Catalog

28 AĞUSTOS 2026 CUMA EKONOMİ ekonomi@cumhuriyet.com.tr 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 48.14 56.22 65.43 40.08 14.576 47.248 7.079 2 kuruş 13 kuruş 11 kuruş 0.19 puan 35 puan 460 lira 76 lira Bağımsız Maden-İş emekçileri sonuç aldı. Türkiye Maden-İş ise eylemlere devam ediyor Taksit taksit anlaşma Yapay zekâ ve Yıldızlar SSS Holding işçilere demokrasi arasındaki borcunu damla damla Tutuklama hak tehlikeli ilişki ödemeye çalışıyor. Bağımsız arayana gözdağı ürkiye’nin iç gündemi bataklık gibi; içine sap- Maden-İş’le anlaşan holdingin landıkça sizi daha da aşağı çekiyor. T AKP iktidarının AİHM kararlarını yok sayan Ank Ar A’da madencilerin Türkiye Maden-İş işçisine 190 tavrı ve açıklamaları... Haklı talepleri için aylardır di- alacakları için yürütülen renen madenciler ve sendika liderlerinin gözaltına milyon lira borcu daha var. mücadelenin öncülerinden Bağımsız alınması... Muhalif belediyelerde haksız ve uzun tu- tukluluklar sürerken aynı dosyaların kilit isimlerinden Maden-İş Genel Başkanı Gökay ıldızlar SSS Holding’e bağlı Aziz İhsan Aktaş’ın serbest bırakılması... Gazeteci- Çakır ile Örgütlenme Uzmanı lik mesleğinin etiği ve ilkeleriyle bağdaşmayan para Doruk Madencilik ve Elazığ Başaran Aksu, sosyal medya karşılığı haber yapma tartışmaları... YETİ Gümüş işçilerinin Her biri üzerinde uzun uzun durulması gereken ko- paylaşımları ve eylemler gerekçe nular. Ama bu bataklığa saplandıkça başka bir teh- Ankara’daki hak arama eylemleri, gösterilerek gözaltına alınmalarının like ortaya çıkıyor: Bugünü değil belki ama çok ya- dün 18. günde de sürdü. ardından çarşamba günü, kın geleceğimizi, hatta insanlık olarak nasıl bir dün- yada yaşayacağımızı belirleyecek büyük dönüşüm- Bu kapsamda Bağımsız “halkı kin ve düşmanlığa alenen lere bakmakta zorlanıyoruz. Oysa dünyada AI üze- Maden-İş üyesi işçiler, tahrik” suçlamasıyla tutuklandı. rinden ekonomik güç, emek ve demokrasi arasında- Sendikalar yaşananları gözdağı dün akşam saatlerinde ki ilişkinin kuralları yeniden yazılıyor. Nobel ödüllü ekonomist Prof. Dr. Daron Acemoğ- olarak yorumlarken Başaran Aksu, holding ile anlaşmaya lu ile piyasa liberalizminin en köklü ve etkili savunu- EMİRHAN ifadesinde kendisine gösterilen varırken Türkiye Maden- cularından The Economist dergisinin kavgası da as- ÇOBAN sosyal medya paylaşımlarıyla lında bu büyük ayrışmanın görünür hale geldiği yer. İş üyesi işçiler eylemlere Üstelik tartışma öyle bir noktaya geldi ki The Econo- ilgili, “Halk neden yoksul, çünkü devam edecek. Bağımsız Maden mist, Acemoğlu’nun yalnızca yapay zekâ konusun- holdinglere aktarılıyor bu para. bekliyor. Türkiye Maden-İş Orta “Uğradığımız saldırıyı bilincimize daki görüşlerini değil, onlarca yıllık akademik çalış- İş’li işçilerle yapılan anlaşma Eğer bu suçsa ben bunu seri bir malarının ikna ediciliğini de sorgulamaya başladı. Anadolu Şube Başkanı Talih kazıdığımızı herkes bilsin. Nasıl bir kapsamında işçilerin alacakları 4’e şekilde işledim bugüne kadar. Ben Kocabıyık, şöyle konuştu: “Kendisi haksızlığa uğradığımızı tüm Türkiye bölündü. 4’te biri dün yatırılırken şahidi olduğum hakikatlerin üzerine Peki asıl mesele ne? kamuoyuna çıkarak ‘haftaya biliyor” derken sosyal medyadan kalan 4’te 3’lük payın 40 gün içinde Demokrasilerin aşındığı, otokratik rejimlerin yüksel- yatamam” dedi. diği bir dönemdeyiz. Aynı anda yapay zekâ, ekono- kimsenin alacağı kalmayacak’ dedi. açıklama yapan YENİ Parti lideri ödenmesinde uzlaşı sağlandı. Cumhurbaşkanlığı ile görüşme mileri ve toplumları dönüştürebilecek olağanüstü bir Ancak geldiğimiz noktada 190 Özgür Özel şunu vurguladı: taleplerinin de yargılama konusu İşçiler, oybirliğiyle aldıkları karar hızla ilerliyor. Bu iki büyük dönüşüm -demokrasideki gerileme ile teknolojik gücün yükselişi- çoğu zaman milyon lira daha alacağımız var. yapıldığını belirten Aksu, “Bizim bu sonucunda eylemlerini sonlandırma birbirinden bağımsızmış gibi tartışılıyor. ‘Patronlardan yana’ irademiz cezalandırılmak isteniyor. Gerekirse bir ay sürsün. Buradayız. kararı aldı. Oysa değiller. Tam da bu nedenle Acemoğlu ile Böyle bir şey için seve seve yatarım” Bu tutuklama hakkını arayan The Economist arasındaki kavganın ortasında çok Bazı işçilerin 2016-2023 dönemi daha büyük bir soru duruyor: Yapay zekâ çağında diye konuştu. Çakır ise şunları TMSF de ödemeli bütün emekçilere verilmek toplu sözleşmelerden alacağı var. teknolojinin yönünü kim belirleyecek, yaratılan eko- söyledi: “Yerin altında çalışan istenen açık bir gözdağıdır.” Türkiye Maden-İş üyesi işçiler Bunu TMSF’nin ödemesi gerektiği nomik değeri kim paylaşacak ve insan bu yeni dü- madenci kardeşlerim mağdur zenin neresinde duracak? ortaya çıktı. Bakanlığımıza bunu Sendika avukatlarından Saruhan ise Yıldızlar SSS Holding Yönetim Acemoğlu’nun 21 Ağustos’ta önemli bilim dergi- olmaktadır. Bunu savunmayıp Efe Kadayıfçı, şöyle isyan etti: Kurulu Başkanı Sebahattin Yıldız’ın bildireceğim.” si Nature’da yayımlanan makalesinin çıkış noktası neyi savunacağım? Şikayet edilen aslında çok açık: Yapay zekâya ilişkin temel mese- “Türkiye’de hukukun, adliyelerin 13 Ağustos’ta kameralar karşısında Bağımsız Maden-İş yöneticileri patronun hakim karşısına çıktığını le teknolojinin varlığı değil, hangi yönde geliştirildiği. tamamen güçlülerden, tamamen “Önümüzdeki hafta Türkiye’nin üyeleri Çakır ve Başaran’ın Acemoğlu ve Pascual Restrepo’nun ABD işgü- görmedim. İşçi arkadaşlarım cü piyasasına ilişkin araştırmaları, 1980’den bu ya- hiçbir yerinde işçi ‘alacağım var’ tutuklanması ise büyük tepki alıyor. patronlardan yana olduğunun evlerine mutlu gitsinler; bu benim na otomasyonun rutin işleri yapan çalışanlara yönelik için onurdur” demeyecek” sözü vermesine karşın Eyleme destek ziyaretinde bulunan farkındayız, halk da farkında.” talebi azaltarak eşitsizliğin büyümesinde önemli rol oynadığını gösteriyor. Endüstriyel robotlar bunun so- hâlâ alacaklarının ödenmesini TİP Genel Başkanı Erkan Baş, l ANKARA mut örneği. Robotlaşma verimliliği artırırken otomas- yona en fazla maruz kalan birçok bölgede istihdam ve ücretler geriledi. Acemoğlu şimdi aynı dinamiğin Tüketici örgütleri, hakem heyetlerinin sayısının azaltılmasına tepki gösterdi: yapay zekâyla çok daha güçlü biçimde tekrarlana- bileceği belirtiyor ve kritik bir uyarı yapıyor: Tehlike- de olan yalnızca refahın paylaşılması değil, demokra- tik sistemimizdir. Çünkü çok sayıda insan ekonomik fırsatlardan dışlanır, emeğinin değeri azalır ve eko- nomik güç giderek daha küçük bir kesimde yoğun- Adalet uzaklaştırılıyor laşırsa toplumların istikrarlı kalması giderek zorlaşır. İşte demokrasi ile yapay zekâ arasındaki bağlan- tı burada kuruluyor. tüketicinin hak aramadan ECE İÇMEZ caymasına neden olacağı Asıl kavga ne? KKM’yi ‘60 milyar icaret Bakanlığı’nın kararıyla Ekonomist Eran Yashiv, 26 Ağustos’ta Project açıktır. Adalet yurttaştan Syndicate’ta yayımlanan yazısında, Acemoğlu ile The T“Tüketici Hakem Heyeti” sayısı uzaklaştırılyor.” Economist arasındaki görünürde akademik tartışma- dolar’la sıfırladık! 211’den 170’e düşürüldü. Tüketici nın arkasında daha büyük bir ekonomi-politik çatış- Ayrıca heyetlerin sayısının ma olduğunu savunuyor: Yapay zekâ kimin çıkarına örgütleri ise büyükşehirlerdeki s on yılların en tartışmalı ekonomi azaltılmasının mevcut ve hangi yönde geliştirilecek? merkezileştirme ve heyetlerin politikalarından biri olan ve heyetlerin iş yükünü de Yashiv’e göre Acemoğlu’nun görüşlerini rahatsız Fatih Kurdoğlu edici kılan da bu. Çünkü insan emeğini ikame etme- dönemin Hazine ve Maliyet Bakanı azaltılmasına tepki gösterek kararın artıracağını savunan Kurdoğlu, ye dayalı, teknoloji şirketleri açısından son derece Nureddin Nebati tarafından 21 iptali için Danıştay’a başvurdu. “Bu karar süreçlerini de kârlı bir yapay zekâ modeli ile çalışanı güçlendirme- Aralık 2021’de uygulamaya konulan yi amaçlayan model arasında temel bir çıkar çatış- Konuyla ilgili değerlendirme şöyle devam etti: “Tüketici hakem uzatacak. Satıcı ve sağlayıcıların, ması var. Acemoğlu’nun yapay zekânın istihdam ve “kur korumalı mevduat (KKM)” yapan TükoDer İzmir Şube Başkanı heyetleri, Türkiye’de adaletin tüketiciye göre güçlü olduğu bir demokrasi üzerindeki etkilerine ilişkin görüşleri politi- sistemi, bu hesabın 21 Ağustos ka dünyasında etkili oldukça, bu çatışma da büyüyor. ve İzmir İl Tüketici Hakem Heyeti halka en yakın yüzüdür. Mevcut ortamda, Tüketicinin Korunması haftası itibarıyla sıfırlanmasıyla Yashiv daha da ileri giderek, büyük teknoloji pat- Üyesi Av. Fatih Kurdoğlu, öncelikle uygulamada yurttaş, satın aldığı Hakkındaki Kanun’un ruhuna uygun ronları açısından çalışanların ve demokrasinin gide- tamamen kapandı. Merkez Bankası, düzenlemenin özellikle ekonomik rek daha fazla servet ve güç biriktirme yolunda birer ayıplı bir ürünle ilgili şikâyetini olarak tüketicilerin korunmasını zaten bu tür hesapların açılmasını engele dönüşebildiğini savunuyor. olarak daha zayıf durumda kendi ilçesindeki hakem heyetine sağlayan heyetlerin sayısının 23 Ağustos 2025’te resmen sona Acemoğlu’nun David Autor ve Simon Johnson ile geliştirdiği “pro-worker AI”, çalışan yanlısı yapay bulunan tüketicilerin haklarını kolayca iletebilmekteydi. İlçelerdeki azaltılması kabul edilemez. Tüketici erdirmişti. zekâ yaklaşımının özü bu. Öğretmenin yerini alan de- KKM sistemi, ekonomik kriz aramasını güçleştireceğine dikkat karar alma mekanizmalarının hakem heyetlerinin sayılarının ğil, öğretmenin öğrencisinin nerede zorlandığını gör- nedeniyle enflasyon ve döviz çekti. Bu heyetlerin yurttaşın mesini sağlayan... Doktoru gereksizleştiren değil, teş- kapatılması, adalet hizmetinin azaltılması kabul edilemez. Bu his kapasitesini artıran... fiyatları artarken AKP iktidarı günlük yaşamında karşılaştığı yurttaştan uzaklaştırılması anlamına uygulama vatandaşın değil, Çalışanın yıllar içinde edindiği bilgi ve deneyimi tarafından uygulanmak istenen sorunlarda önemli bir başvuru yolu gelmektedir. Merkezileşmenin, sermayenin yararına olacaktır” dedi. değersizleştiren değil, uzmanlığının değerini ve üret- düşük faiz politikasının etkisi ve kenliğini artıran bir yapay zekâ. Acemoğlu şunu so- olduğunu vurgulayan Kurdoğlu, satıcı karşısında zaten zayıf olan l İZMİR ruyor: Peki bugün neden çalışan yanlısı yapay zekâ dolar kurunun Aralık 2021’de, araçlarının bu kadar az örneği var? Yanıtın bir bölü- kısa sürede 13 liradan 18 liraya mü ekonomik: Yapay zekâ patlamasının büyük bö- fırlamasıyla devreye girdi. Ancak lümü, ortak bir düşüncenin etkisindeki homojen bir Alım gücü zayıflıyor grup insan tarafından yönlendirildi. Kısmen felsefe- KKM, uygulanmaya başladığı Okul çantaları den ve bilimkurgudan beslenen bu düşünce, maki- günden bugüne servet transferine AYD ve Akademetre Research nelerin nihayetinde insanlığı aşacağını ve onun yeri- neden olduğu ve Hazine ile ni alacağını öngörüyor. işbirliğiyle hazırlanan AVM Toplum, yapay zekânın gelişimini farklı bir yöne çevir- Merkez Bankası’nı zarara uğrattığı 2500 TL’ye dolacak Endeksi’nin Temmuz 2026 mek için birlikte hareket etmek zorunda. Acemoğlu’na gerekçesiyle sürekli eleştirildi. sonuçlarına göre, metrekare göre bu yönelim kaçınılmaz değil. Kamu politikaları Yeni öğretim yılının başlamasına Ayrıca uygulanan politikarla ilgili ve demokratik tercihler, yapay zekânın insanın yeri- verimlilik endeksi, geçen yılın günler kala kırtasiyelerde hareketlilik olarak döneme Nebati’nin “Ekonomi ni alan değil, insan kapasitesini artıran bir yönde ge- aynı ayına kıyasla nominal başladı. İhtiyaç listesi uzadıkça velilerin lişmesini teşvik edebilir. Bunun için vergi sistemin- Taha Keresteci gözlerdeki ışıltıdır” sözlerine de olarak yüzde 25.2 artarak den kamu teşviklerine, çalışanların teknoloji kararla- de kaygısı katlanıyor. Tüm Kırtasiyeciler damgasını vurdu 5.169 puan olarak kaydedildi. rında söz sahibi olmasından antitröst uygulamaları- fiyata bile ürün bulunabildiğini öne Derneği (TÜKİD) Başkanı Taha Keresteci, na kadar bir dizi değişiklik öneriyor. Ekonomist Fatih Keresteci, sürdü. Temel eğitim materyallerinde bir okul çantasının ortalama 2 bin 500 Güven krizi etkisi “AVM ciro endeksi geçen yılın liraya dolduğunu söyledi. Keresteci’nin KDV’nin sıfırlanması taleplerini Ticaret Yeni güç merkezleri Mahfi Eğilmez’in hesaplamalarına aynı dönemine göre nominal Tam burada Prof. Dr. Türker Kılıç’ın Herkese Bi- aktardıklarına göre satış adedi 2025- Bakanlığı’na ilettiklerini ama henüz KKM’nin ilk üç yıllık maliyeti 58.9 yüzde 25.2 büyüdü. Bu oran, reel lim Teknoloji dergisinin son sayısında tartışmaya aç- yanıt alamadıklarını söyleyen Keresteci, 2026 eğitim yılı öncesinin yüzde milyar dolar oldu. Bu zararın bugün bazda yüzde 5’lik bir daralmaya tığı başka bir boyut önemli: “Klasik kapitalizmin güç- işletmesi sayısının da 10 yılda 20 binden 30 üzerinde. “Hanehalkı kırtasiye lü aktörü fabrikaya sahipti. Dijital kapitalizmin güçlü 60 milyar doları aştığı tahmin işaret ediyor. Ciro endeksinde aktörü fabrikaya ek olarak veriye sahip. Yapay zekâ alımını 2 yıldır ertelemekteydi ama 8 bine gerilediğini belirterek “Nedeni ediliyor. Ayrıca pek çok ekonomiste iki aydır üst üstü yüksek oranlı çağının güçlü aktörü ise verinin yanı sıra onu işleyen, evde kullanılacak ürün kalmayınca işletmelerin kendilerini yenileyememesi. göre KKM uygulaması ekonomideki reel daralmalar kaydediliyor. davranışları öngören ve seçenekleri şekillendiren he- saplama sistemlerine de sahip.” İşletmeleri bir ‘yaşam alanı’ haline pek çok sorunu büyütürken talep başladı” diyen Keresteci, arz Tüketicinin satın alma gücü her İşte demokrasi tartışmasının düğümlendiği yer bu- ekonomideki “güven krizi”ni de fazlalığının da etkisiyle fiyatların diğer getiren yeni nesil bir kırtasiyeciliğe geçiş geçen ay daha da zayıflıyor.” rası. Yapay zekâ çağında eşitsizlik artık yalnızca gelir tetikledi. l ekonomi Servisi sektörlerden farklı olarak enflasyonun olmalı, bu dönüşüm için finasmana l ekonomi Servisi ve servetin değil; bilginin, teknolojik kapasitenin ve karar gücünün dağılımı meselesi. altında kaldığını söyleyerek 3 yıl önceki erişim kolaylaşmalı” dedi. Liberal demokrasi tarihsel olarak devletin gücünü sınırlayarak bireyi korumaya çalıştı. Oysa bugün bi- reyin karşısında milyarlarca insanın verisini işleyen, davranışlarını öngören ve seçeneklerini etkileyebilen yeni güç merkezleri var. Kılıç’ın deyişiyle artık “ağın esnaf kredisinin Soğan ithalatına aşırı güçlenen düğümlerini de dengelemek” gerekiyor. Bu açıdan Acemoğlu’nun çalışan yanlısı yapay zekâ önerisi yalnızca bir istihdam politikası değil; ya- koşulları yenilendi ‘kolaylık’ uzatıldı pay zekâ çağında gücün nasıl dağıtılacağına ilişkin demokratik bir öneri. Esn Af ve sanatkârlara Tic Are T Bakanlığı tarafından dün kullandırılan Hazine faiz destekli yapılan açıklamaya göre kuru soğan Ve gelelim bize... kredilerle ilgili koşullar değiştirildi. ithalatında yüzde 49.5 yerine yüzde Batı bugün “Yapay zekânın gücü birkaç şirketin elin- İlgili karara göre kredi olsa bile kredi kullandırılabilecek. yağlık ayçiçek tohumu ithalatında 5 olarak uygulanan gümrük vergisi de yoğunlaşırsa demokrasi ne olur” sorusunu tartışıyor. kullandırımı sırasında, esnaftan Borç nedeniyle ilgili krediden kesinti uygulanan düşük gümrük vergisi uygulama dönemi 31 Ağustos Biz ise karar gücünün giderek tek elde toplandı- ğı, demokratik kurumları zaten aşınmış, hukuk dev- en çok 15 gün önce alınmış yazı de yüzde 25’i geçemeyecek ve döneminin başlangıcı yaklaşık iki ay 2026’dan 31 Ocak 2027’ye kadar leti sorunları yaşayan, sendikal örgütlenmenin zayıf ile vergi dairelerine vadesi geçmiş yıllıkta en çok 300 bin TL olacak. erkene alındı. Yağlık ayçiçeği tohumu uzatıldı. olduğu, eğitimde ciddi eşitsizlikler bulunan bir ülke- borcunun bulunmaması veya Ayrıca faiz indirim oranlar; yüzde ithalatında 1 Ocak-15 Haziran ile 1 Bunun yanı sıra Karadeniz’de de bu dönüşüme giriyoruz. O zaman belki bizim sormamız gereken soru daha bunun yapılandırılmış olması, 50’likte yüzde 40, yüzde 100’lükte Ekim-31 Aralık’ta gümrük vergisinin devam eden savaş ve Avrupa’da da ürkütücü: Güçlü demokrasiler bile yapay zekânın yapılandırmanın da bozulmamış yüzde 80, yüzde 60’lıkta yüzde 48’e yüzde 27 yerine yüzde 12 olarak kuraklık kaynaklı olarak fiyat yaratacağı güç yoğunlaşmasından kaygı duyuyorsa, olması koşullarından biri sağlanmış düşürüldü. uygulanması öngörülüyor. artışı meydana g elmemesi için zayıflamış demokrasilerde ne olacak?