17 Kasım 2026 Salı Türkçe Subscribe Login

Catalog

Months
Days
Pages
29 EKİM 2026 PERŞEMBE gorus@cumhuriyet.com.tr 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER ‘Cumhuriyet nedir’ diye sorarlarsa… çocuklarının ilkokuldan sonra, çoğu küçük Cumhuriyete olan vefa borcumuzu farkına da çok sonradan vardık: Oğlan-kız DURAN GÜLDEMIR ayrımı olmadan aynı sınıfta ders yapıyor, Anadolu kasabasında ise ortaokuldan ödemek… EĞITIMCI, YAZAR birlikte şarkılar söylüyor, bayramlarda mezun olduktan sonra gideceği bir Her birimiz Anadolu’nun bir köşesinde el ele halaylar çekiyorduk. Oysa başka okul yoktu. Ancak büyük kentlere var gücümüzle bu görevi yerine getirmeye okuduğumuz öykülerde Cumhuriyetten gidip okuma olanağına sahip olanlar Cumhuriyet, özgürlük, insanca varlık yolu; çalıştık. Onların her biri, Cahit Külebi’nin önce uygulanan eğitimin hiç de böyle eğitimlerine devam edebiliyorlardı. deyişi ile karanlıkları aydınlatan, “kara Atatürk’ün kurduğu çağdaş uygarlık yolu…” Demokrasiyi olmadığını, kızların erkek öğrencilerle Gidemeyen o çocuklarla birlikte bizim göklerin yıldızlarıydı” gerçekten. birlikte aynı sınıfta ders yapmalarının payımıza bağ bahçe işleri düşmüştü Cumhuriyet meşalesi yurdun dört biri ekir Sıtkı Erdoğan’ın bu dizelerinde hayal bile edilemeyeceğini yazıyordu o yine. Bize sahip çıkacak birine öyle yanını aydınlatıyordu. Okuma yazma yozlaştırarak olduğu gibi böylesi yüzlerce güzel günleri yaşayanlar. gereksinimimiz vardı ki… oranları inanılmayacak derecede her geçen Bmarşla, şiirlerle sevmeye başladık Bütün bunları bize armağan eden gün artıyordu. Cephede kazanılan zafer, Cumhuriyeti daha ilkokul yıllarında. O Cumhuriyetin Mustafa Kemal’i ve silah arkadaşlarının ‘Kara göklerin yıldızları’ diğer alanlarda olduğu gibi eğitimle de dizelerin ne anlama geldiğini o yaşlarda kahramanlık hikâyelerini öğrendiğimizde taçlandırılıyordu. Çocukluğunda belki de bilmesek de bu şiirlerin okunduğu, Cumhuriyet, kimsesizlerin kimsesi değil daha çok sevmiştik onları. O hikâyeler hiç okul yüzü görmemiş, eline bir kâğıt, marşların söylendiği bayramlarda genci, miydi? O sözün yalnız okul panolarını altını oymak! bir masal gibiydi bizim için. Ortaokul bir kalem alamamış anaların babaların yaşlısı, kadını, erkeği, çocuğuyla o coşkuyu süsleyen bir vecizeden ibaret olmadığını yıllarında onun ve silah arkadaşlarının evlatları öğretmen, mühendis, doktor hep birlikte yaşıyorduk. işte o yıl öğrendik. Girdiğimiz yatılı okul tatürk’ün Cumhuriyet bütün bu zorlukları nasıl aştığını da tarih oluyordu. O ana babaların çocukları Daha ilkokulun ilk yıllarında şunun sınavları sonunda yüzlerce öğrenci gibi ile hedeflediği rejim kitaplarında öğrenmiştik ama bundan milletvekili oluyor, bakan oluyor, başbakan farkına varmıştık: Biz okumayı yazmayı biz de eğitime devam etme olanağına A“Demokrasi”dir. daha önemlisi, o günleri yaşayan gazilerin oluyor ve cumhurbaşkanı oluyor artık. öğrenmiştik ama çevremizde okumayı kavuşmuştuk. Yediğimiz yemekten, Demokratik rejimin iki meşruiyet yaşamda olanlarının kahramanlık içtiğimiz suya varıncaya kadar her türlü Olur ya, günün birinde “Cumhuriyet yazmayı bilmeyen onlarca insan vardı. kaynağı vardır: hikâyelerini kendilerinden dinlemiştik. Özellikle de yaşlı olanları…. gereksinimimizi devlet karşılıyordu. Yani nedir” diye sorarsa çocuklarımızdan biri; 1) Özgür, adil, şeffaf, muhalefet Belki de bizim en büyük şansımız buydu. “Cumhuriyet budur işte…” deyip, bize Nedenini bilmiyorduk ancak biz Cumhuriyetin bir eğitim kurumu bize hem ile iktidar partilerinin eşit koşullarda düşen şu görevi de gencinden yaşlısına onlara göre daha şanslıydık galiba. analık hem babalık yapıyordu. yarıştığı, gerçek seçeneklerin Bize kim sahip çıkacaktı? Onlara, evlatlarının gurbetten gönderdiği Cumhuriyet, yurdun dört bir köşesinde hatırlatmak zorundayız: Koşullar ne olursa bulunduğu, bağımsız yargı mektupları okuyor, daha sonra kalemi Bunların hepsi iyi güzeldi de ilkokul, binlerce Anadolu çocuğuna böyle sahip olsun hepimize düşen o görev, bu ulu denetimindeki, periyodik seçimler. kâğıdı elimize alıp yanıt yazıyorduk. ortaokul derken farkında olmadığımız çıkmıştı işte. Bütün bunların sonunda çınara sahip çıkmaktır. 2) Temel Hak ve Özgürlükler ve Bu mutluluğun yanı sıra bir başka şeyin bir sorunla karşı karşıya kalmıştık. Köy bizlere düşen görev şuydu elbette: Cumhuriyet Bayramı’mız kutlu olsun. bunları koruyan, kuvvetler ayrımına dayalı Anayasa. Bu meşruiyet kaynaklarının iki güvencesi zorunludur: 1) Anayasa uygulamalarını izleyen, onu iktidarlara karşı koruyan Anayasa Mahkemesi. 2) Siyasal iktidardan bağımsız yargı. Ne yazık ki Emperyalizmin de baskısı ve içerideki işbirlikçileriyle, vahşi kapitalizm, bu gereklilikleri yok sayıp Demokratik rejimi yozlaştırarak Cumhuriyetin de altını oymuştur! HHH Meşruiyetin temeli olan Temel Hak ve Özgürlükler ihlal edilirse, iktidar, Emperyalizmin de desteğiyle, anayasayı ve insan haklarını yok eder: Yargı bağımsızlığı “halk iradesine karşı engel” diye zayıflatılır... Medya “iktidarı yansıtan” seslere indirgenir, eleştiri “ihanet” olur... Liyakat, parti bağlılığının gerisinde kalır. Bu süreç, açık darbe biçiminde değil, kademeli ve yavaş bir yozlaştırma ile ilerler: Önce “geçici” istisnalar çıkarılır: olağanüstü yetkiler, referandumla anayasa değişiklikleri, kritik kurumların yeniden yapılandırılmaları gerçekleştirilir. Emek ve doğa sömürüsü, gelir ve servetin oligarşiye aktarılması yavaş yavaş zirveye ulaşır... Sömürüye karşı olan muhalefet bir tehdit olarak etiketlenir ve iktidara sadık bir muhalefet yaratılır... İktidarın dili, toplumu kutuplaştırır; kutuplaşma, toplumun Demokrasiyi ve Cumhuriyeti koruma refleksini zayıflatır... Tarih yeniden yazılır ve eğitim buna göre düzenlenir... Cumhuriyetin laiklik, hukukun üstünlüğü, bağımsız yargı, kurumsal özerklikler gibi kurucu ilkeleri “eski rejim kalıntısı” diye küçümsenir ve yok edilir... Yeni kuşaklara, mevcut liderin varlığı ve iradesi, meşruiyet kaynağı olarak öğretilir... Devletin varlığı ve devamı (bekası) emek ve ahlak sömürüsünü savunan, emperyalizmin de desteklediği, dincilik, etnikçilik, kapitalizm gibi ideolojilerin ve liderin sürekliliğiyle özdeşleştirilir; o süreklilik bozulduğunda devletin de sarsılacağı aşılanır. İş dünyası, sivil toplum ve üniversiteler, ya bu sürece uyum sağlar ya da yönetimlerine el konur... Böylece iktidarın sınırsız güce ulaşması ve muhalefetin sistem dışı bırakılmasıyla, “Temel Hak ve Özgürlüklerden” kaynaklanan “Meşruiyet” yok edilir, Emperyalizm, vahşi sömürü ve baskı egemen olur; Demokratik rejim yozlaştırılır ve “Demokrasi (!)” adına Cumhuriyet, kişisel yönetime dönüştürülerek katledilir! HHH Asıl tehlike, bu dönüşümün toplum tarafından fark edilmemesi ve bu sürecin, “Demokrasi”, “Gelişme”, “Barış”, “Uzlaşma” diye savunulmasıdır. Her adım meşru gibi görünürse, hapishanelerin masum gazeteciler ve muhaliflerle doldurulması bile normal karşılanırsa, hem Demokrasi hem Cumhuriyet, özetle “Demokratik Cumhuriyet” yok olur! Oysa Demokratik rejimi ve Cumhuriyeti savunmak, sadece sandıkla olmaz... Temel Hak ve Özgürlükleri korumakla, sömürüyü önlemekle ve iktidarın da sınırlarını çizen Anayasa’yı ve Anayasa Mahkemesi gibi bağımsız yargı kurumlarını ayakta tutmakla gerçekleşir. Yoksa Emperyalizmin desteğiyle, kapitalist ideolojileri savunan, dinci, etnikçi, kimlikli faşizan iktidarların “Demokrasinin zaferi” diye ilan ettikleri şey, Demokrasi’nin de gerçek Demokrasiyi hedefleyen Cumhuriyetin de yenilgileri olur. CUMHURİYETİMİZİN 103. YILINI, ONU ANCAK EMPERYALİZME VE SÖMÜRÜYE KARŞI KORUMAKLA KUTLAYABİLİRİZ!
Subscribe Login
Home Subscription Packages Publications Help Contact Türkçe
x
Find from the following publications
Select all
|
Clear all
Find articles published in the following date range
Find articles containing words via the following methods
and and
and and
Clear