dö- çok, iddia ile yanıtı yan yana inceleme olanağı vermesinde. MESLEĞİN SAYGINLIĞI VE ÖRGÜTLENMENİN nüştürülüşünü izleme olanağı sağlıyor. Eğitim tarihi, sendikal mücadele ve siyasal yargılamalar üze- MEŞRULUĞUNU SAVUNAN DÜŞÜNSEL DURUŞ! rine çalışacaklar için doğrudan başvurulabilecek bir kaynak or- ‘İDDİANAME, FAKİR BAYKURT’UN Bu ifade, Baykurt’un yazarlığıyla örgütçülüğünün ortak kay- taya çıkıyor. TÖS Dava Dosyası, geçmişin kapanmış hesabını İFADESİ, ESAS HAKKINDA MÜTALAA’ nağını da aydınlatıyor. Köyün, okulun, emeğin ve yoksulluğun sunmuyor; öğretmenin düşünme, konuşma ve örgütlenme hak- İlk ciltte iddianame, Fakir Baykurt’un ifadesi ve esas hakkın- bilgisi, savunmada soyut söylemlerin önüne geçiyor. kının bedelini hatırlatıyor. daki mütalaa bulunuyor. Öğretmenin toplum karşısındaki sorumluluğu, yönetimin çiz- Sayfalar boyunca görünen, eğitim emekçilerinin meslekleri- İkinci cilt, gerekçeli hüküm, Askeri Yargıtay kararları ve ila- diği dar görev tanımına sığmıyor. Okur, bir sanığın kişisel kur- ni topluma karşı sorumlulukla birlikte savunmaları. Bu nedenle mıyla yargılamanın sonraki aşamalarını sunuyor. tuluş arayışından çok, mesleğin saygınlığını ve örgütlenmenin iki cilt, bir davanın belgelerini aşarak Türkiye’nin demokratik- Belgelerin karşılıklı okunması, suçlamanın kuruluş biçimiyle meşruluğunu savunan bir düşünsel duruşla karşılaşıyor. leşme tarihindeki temel çatışmalardan birini görünür kılıyor. hukuksal değerlendirme arasındaki ayrımları belirginleştiriyor. Yargılama tarihinin en çarpıcı uğraklarından biri, TÖS yöne- Savcılığın öğretmenlere milliyetçilik ve ahlak dersi veren di- ticilerinin 1974 affından yararlanmak yerine davanın sürmesini TÖS Dava Dosyası, 2 cilt / I. cilt: İddianame, Fakir li, somut eylemlerin değerlendirilmesini aşarak bir dünya görü- istemeleri. Mahkûmiyet riskini göze alan bu karar, bağışlanma Baykurt’un İfadesi, Esas Hakkında Mütalaa / II. cilt: şünü yargılama ölçüsüne dönüştürüyor. ile aklanma arasındaki farkı ortaya koyuyor. Gerekçeli Hüküm, Yargıtay Kararları, Yargıtay İlamı Sendikal yayınlar, toplantılar, mektuplar ve eğitim tartışma- Üst mahkeme incelemeleri ve TÖS yöneticilerinin beraatla- / Yayına Hazırlayan: Dr. Niyazi Altunya / Eğitim-İş ları bu bakışın içinden yeniden anlamlandırılıyor. rının onanması, örgütün suç örgütü olarak gösterilmesine karşı Yayınları / 404 s. + 1001 s. / 2026. CHARLES DICKENS’TAN ‘ZOR ZAMANLAR’ “Dickens gibi yazarlar dünyaya, bütün profesyonel siyasetçilerin, ni bir dünyanın da simgesidir. Çıkar, verimlilik ve hesap ölçülerine daya- yazar-çizerlerin ve ahlakçıların toplamından daha fazla siyasal ve lı bir yaşam anlayışının yol açtığı yıkımı tüm açıklığıyla ortaya koyan, Barış toplumsal hakikat sundular.” Karl Marx Özkul’un çevirisiyle İletişim Yayınları tarafından yayımlanan Zor Zamanlar, fayda ve hesap üzerine kurulu bir dünyanın insan yaşamını nasıl çorak- ocuklarını katı bir eğitim anlayışıyla yetiştirmek isteyen Thomas laştırdığını anlatan ölümsüz bir klasik. Zor Zamanlar, Barış Özkul’un çeviri- Gradgrind, kendini büyük bir başarı örneği gibi sunan Bounderby, si, George Bernhard Shaw’ın önsözü, F.R. Leavis’in sonsözü, yazar ile dö- Ç bu düzenin içinde sıkışıp kalan Louisa ve Tom gibi karakterleriy- nem kronolojisi ve kitaba ilişkin görsellerle yayımlandı. n le Dickens, 19. yüzyılın toplumsal ve ahlâki çatışmalarını büyük bir usta- lıkla gözler önüne seriyor. Romanın geçtiği Coketown, yalnızca fabrika- Zor Zamanlar / Charles Dickens / Çeviren: Barış Özkul / İletişim ların, puslu sokakların değil, fayda, hesap ve “olgu” üzerine kurulmuş ye- Yayınları / 356 s. / 2026. 8 29 Ekim 2026 TÖS DAVA DOSYASI Yayına Hazırlayan: Dr. Niyazi ALTUNYA TÖS DAVA DOSYASI Yayına Hazırlayan: Dr. Niyazi ALTUNYA