Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
29 EKİM 2026 PERŞEMBE
14 cumhuriyet 103 yaşında
Çocukların gözüyle Cumhuriyet
Tolga aydoğan
sınıflarda yatırıldığını, okul
bahçelerinde dev kazanlarla
Ekim 1923 akşamı Meclis’te
yemekler yapıldığını söyler.
hareketli bir ana tanıklık
Gözlemlerini şöyle anlatır:
29edilir. Anayasanın ilk maddesi
“Hipodroma her gün giden
olan “Türkiye Devleti’nin yönetim
izci topluluklarının başkent
şekli cumhuriyettir” ifadesi 20.30’da
sokaklarında borazanlarıyla,
kabul edilirken milletvekilleri de hep
trampetleriyle yaptıkları gösteri
bir ağızdan “Yaşasın Cumhuriyet” diye
geçişlerini halk büyük bir ilgiyle
haykırır. Aynı anlarda Ankara Kalesi’nde
izlerdi. Her gün yürüyüş provaları
101 pare top atışı ile Cumhuriyetin
yapılırdı. Çünkü her il Atatürk’ün
ilanı duyurulur. O günün tanığı tarihçi
önünden geçerken düzenli
Enver Behnan Şapolyo da Ankaralı
yürüyüşleriyle dikkat çekmeliydi.
esnafın dükkânlarına bayraklar
Trampet ve borazan sesleri küçük
astığını, Ankaralıların bayraklarla
memur kentini bir hafta boyunca
Meclis’e yürüdüğünü, çocuklara da
canlı, hareketli bir dünyaya çekip
bayramlıklarının giydirilip ellerine
götürürdü. Ankara’ya herhangi
Türk bayraklarının verildiğini anlatır.
bir ilden izci olarak gelmek onur
O gün Ankaralılar Meclis’in önünde
kazandırırdı. 29 Ekim günü
Cumhuriyeti kutlar.
Ankara Hipodromunda veya töre
‘Ceyhun’un gözüyle alanında Yüce Şef’in huzurundan
geçerken yüzünü silik görüntüler
Cumhuriyet’
içinde de olsa görebilmenin, ona
O günün tanığı Ceyhun (Atuf Kansu)
yakın olmanın kıvancını taşımaktı
adındaki bir çocuktur. Cumhuriyetin
amaçları. Ertesi gün de tren
ilanına tanıklık ederken o güne ilişkin
saatlerine göre yine trampetlerini,
“Olağanüstü şeyler oluyordu” cümlesini
yine borazanlarını çalarak
kurar ve Ankara Kalesi’ndeki top seslerine
ayrılırlardı.”
anları filme alarak “Türkiye’nin Kalbi ricali ile Ankara’daki yabancı önce Mustafa Kemal Meclis’te
kulak kabartır. “Ne oluyor ne bitiyor
Ankara” adıyla bir belgesel olarak elçilik mensuplarına ayrılıp tebrikleri kabul ederdi. Sonra,
demeye kalmadan Ankara Kalesi’nin
‘altaN’ıN gözüyle
yayınlar. O günün tanığı dört yaşındaki çiçek ve bayraklarla süslenmiş Ulus’ta kurulu tribünler önünde
oralardan bir gümbürtü geldi. (...) O gece
bayramlar’
Orhan (Karaveli) da kutlamaları kaleme şeref tribününün yanındaki muhteşem bir resmi geçit
bir şenlik, bir bayram gecesiydi” diye
alan belki de tek çocuktur. Yıllar sonra o davetliler bölümünde yerimizi başlardı. Bu resmi geçidin en 1930’larda kutlamaları
anlatır. Ayrıca yaşadıkları Ankara evinin
aldık. Az sonra yanı başımızda ilgi çekici yanı benim için, takip eden Altan (Öymen)
anları şöyle anlatır:
avlusunda Mazhar Müfit Bey’in eşi İclal
bir dalgalanma oldu. Herkes sefirlerin kıyafetleriydi. O alışık da babaannesinin elinden
“Ana caddelere tak-ı zaferler kuruluyor,
Hanım ile aile dostlarının havaya ateş
ayağa kalktı ve Atatürk olanca olmadığımız giyim, o renk renk tutarak gider törenlere. Fakat
her taraf bayraklarla süsleniyordu.
ederek Cumhuriyeti kutladığını aktarır.
şıklığı, zarafeti ve tevazusuyla 1938 senesindeki Ankara’daki
Evlerin de ışıklarla donatılması süslü şapkalar, beyaz eldivenler,
‘Orhan’ın gözüyle çevresindekileri selamlayarak en törenlerde Atatürk’ü göremez ve
beklendiğinden hemen herkes seve seve o çılgın renk cümbüşü” diyerek
öndeki yerini aldı. (...) bunun burukluğunu hisseder:
anlatır. Sonra da ilginç bir
1933 kutlamaları’ işe koyulmuştu haftalar öncesinden.
Atatürk ne kadar şık, etkileyici ayrıntıyı sunar bizlere: “Sabah “Cumhuriyetin 15. yıldönümünü
Babam da bir elektrikçi getirerek
Cumhuriyetin “Onuncu Yılı” ise daha
ve güzeldi. Etrafına ışıklar saçan çok erken, kahvaltı masasında iki okula başladığımın ikinci ayında
evimizin istasyona bakan önyüzüne
özel bir kutlanır. Bunun için de bir bütçe
bir güneş gibiydi! Yerimde konuğumuz var. Bu iki konuktan yaşadık. Okulda da her yer
sıra sıra renkli ampuller dizdirmişti.
ayrılır, haftalar öncesinde çalışmalar
duramıyor, koşup yanına gitmek biri işçi temsilcisi olarak Meclis’e süslendi. Caddelerde meydanlarda
Bayrama günler kala biz büyük bir
başlatılır. Ziraat Bankası’ndan İş
istiyordum. Babam, bunu anlamış giren Muslahittin (*Abdullah da 29 Ekim’de veya bir iki gün
keyifle bunları yakan düğmeyi çevirince
Bankası’na Meclis binasından Ankara
olmalı ki oturduğumuz yerde Müslihattin Tunca) Bey, öbürü önce törenler yapıldı. Şiirler
komşularımız hayran olmuş ve ertesi
Garı’na kadar Ankara’daki yapılar
elimi sıkı sıkı tutuyordu. Sonra, ilk köylü kadın milletvekili okundu. Öğretmenler padişahlar
gün aynı elektrikçiyi çağırtarak onlar
süslenir. Yurtdışından konuklar davet
ağır ağır yerinden kalktığını zamanıyla Atatürk zamanını
Satı Kadın. İkisi de Ankara
da evlerini donatmışlardı. (...) Ayrıca
edilirken Sovyet General Voroşilov için
gördük. Tribünleri dolduranlar, karşılaştırdılar. (...) Ancak
milletvekili. Mustafa Kemal,
10. yıl kutlamalarını halk seyretmekle
Ankara Garı’nda Rusça “Hoş geldiniz”
karşısındaki askerler, izciler,
Ankara milletvekili olduğu için Cumhuriyetin o yıldönümünü
kalmayacaktı Atatürk’ün önünden
yazılır.
halk herkes dikkat kesildi. Çıt
onları babama emanet etmiş. kutlama havası biraz buruktu. Her
geçerek onu sevgiyle, minnettarlıkla
Etkinliklerin kalbi de Hipodrom olur.
çıkmıyordu. Delen bakışlarla
Resmi elbiselerini giydirsin, 29 Ekim’de Ankara’da bulunan
Devlet erkânının hazır bulunduğu selamlayacaktı.
bir iki dakika kadar etrafı süzdü
kuşatsın, öyle getirsin törene Atatürk bu defa İstanbul’daydı.
tribünlerde yabancı temsilciler de yer (...) Sabah erkenden, babamın önceden
ve elindeki küçük kâğıtlara ara
diye. Annem Satı Kadın’a, lacivert Hastaydı ve gelemiyordu.
alır. Sovyet rejisör Sergey Yutkeviç bu peylediği bir taksiye binip, devlet
sıra bir göz atarak ünlü 10. Yıl
bir tayyör diktirmiş, babam Hipodromdaki tören yine coşkulu
Nutku’nu kanlarımızı donduran Muslahittin Bey’e o kuyruklu oldu ama onsuz yapıldı.”
bir sesle okumaya başladı: ceketle, silindir şapkayı ve rugan Bugün de elbette onu
“Yurttaşlarım! Az zamanda kaybetmenin burukluğu
pabuçları almış. Kahvaltıdan
çok ve büyük işler yaptık.
sonra giyindiler” ve törene gittiler içindeyiz ancak bize emanet
Bu işlerin en büyüğü, temeli,
diye uzun uzun anlatır. Akşam da ettiği o Cumhuriyetin varlığı ile
Türk kahramanlığı ve yüksek
Cumhuriyet balosunun Ankara gururluyuz. Yıllar geçiyor ama
Türk kültürü olan Türkiye
Palas’ta verildiğini belirtir. o sevgi asla bitmiyor. Dünün
Cumhuriyeti’dir”...
çocukları nasıl ki Atatürk’ü
‘CüNeyt’iN aNılarıNda
görmek ve bayramlara gitmek
‘Nezihe’NiN gözüyle
bayram’
istemişse bugünün çocukları da
Cumhuriyet bayramları’
Cüneyt (Arcayürek) de kutlamaların yapıldığı yerlere ve
1930’lardaki bayramlara Anıtkabir’e koşuyor. Aynı sevgi,
Nezihe (Araz) de bayramdan
önce günler öncesinde tanık olan çocuklardandır. aynı coşku ve aynı heyecan ile...
hazırlıkların yapıldığını Bayramların bir hafta boyunca Ceyhun’lar, Orhan’lar, Nezihe’ler,
söyler. Kadınların ve elçilerin şenlik havasında geçtiğini, lise Cüneyt’ler, Altan’lar... Hepsi tek
kıyafetleriyle göz kamaştırdığının binalarının boşaltıldığını, şehir yürek Atatürk’e koşuyor. Nice
altını çizerek “Bayram günü, dışından gelen izci çocukların güzel bayramlara...
Cumhuriyet ‘Yaşasın’ sesleri ve alkışlarla ilan edildi
vasıfları ve değeri, hükümetin
yeni adıyla medeniyet
dünyasına çok daha kolaylıkla
Tarihe damga
gösterebilecektir. Türkiye
Cumhuriyeti, dünya devletleri
arasında tuttuğu yere layık
olduğunu eserleriyle ispat
edecektir.
saatler
vuran
Sevgi, güven ve destek
Arkadaşlar; bu yüksek rejimi
umhuriyetin ilan edildiği tarihi Cumhuriyet” sesleri ve alkışlarla
yaratan Türk milletinin son
Cgünde yaşananlar, Atatürk’ün karşılandı.
dört yıl içinde kazandığı zafer,
emriyle gazetemizin kurucusu Ardından cumhurbaşkanı
bundan sonra da birkaç misli
Yunus Nadi ve arkadaşları seçimine geçildi. Oylama gizli
tarafından kurulan Anadolu yapıldı. 158 milletvekilinin olmak üzere kendini gösterecektir.
Ajansı’nın kayıtlarına şöyle tamamı aynı isme oy verdi: Bendeniz, kazandığım bu
yansıdı... güven ve itimada layık olmak
Mustafa Kemal.
Meclis, saat 18.00’de İsmet için pek önemli gördüğüm bir
‘efendiler...’
İnönü başkanlığında toplandı. noktadaki ihtiyacı arz etmek
Atatürk, genç Cumhuriyetin ilk
Gündemde ülkenin yönetim mecburiyetindeyim. O ihtiyaç,
cumhurbaşkanı olarak kürsüye
şeklinin “cumhuriyet” olduğunu yüce heyetinizin şahsıma karşı
MALTEPE BELEDİYESİ ÖNÜ / 19.23
çıktı. İlk konuşmasında şunları
duyuran anayasa değişikliği teklifi gösterdiği sevgi, güven ve desteğin
söyledi:
vardı. devamıdır. Ancak bu sayede
“Efendiler; asırlardan beri ve Tanrı’nın yardımıyla, bana
Yunus Nadi Bey teklif üzerine
Doğu’da haksızlığa ve zulme verdiğiniz ve vereceğiniz görevleri
söz aldı. Mondros Mütarekesi’ne
uğramış olan milletimiz, Türk en iyi şekilde yapabileceğimi ümit
kadar yaşanan olayları anımsatıp
milleti, gerçekte soydan sahip ediyorum.
cumhuriyetin ilanının gerekliliğini
bulunduğu yüksek kabiliyetlerden
dile getirdi. Daha sonra kürsüye Daima sayın arkadaşlarımın
yoksun zannediliyordu.
çıkan Vasıf Bey, cumhuriyeti övdü. ellerine çok samimi ve sıkı
Son yıllarda milletimizin fiili
Eyüp Sabri Hocaefendi, bir şekilde yapışarak kendimi
gecikmeden cumhurbaşkanının olarak gösterdiği kabiliyet, istidat onların şahıslarından bir an bile
seçimiyle devam edilmesini talep ve kavrayış kendi hakkında kötü uzak görmeyerek çalışacağım.
etti. Konuşmaların ardından tasarı düşünenlerin ne kadar gafil ve Daima milletin sevgi ve güvenine
saat 20.30’da oturuma katılan 158 ne kadar gerçeği görmekten dayanarak hep birlikte ileri
üyenin tamamının oyuyla kabul uzak, görünüşe aldanan insanlar gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti
edildi. olduğunu pek güzel ispat etti. mesut, muvaffak ve muzaffer
Cumhuriyetin ilanı “Yaşasın Milletimiz kendisinde var olan olacaktır.”

