Catalog

Sürdürülebilirlik 30 NİSAN 2026 PERŞEMBE 6 Gezegenin Dünya için Dili esin kaynağı öyküler Ayça Ceylan Ormanı İyi haber 4 anlamadan koruyamayız Türkiye’de güneş enerjisi Ormanları korumak, yalnızca yangın sonrası müdahale etmek üretimi artıyor değil, toprağı, suyu, havayı, türler arasındaki ilişkileri ve iklim Londra merkezli krizinin etkilerini birlikte anlamayı gerektiriyor. küresel enerji düşünce kuruluşu Ember’in ğaçlar yalnızca gövdeleri, dalları hassas denge kırılganlaşıyor. tohumla kendini yayımladığı yedinci ve yapraklarıyla var olmaz. Uzayan kuraklık dönemleri, ani yenileyebilen bir tür. Buna yıllık Küresel Elektrik AKöklerinin altında, mantar sıcaklık dalgaları ve değişen yağış karşılık karaçam ve göknar Görünümü raporuna ağlarıyla, mikroorganizmalarla, rejimleri, ormanların dayanışma gibi türlerde toparlanma göre Türkiye, 2025’te suyla ve çevresindeki canlılarla ilişki mekanizmalarını zorluyor. kapasitesi daha sınırlı güneş enerjisinden kuran geniş bir yaşam sistemi vardır. Parçalanan habitatlar, olabiliyor. elektrik üretimindeki Boyner’in Discovery Expedition, yanlış arazi kullanımı Bir diğer artışta dünyada yedinci Yuvam Dünya Derneği ve Warner ve bilinçsiz müdahale, önemli unsur sıraya yükseldi. hedefleniyor. Belgesel Bros. Discovery işbirliğiyle hayata ormanın kendini yangının şiddeti. Türkiye’de elektrik dizisi ve kapsül koleksiyonla da geçirdiği “Ağaçlar Fısıldıyor” projesi, onarma kapasitesini Düşük şiddetli üretiminin yüzde 22’si bu anlatının daha geniş kitlelere bu görünmeyen ilişkilere dikkat zayıflatıyor. Bu yangınlardan rüzgâr ve güneşten yayılması amaçlanıyor. çekiyor. Çanakkale’de yürütülen nedenle, riskleri sonra doğa çoğu sağlandı. Böylece n Projenin bir de belgesel ayağı saha çalışmaları, yangın farkındalığı ortaya çıkmadan önce zaman kendini Türkiye, bu alanda var. Bu süreçten biraz söz eder ve ekosistem eğitimleri, belgesel azaltan, ekosistemin yenileyebiliyor. yüzde 17 olan küresel misiniz? dizisi ve kapsül koleksiyonla proje; bütünlüğünü koruyan Ancak yüksek ortalamanın üzerine Projenin belgesel dizisi, ormanın ormanlara yalnızca afet sonrası değil, ve doğanın kendi şiddetli yangınlar çıktı. görünmeyen iletişim ağını daha geniş yaşamın sürekliliği açısından bakmayı işleyişine alan tanıyan ve genç ormanlarda Prof. Dr. Doğanay Tolunay Öte yandan kömür, kitlelere anlatabilmek açısından öneriyor. bir anlayışa ihtiyaç var. doğal süreç yetersiz elektrik üretiminde hâlâ çok kıymetli. Çünkü bilimsel Yuvam Dünya Derneği Bilim Kurulu Çünkü ancak bilimsel veriye kalabiliyor. Böyle en büyük kaynak olmayı bilgiyi anlaşılır kılmanın en güçlü Üyesi ve İstanbul Üniversitesi- dayalı, yerel koşulları dikkate durumlarda ağaçlandırma sürdürüyor. Türkiye’de yollarından biri, güçlü hikâye Cerrahpaşa Orman Fakültesi Toprak alan ve toplumsal farkındalıkla çalışmaları yapmak gerekebiliyor. 2025 yılında elektriğin anlatımı. Yapımı Warner Bros. İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim desteklenen bir yaklaşımla bu kırılgan Çanakkale’de de bunu net biçimde yüzde 34’ü kömürden Discovery tarafından gerçekleşecek Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay ile dengeyi koruyabiliriz. gördük. Kent merkezi çevresinde üretildi, bunun yaklaşık bu belgesel dizisi tam olarak böyle orman ekosistemlerini, Çanakkale’nin 2025’te yanan kızılçam ormanlarının üçte ikisi ise ithal Yangın riski büyüyen bir rol üstlenecek. Projenin bu yönü, kırılganlığını, yangın sonrası iyileşme önemli bir bölümü genç ormanlardan kömürden geldi. bir coğrafya farkındalık çalışmalarına daha büyük süreçlerini ve doğa okuryazarlığının oluştuğu için ağaçlandırma çalışmaları Raporda ayrıca, çerçeveden bakmamızı sağlayacak neden toplumsal dayanıklılık meselesi n Çanakkale neden bu çalışma için başlatıldı. İç kesimlerde ise bazı 2025’te Türkiye’de ve etki alanını büyütecek. Ülkemiz olduğunu konuştuk. kritik bir saha niteliği taşıyor? Bu alanlarda doğal yenilenme süreci rüzgâr ve güneşin ormanlarında çekilecek belgeselin n “Ağaçlar Fısıldıyor” projesi, bölgeyi ekolojik kırılganlık açısından esas alındı, yer yer tohum atımıyla bu ilk kez hidroelektriği ormanların önemini tüm dünyaya ağaçların kökleri ve mikorizal ağlar özel kılan başlıca etkenler neler? süreç desteklendi. geride bıraktığını ve anlatabilme fırsatı sunması bizleri aracılığıyla kurduğu görünmeyen Çanakkale, Akdeniz ve Karadeniz yenilenebilir elektrik Farkındalıktan dayanıklılığa heyecanlandırıyor. ilişkilere dikkat çekiyor. Sizce iklimleri arasında geçiş hattında üretimindeki büyümenin n Doğa okuryazarlığı bugün n Bu söyleşi serisinde tüm ormanları yalnızca ağaçlardan yer alan yüksek biyoçeşitliliğe ana itici gücü haline yalnızca bir çevre eğitimi değil, aynı konuklarıma yönelttiğim bir soruyla oluşan bir alan gibi değil, sahip kritik bir ekosistem. İklim geldiğini vurguluyor. zamanda toplumsal dayanıklılık bitireyim: Bir bitki olsaydınız bütünlüklü bir yaşam sistemi olarak krizinin etkilerinin en görünür ve Türkiye’ye ilişkin ayrı meselesi. Proje kapsamında bu hangisi olurdunuz, neden? kavramak neden önemli? kırılgan olduğu eşik bölgelerden biri. değerlendirmede, bu alanda yapılan çalışmalar neler, Toroslarda yaşayan sedir ağaçları Bir ormanı sistem yapan, tüm Çanakkale Boğazı’nın yarattığı hava artışın özellikle güneş nasıl bir dönüşüm yaratabilir? beni her zaman etkilemiştir. Öncelikle canlılar ile hava, su, toprak gibi cansız koridoru nedeniyle bölgede hızı saatte enerjisindeki rekor Doğa okuryazarı olmak; doğayı tarihin ilk yazılı destanı Gılgamış’ta varlıklar ve bunlar arasındaki ekolojik 50-60 kilometreyi aşan rüzgârlar kurulumlarla hız yalnızca sevmek değil, riskleri yer alan ağaç türüdür. Gılgamış sedir süreçler. Ağaçlar kökleri aracılığıyla görülüyor. Sıcaklık artışı, kuraklık kazandığı belirtiliyor. önceden fark etmek ve davranışlarını ormanlarını keser. Bir bakıma ilk sadece su ve besin alışverişi yapmıyor, ve rüzgâr bölgedeki yangın riskini Veriler, enerji buna göre dönüştürebilmek demek. ormansızlaşma kaydıdır bu destan. çevresel streslere karşı birbirlerini artırıyor. Çok parçalı orman yapısı dönüşümünün yalnızca “Ağaçlar Fısıldıyor” projesi tam Ayrıca sedir ormanları 1200-2000 uyarırken birlikte tepki geliştiriyor. yangın kontrolünü zorlaştırırken, bu iklim açısından değil, bu noktadan hareket ediyor. metreler arasındaki sarp, taşlık ve İklim krizinin etkileri bölgedeki yerleşim yerleri ve orman enerji güvenliği ve dışa Çanakkale’de yangın farkındalığı kayalık arazilerde neredeyse başka arttıkça bu arazilerinin yakın olması yangın bağımlılığın azaltılması ve ekosistem eğitimleriyle başlayan bir ağacın yaşayamayacağı dağlarda potansiyelini yükseltiyor. açısından da önemli saha çalışmaları, köylerden üniversite büyür. Bu zor koşullarda birkaç bin n Her yangın sonrası aynı bir eşikte olduğunu Ormanları kampüslerine uzanıyor. Yerel halk, yaşına kadar yaşayabilir. Dağların iyileşme sürecinden söz etmek gösteriyor. topluluklar, üniversite öğrencileri ve soğuk ve karlı koşullarına da uyum mümkün mü? Bir ormanın Son 30 yıllık veriler ise korumak için çocuklarla yürütülen bu çalışmalarla sağlamıştır. Gençleşmesi için kendini yenileyebilmesiyle Türkiye’de kuraklığın doğa okuryazarlığının günlük tohumlarının karın içinde yaklaşık bir dış müdahale gerektirmesi hidroelektrik üretimini hayatla daha güçlü bir bağ kurması ay kalması gerekir örneğin. 3 acil adım arasındaki farkı hangi zayıflattığına işaret unsurlar belirliyor? ediyor. Ülkenin en 4 Ormanı yalnızca yangın sonrasına odaklanarak PROJENİN PAYDAŞLARI Burada belirleyici büyük üç hidroelektrik değil, iklim değişikliğini de dikkate alarak ekosistemin olan, türlerin santralı olan Atatürk, bütününü ve biyolojik çeşitliliği koruyarak ele almak. yangın sonrasında Çünkü toprağın, suyun, havanın ve türler arasındaki Karakaya ve Keban kendini ne ölçüde dengenin bozulması, ormanın kendini yenileme barajlarının son 10 yenileyebildiği. kapasitesini de zayıflatıyor. yıldaki ortalama 4 Riskler ortaya çıkmadan önce önleyici bir planlama Örneğin makilik elektrik üretimi, 1996- yapmak. İklim krizinin etkileri kadar, özellikle insan-orman alanlar ve meşe 2005 dönemine göre etkileşiminin artması da yangın riskini artırıyor. Bu nedenle türleri çoğu yüzde 29 daha düşük bilimsel veriye dayalı, yerel koşulları gözeten bir yaklaşım zaman kökten benimsemek gerekiyor. gerçekleşti. Kuraklığın ya da kütükten 4 Toplumsal farkındalığı güçlendirmek. Yangınların yüzde elektrik üretiminde yol yeniden sürgün 90’ının insanlar tarafından çıkarıldığından hareketle yereldeki açtığı yıllık ortalama verebiliyor. insanların, gençlerin ve çocukların bilinçli paydaşlara maliyetin ise 1.8 milyar Orçun Kızıldağ Kıvılcım Eğilmez Beste Toksoy Prof. Dr. Doğanay dönüşmesi; yangın riskini erken fark edebilen ve doğayla Kızılçam Kocabıyık Balcı dolar düzeyinde olduğu Tolunay daha bilinçli bir ilişki kurabilen bir toplumsal bilinci kozalakları belirtiliyor. destekliyor. aracılığıyla Eko SiSt Em hizmetleri, dayanıklılığı anlamak için Ekosistem hizmetleri doğanın insan yaşamına de gerekli. Çünkü doğanın sözlüğü İ İm doğrudan ve dolaylı sunduğu bu hizmetler tanımlanır. Temiz hava, değerler) ve destekleyici olarak sunduğu faydaları zayıfladığında yalnızca tatlı su, karbon tutumu, hizmetler (fotosentez, besin anlatır. Ormanların havayı türler değil, kentler, gıda atıkların ayrışması, ruhsal döngüsü, toprak oluşumu, temizlemesi, sulak alanların sistemleri ve yaşam kalitesi ve fiziksel iyilik hali de yaşam alanlarının sürmesi). taşkınları azaltması, de kırılganlaşıyor. Nitekim buna dahildir. Bu sınıflandırma, doğanın arıların tozlaşmayı Avrupa Yatırım Bankası, Ekosistem hizmetleri yalnızca bir “kaynak” sağlaması, toprağın besin dünya ekosistemlerinin genellikle dört başlıkta olmadığını, yaşamı ayakta döngüsünü sürdürmesi ya ekonomiye yıllık katkısının ele alınıyor: sağlayıcı tutan görünür ve görünmez da bir kıyı ekosisteminin 125 ila 140 trilyon dolar hizmetler (gıda, su, odun, ilişkiler ağı olduğunu hem geçim hem de esenlik arasında olduğuna dikkat ilaç), düzenleyici hizmetler hatırlatır. üretmesi bu hizmetlerin çekiyor. Doğayı korumak (iklimin dengelenmesi, su Bugün ekosistem parçalarıdır. Bu kavram, bu yüzden yalnızca etik bir arıtımı, taşkın kontrolü, hizmetlerini konuşmak, ekosistemlerden elde mesele değil, aynı zamanda tozlaşma), kültürel yalnızca çevreyi korumak edilen doğrudan ve dolaylı yaşamın altyapısını koruma hizmetler (rekreasyon, için değil, ekonomiyi, yararlar bütünü olarak meselesi. estetik, manevi ve eğitsel sağlığı ve toplumsal ayca.cyln@gmail.com kl