Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
29 EKİM 2026 PERŞEMBE gorus@cumhuriyet.com.tr
2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER
‘Cumhuriyet nedir’ diye sorarlarsa…
çocuklarının ilkokuldan sonra, çoğu küçük Cumhuriyete olan vefa borcumuzu
farkına da çok sonradan vardık: Oğlan-kız
DURAN GÜLDEMIR
ayrımı olmadan aynı sınıfta ders yapıyor, Anadolu kasabasında ise ortaokuldan ödemek…
EĞITIMCI, YAZAR birlikte şarkılar söylüyor, bayramlarda mezun olduktan sonra gideceği bir Her birimiz Anadolu’nun bir köşesinde
el ele halaylar çekiyorduk. Oysa başka okul yoktu. Ancak büyük kentlere var gücümüzle bu görevi yerine getirmeye
okuduğumuz öykülerde Cumhuriyetten gidip okuma olanağına sahip olanlar
Cumhuriyet, özgürlük, insanca varlık yolu; çalıştık. Onların her biri, Cahit Külebi’nin
önce uygulanan eğitimin hiç de böyle eğitimlerine devam edebiliyorlardı.
deyişi ile karanlıkları aydınlatan, “kara
Atatürk’ün kurduğu çağdaş uygarlık yolu…”
Demokrasiyi
olmadığını, kızların erkek öğrencilerle Gidemeyen o çocuklarla birlikte bizim
göklerin yıldızlarıydı” gerçekten.
birlikte aynı sınıfta ders yapmalarının payımıza bağ bahçe işleri düşmüştü Cumhuriyet meşalesi yurdun dört biri
ekir Sıtkı Erdoğan’ın bu dizelerinde
hayal bile edilemeyeceğini yazıyordu o yine. Bize sahip çıkacak birine öyle
yanını aydınlatıyordu. Okuma yazma
yozlaştırarak
olduğu gibi böylesi yüzlerce güzel
günleri yaşayanlar. gereksinimimiz vardı ki…
oranları inanılmayacak derecede her geçen
Bmarşla, şiirlerle sevmeye başladık
Bütün bunları bize armağan eden
gün artıyordu. Cephede kazanılan zafer,
Cumhuriyeti daha ilkokul yıllarında. O
Cumhuriyetin
Mustafa Kemal’i ve silah arkadaşlarının
‘Kara göklerin yıldızları’ diğer alanlarda olduğu gibi eğitimle de
dizelerin ne anlama geldiğini o yaşlarda
kahramanlık hikâyelerini öğrendiğimizde
taçlandırılıyordu. Çocukluğunda belki de
bilmesek de bu şiirlerin okunduğu, Cumhuriyet, kimsesizlerin kimsesi değil
daha çok sevmiştik onları. O hikâyeler
hiç okul yüzü görmemiş, eline bir kâğıt,
marşların söylendiği bayramlarda genci, miydi? O sözün yalnız okul panolarını altını oymak!
bir masal gibiydi bizim için. Ortaokul
bir kalem alamamış anaların babaların
yaşlısı, kadını, erkeği, çocuğuyla o coşkuyu süsleyen bir vecizeden ibaret olmadığını
yıllarında onun ve silah arkadaşlarının
evlatları öğretmen, mühendis, doktor
hep birlikte yaşıyorduk. işte o yıl öğrendik. Girdiğimiz yatılı okul
tatürk’ün Cumhuriyet
bütün bu zorlukları nasıl aştığını da tarih
oluyordu. O ana babaların çocukları
Daha ilkokulun ilk yıllarında şunun sınavları sonunda yüzlerce öğrenci gibi
ile hedeflediği rejim
kitaplarında öğrenmiştik ama bundan
milletvekili oluyor, bakan oluyor, başbakan
farkına varmıştık: Biz okumayı yazmayı biz de eğitime devam etme olanağına
A“Demokrasi”dir.
daha önemlisi, o günleri yaşayan gazilerin
oluyor ve cumhurbaşkanı oluyor artık.
öğrenmiştik ama çevremizde okumayı kavuşmuştuk. Yediğimiz yemekten,
Demokratik rejimin iki meşruiyet
yaşamda olanlarının kahramanlık
içtiğimiz suya varıncaya kadar her türlü Olur ya, günün birinde “Cumhuriyet
yazmayı bilmeyen onlarca insan vardı.
kaynağı vardır:
hikâyelerini kendilerinden dinlemiştik.
Özellikle de yaşlı olanları…. gereksinimimizi devlet karşılıyordu. Yani nedir” diye sorarsa çocuklarımızdan biri;
1) Özgür, adil, şeffaf, muhalefet
Belki de bizim en büyük şansımız buydu.
“Cumhuriyet budur işte…” deyip, bize
Nedenini bilmiyorduk ancak biz Cumhuriyetin bir eğitim kurumu bize hem
ile iktidar partilerinin eşit koşullarda
düşen şu görevi de gencinden yaşlısına
onlara göre daha şanslıydık galiba. analık hem babalık yapıyordu.
yarıştığı, gerçek seçeneklerin
Bize kim sahip çıkacaktı?
Onlara, evlatlarının gurbetten gönderdiği Cumhuriyet, yurdun dört bir köşesinde hatırlatmak zorundayız: Koşullar ne olursa
bulunduğu, bağımsız yargı
mektupları okuyor, daha sonra kalemi Bunların hepsi iyi güzeldi de ilkokul, binlerce Anadolu çocuğuna böyle sahip olsun hepimize düşen o görev, bu ulu
denetimindeki, periyodik seçimler.
kâğıdı elimize alıp yanıt yazıyorduk. ortaokul derken farkında olmadığımız çıkmıştı işte. Bütün bunların sonunda çınara sahip çıkmaktır.
2) Temel Hak ve Özgürlükler ve
Bu mutluluğun yanı sıra bir başka şeyin bir sorunla karşı karşıya kalmıştık. Köy bizlere düşen görev şuydu elbette: Cumhuriyet Bayramı’mız kutlu olsun.
bunları koruyan, kuvvetler ayrımına
dayalı Anayasa.
Bu meşruiyet kaynaklarının iki
güvencesi zorunludur:
1) Anayasa uygulamalarını izleyen,
onu iktidarlara karşı koruyan Anayasa
Mahkemesi.
2) Siyasal iktidardan bağımsız
yargı.
Ne yazık ki Emperyalizmin de
baskısı ve içerideki işbirlikçileriyle,
vahşi kapitalizm, bu gereklilikleri
yok sayıp Demokratik rejimi
yozlaştırarak Cumhuriyetin de altını
oymuştur!
HHH
Meşruiyetin temeli olan Temel
Hak ve Özgürlükler ihlal edilirse,
iktidar, Emperyalizmin de
desteğiyle, anayasayı ve insan
haklarını yok eder:
Yargı bağımsızlığı “halk iradesine
karşı engel” diye zayıflatılır...
Medya “iktidarı yansıtan” seslere
indirgenir, eleştiri “ihanet” olur...
Liyakat, parti bağlılığının gerisinde
kalır.
Bu süreç, açık darbe biçiminde
değil, kademeli ve yavaş bir
yozlaştırma ile ilerler:
Önce “geçici” istisnalar çıkarılır:
olağanüstü yetkiler, referandumla
anayasa değişiklikleri, kritik
kurumların yeniden yapılandırılmaları
gerçekleştirilir.
Emek ve doğa sömürüsü, gelir ve
servetin oligarşiye aktarılması yavaş
yavaş zirveye ulaşır...
Sömürüye karşı olan muhalefet bir
tehdit olarak etiketlenir ve iktidara
sadık bir muhalefet yaratılır...
İktidarın dili, toplumu kutuplaştırır;
kutuplaşma, toplumun Demokrasiyi
ve Cumhuriyeti koruma refleksini
zayıflatır...
Tarih yeniden yazılır ve eğitim buna
göre düzenlenir...
Cumhuriyetin laiklik, hukukun
üstünlüğü, bağımsız yargı, kurumsal
özerklikler gibi kurucu ilkeleri “eski
rejim kalıntısı” diye küçümsenir ve yok
edilir...
Yeni kuşaklara, mevcut liderin varlığı
ve iradesi, meşruiyet kaynağı olarak
öğretilir...
Devletin varlığı ve devamı (bekası)
emek ve ahlak sömürüsünü savunan,
emperyalizmin de desteklediği,
dincilik, etnikçilik, kapitalizm gibi
ideolojilerin ve liderin sürekliliğiyle
özdeşleştirilir; o süreklilik
bozulduğunda devletin de sarsılacağı
aşılanır.
İş dünyası, sivil toplum ve
üniversiteler, ya bu sürece uyum
sağlar ya da yönetimlerine el konur...
Böylece iktidarın sınırsız güce
ulaşması ve muhalefetin sistem
dışı bırakılmasıyla, “Temel Hak
ve Özgürlüklerden” kaynaklanan
“Meşruiyet” yok edilir, Emperyalizm,
vahşi sömürü ve baskı egemen olur;
Demokratik rejim yozlaştırılır ve
“Demokrasi (!)” adına Cumhuriyet,
kişisel yönetime dönüştürülerek
katledilir!
HHH
Asıl tehlike, bu dönüşümün
toplum tarafından fark edilmemesi
ve bu sürecin, “Demokrasi”,
“Gelişme”, “Barış”, “Uzlaşma” diye
savunulmasıdır.
Her adım meşru gibi görünürse,
hapishanelerin masum gazeteciler
ve muhaliflerle doldurulması bile
normal karşılanırsa, hem Demokrasi
hem Cumhuriyet, özetle “Demokratik
Cumhuriyet” yok olur!
Oysa Demokratik rejimi ve
Cumhuriyeti savunmak, sadece
sandıkla olmaz...
Temel Hak ve Özgürlükleri
korumakla, sömürüyü önlemekle
ve iktidarın da sınırlarını çizen
Anayasa’yı ve Anayasa Mahkemesi
gibi bağımsız yargı kurumlarını
ayakta tutmakla gerçekleşir.
Yoksa Emperyalizmin desteğiyle,
kapitalist ideolojileri savunan, dinci,
etnikçi, kimlikli faşizan iktidarların
“Demokrasinin zaferi” diye ilan
ettikleri şey, Demokrasi’nin de
gerçek Demokrasiyi hedefleyen
Cumhuriyetin de yenilgileri olur.
CUMHURİYETİMİZİN 103. YILINI,
ONU ANCAK EMPERYALİZME VE
SÖMÜRÜYE KARŞI KORUMAKLA
KUTLAYABİLİRİZ!

