Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 23 EYLÜL 2026 ÇARŞAMBA 2 olaylar ve görüşler Türki YE’dE sos Yal Dil, tarih, eğitim poli Tikaların aşınması ve ‘Kürtçe’ Dr. aHmet KüçüKşaHin Türkiye, İran, Irak ve Suriye’de “Kürtçe” adı ürtlerin dili altında kullanılan dil “Kürtçe” midir? çeşitlerinin aynı olmadığı KBize öğretilenler ve açıktır. Eğer Türkiye için yaygın söylem açısından “Kırmançi” deniyorsa bu kez bakıldığında bu soru tuhaf soruyu “Hangi şehrin veya gelebilir. Çünkü dil, etnik ilçenin yerel lehçesi“ diye yapının ve kültürün en sormalıyız. önemli unsurlarından Sonuç olarak Kürt biri kabul edilir. İngilizler topluluklarının varlığı ve Halit PaYZa yılında yürürlüğe giren İngilizce, Almanlar kendilerini Kürt olarak Sosyal Sigortalar ve Genel Almanca, Türkler Türkçe tanımlamaları ayrı bir YAZAR Sağlık Sigortası Kanunu konuştukları için bu konudur; Kürtçe adı ile emeklilik koşullarında kimliklerle anılırlar. O osyal devlet kavramı, verilen tek ve homojen çeşitli değişiklikler halde Kürtlerin de Kürtçe Syurttaşlarına asgari bir ortak dilin bulunup yapılmış, emeklilik konuşmaları ve ortak bir yaşam standardı bu farklılıkları tek bir dilmiş bulunmadığı ise ayrı bir ‘kürtçe eğitim’ yaşı ve prim ödeme bir Kürtçenin bulunması sağlamayı, gelir gibi değerlendirmek ciddi konudur. Tarihsel ve tartışmasının temel şartları kademeli olarak beklenir. Ancak tarihsel eşitsizliklerini azaltmayı bir tartışmayı beraberinde dilbilimsel çeşitlilik dikkate sorusu artırılmıştır. ve dilsel veriler bu kadar ve eğitim, sağlık gibi getirmektedir. alındığında, bütün bu Bugün Türkiye’de Aylık bağlama oranının basit bir tablo ortaya temel hizmetlere herkesin Üstelik sorun yalnızca bu farklılıkları yok sayarak üniversitelerde Kürt dili düşürülmesi de emekli koymamaktadır. ulaşabilmesini amaçlayan tek bir “Kürtçe” dil varmış farklılıktan ibaret değildir. ve edebiyatı ile Zaza dili aylıkları üzerinde etkili Kürt toplulukları bir anlayışı ifade eder. gibi hareket ederek algı Türkiye’de Kurmançi ve edebiyatı alanlarında olmuştur. Çalışma yaşamı arasında tarih boyunca Anayasasının ikinci yaratmak yerine, topluma adı altında konuşulan bölümler ve programlar boyunca ödenen primlerin tek ve standart bir dil maddesinde Türkiye’nin doğruları anlatmak bilimin yerel ağızlar arasında da bulunmaktadır. Her yörede emekli aylığına yansıma bulunmadığı, çok sayıda bir sosyal hukuk devleti ve topluma gösterilmesi önemli farklılıklar vardır. birbirini anlamayan oranının azalması, farklı konuşma biçiminin olduğu belirtilmektedir. gereken saygının bir Hakkâri’de, Şırnak’ta, en az 25 farklı şekilde özellikle düşük ücretle bulunduğu görülmektedir. Buna karşın yıllar içinde gereğidir. Van’da, Diyarbakır’da, konuşulan Kurmançi için çalışanlar açısından Şeref Han, 16. yüzyılda uygulanan neoliberal Kaynaklar: Mardin’de, Ağrı’da, Muş’ta, belirli bir yazı dili ve alfabe emeklilik dönemindeki yazdığı Şerefname’de Kürt ekonomi politikaları ve • Martin van Bruinnessen, Kars’ta, Erzincan’da veya standardı kullanılmaktadır. gelirin yetersiz kalmasına topluluklarının Kurmançi, sosyal güvenlik alanında Ağa, Şeyh ve Devlet, Malatya’da konuşulan Ancak burada dikkatten neden olmuştur. Bugün Lori, Kelhuri ve Gorani yapılan değişiklikler, Kürdistan’ın Sosyal ve biçimler arasında kelime, kaçırılmaması gereken birçok emekli geçinmekte gibi farklı dil ve lehçeler sosyal devlet anlayışının Politik Örgütlenmesi, Öz-ge telaffuz ve cümle kuruluşu konu, bu standardın bütün zorlanıyor. Kira, gıda ve konuştuğunu belirtmiştir. giderek zayıflamasına yol Yay., Çev. Remziye Arslan, bakımından ciddi ayrılıklar Kürt topluluklarının tarih sağlık giderlerindeki artış, Evliya Çelebi de 17. açmıştır. 1991, s.41, 42, 43, 152, 197. görülebilmektedir. Bu boyunca ortak ve değişmez zaten sınırlı olan emekli yüzyılda Seyahatname’sinde • Martin van Bruinessen, nedenle Türkiye’deki bütün Eğitimden sağlığa biçimde kullandığı ve gelirlerini daha da yetersiz Kürdistan olarak Kürtlük, Türklük, Alevilik bu konuşma biçimlerinin zamanla kaybolmuş eşitsizlik hale getiriyor. adlandırdığı bölgede Etnik ve Dinsel Kimlik herkes tarafından olan bir dilin yeniden su birbirinden farklı çok sayıda Mücadeleleri, Çev. Hakan Bu aşınmanın en fazla anlaşılabilen tek bir Yardım değil, yüzüne çıkarılmasıymış konuşma biçiminden söz Yurdakul, İletişim Yay., hissedildiği alanlardan biri “Kürtçe” olduğu iddiası gibi sunulmasıdır. güvence ve hak etmiş; Zaza, Lulu, Cilo-i 5.Baskı, 2004, s.9, 10, 60. eğitimdir. Özel okullara gerçeği yansıtmamaktadır. Aslında, belirli bir dil Sosyal devlet Hakkâri, Avniki, Mahmudi, • Wadie Jwaideh, Kürt yönelik teşvikler bir yana, çeşidinin seçilmesi, yazı anlayışındaki gerilemenin Şirvani, Pisani, Sincari, Milliyetçiliğinin Tarihi, kamu okullarında yaşanan Bir araya getirme diline dönüştürülmesi, bir başka sonucu da Hariri, Ardalani, Haliti, Kökenleri ve Gelişimi, sorunlar eğitimde fırsat çabası standartlaştırılması ve sosyal yardımların Çekvani, İmadi ve Rojiki gibi Çeviren: İsmail Çeken ve eşitliği tartışmasını daha Kürt toplulukları eğitim kurumlarında giderek daha fazla önem adlar vermiştir. Bu durum, Alper Duman, İletişim da büyütmüştür. Gelir arasındaki farklılık yalnızca öğretilmesi bir dil oluşturma kazanmasıdır. Yurttaşın daha erken dönemlerde Yayınları, 6. Baskı, 2009, dağılımındaki adaletsizlik dille sınırlı da değildir. ve standardizasyon sosyal güvenliğini kalıcı dahi Kürt toplulukları s.19, 35, 569. nedeniyle yüksek gelirli Aynı coğrafyada yaşayan sürecidir. biçimde sağlayan hak arasında ciddi bir dilsel • Graham E.Fullar ve aileler çocukları için topluluklar arasında Bu nedenle “Kürtçe” temelli politikaların yerine, çeşitlilik bulunduğunu Henri J.Barkey, Türkiye’nin daha fazla eğitim olanağı mezhep, din, aşiret ve dendiğinde öncelikle ihtiyaç sahiplerine yapılan göstermektedir. Kürt Meselesi, Profil sağlayabilirken dar gelirli yerel aidiyet bakımından “Hangi Kürtçe” sorusunun ayni ve nakdi yardımların Yayıncılık, 1.Baskı, 2011, ailelerin seçenekleri da önemli ayrılıklar d ilbilimsel yaklaşım sorulması gerekir. Kurmançi ağırlık kazanması sosyal s.103. giderek azalmaktadır. bulunmaktadır. Sünni, mi, Sorani mi, Gorani mi, 19. ve 20. yüzyıl devlet anlayışı açısından • Graham E. Fuller, Yeni Böylece eğitim, herkes Şafii, Hanefi, Alevi, Ehl-i Zazaca mı, Luri mi? Bunların araştırmalarında da ciddi bir tartışma Türkiye Cumhuriyeti, için eşit bir kamu hizmeti Hak, Nasturi, Yahudi, tamamını tek bir dil kabul Kurmançi, Sorani, Gorani, yaratmaktadır. Sosyal Serbest Kitaplar, Çeviren: olmaktan uzaklaşmakta, Hıristiyan ve Yezidi Zazaca ve Luri gibi dil ve etmek, aralarındaki tarihsel yardımlar yoksulluğun ailenin ekonomik Prof. Dr. Mustafa Acar, topluluklarının yanı sıra lehçelerin birbirlerinden ve yapısal farklılıkları temel nedenlerini ortadan durumuna göre farklı 17.Baskı, 2025, s.167, 168. Kurmançi, Sorani, Zazaca, önemli ölçüde ayrıldığı görmezden gelmek anlamına kaldırmaz. Bu nedenle olanakların ortaya çıktığı • Prof. Dr. Şener Gorani ve diğer farklı dil ve ortaya konmuştur. Bu gelir. Kürtler arasında dilsel bir alana dönüşmektedir. yoksulluğu yalnızca Üşümezsoy, Kürt “Kim”liği, lehçeleri konuşan gruplar da dil çeşitlerinin tamamı bir homojenlik yoktur. Sağlık alanında da benzer yardım politikalarıyla İleri Yay., 1. Basım, 2006, s. bulunmaktadır. Buna karşın İrani diller içerisinde “Kürtçe” adı altında tek, bir durum söz konusudur. yönetmek yerine, insanları 73, 74, 88, 139. bu farklı toplulukların değerlendirilmekle birlikte ortak ve bütün Kürtlerin Şehir hastaneleri modeli sürekli yardıma muhtaç • Prof. Dr. Ahmet Buran, tamamının zaman aralarında ciddi yapısal birbirini anlayabildiği bir dil ve genel sağlık sigortası hale getiren koşulların Doğu ve Güneydoğu içerisinde “Kürt” üst kimliği farklılıklar vardır. Özellikle bulunmamaktadır. Bugün üzerinde durmak gerekir. Anadolu’nun Dil Atlası, uygulamasıyla birlikte altında değerlendirilmesi, “Kürtçe” olarak adlandırılan Kurmançi ile Sorani Türkiye’nin toplumsal Bayrak Yay., 2009. sağlık hizmetlerinin aralarındaki dilsel ve alan, birbirinden büyük arasında kelime hazinesi refahı ve sosyal barışı • Prof. Dr. Ahmet Özer, finansmanı ve sunumu kültürel farklılıkları ölçüde farklı ve en az 50 yanında gramer, fiil çekimi, açısından sorun sosyal Beş Büyük Kavşakta Kürtler daha karmaşık bir yapıya ortadan kaldırmamaktadır. sayıda dil ve lehçeden isimlerin kullanımı ve yardımların varlığı ve Türkler, Hemen Kitap, dönüşmüştür. Yurttaşlar Nitekim farklı dil ve oluşmaktadır. cümle yapısı bakımından değil, insanların neden 3.Baskı, Ekim 2011, s.31, sağlık hizmetlerinden lehçeleri konuşanların Dolayısıyla mesele, farklı önemli ayrılıklar sürekli yardıma ihtiyaç 212. yararlanırken bazı birbirlerini anlamakta bulunmaktadır. David tarihsel kökenlere, farklı duyduğudur. • Dr. Ahmet Buran, Doğu durumlarda ek ödemelerle güçlük çekmeleri, bazı McDowell’in ifadesiyle gramer yapılarına ve farklı ve Güneydoğu Anadolu karşılaşabilmektedir. Sosyal devlet, yurttaşın toplulukların kendilerini Kurmançi ve Sorani, gramer yazı geleneklerine sahip Üzerine Araştırmalar Sağlık hakkının niteliği sürekli yardım istemek Kürt olarak kabul bakımından İngilizce dil ve lehçelerin hangi II(Ağızlar), Boğaziçi Yay., açısından bakıldığında, zorunda kaldığı bir sistem etmemeleri veya farklı bir ile Almanca arasındaki gerekçeyle tek bir “Kürtçe” 1992, s.1, 2, 3, 17. burada yalnızca olmamalıdır. Yüksek kimlikle tanımlamaları, farklılığa benzetilecek başlığı altında toplandığıdır. • Kemal Burkay, Neolitik hastanelerin sayısını veya enflasyon, yaşam pahalılığı “Kürt” adı altında tek ölçüde ayrışmıştır. Bu başlık altında bir Çağdan 1.Dünya Savaşı’na yapılan yatırımları değil, ve iş güvencesizliği dar ve homojen bir etnik- Martin van Bruinessen standart dil oluşturulması Kürtler ve Kürdistan, insanların bu hizmetlere ve sabit gelirli kesimler dilsel topluluk bulunduğu de Kürtlerin çok sayıda ise doğal ve kendiliğinden Coğrafya-Tarih-Edebiyat, ne ölçüde ve hangi açısından barınma, tezini tartışmalı hale oluşmuş bir dil birliğinden lehçe kullandığını ve bu Deng Yay., 5.Baskı, 2011, s. koşullarda ulaşabildiğini beslenme, eğitim ve getirmektedir. Dolayısıyla ziyade, modern lehçeleri konuşanların 112, 274, 275. de tartışmak gerekir. sağlık giderleri her burada asıl dikkat dönemde gerçekleşen çoğunun diğer lehçeyi • Rohat, Kürdoloji geçen gün daha ağır bir Emeklilik sistemi de çekilmesi gereken husus, bir standardizasyon ve anlamadığını belirtmektedir. Biliminin 200 Yıllık Geçmişi yük oluşturmaktadır. birbirinden önemli ölçüde kurumsallaştırma sürecidir. etkilendi Aynı şekilde Zazaca ve (1787-1987), Deng Yay., 2. Sosyal devletin görevi, farklı dilsel, kültürel ve Bu nedenle “Kürtçe Gorani’nin ayrı İrani Baskı, 1991, s.38, 184, 185. Sosyal güvenlik ve eşitsizlikleri kaldırmak, tarihsel özelliklere sahip diller olduğunu belirten eğitim” talebi gündeme • Ahmet Küçükşahin, emeklilik sistemi de bu yurttaşların temel dilbilimsel yaklaşımlar farklı toplulukların aynı ad getirildiğinde sorulması TÜRKOMANİA, Kürtler ve dönüşümden önemli ihtiyaçlarını güvence altına bulunmaktadır. Dolayısıyla altında bir araya getirilmesi gereken ilk soru “Hangi Emperyalizmin Dayatması, ölçüde etkilenmiştir. 2006 almaktır. “Kürtçe” adı altında bütün çabasıdır. Kürtçe?” olmalıdır. Çünkü Galeati Yay., 2026. yoruz. 16x24 - 324 sayfa - İnceleme 16x24 - 407 sayfa - İnceleme 16x24 - 208 sayfa - İnceleme 16x24 - 240 sayfa - İnceleme 16x24 - 269 sayfa - İnceleme