17 Kasım 2026 Salı Türkçe Subscribe Login

Catalog

Months
Days
Pages
29 EKİM 2026 PERŞEMBE 14 cumhuriyet 103 yaşında Çocukların gözüyle Cumhuriyet Tolga aydoğan sınıflarda yatırıldığını, okul bahçelerinde dev kazanlarla Ekim 1923 akşamı Meclis’te yemekler yapıldığını söyler. hareketli bir ana tanıklık Gözlemlerini şöyle anlatır: 29edilir. Anayasanın ilk maddesi “Hipodroma her gün giden olan “Türkiye Devleti’nin yönetim izci topluluklarının başkent şekli cumhuriyettir” ifadesi 20.30’da sokaklarında borazanlarıyla, kabul edilirken milletvekilleri de hep trampetleriyle yaptıkları gösteri bir ağızdan “Yaşasın Cumhuriyet” diye geçişlerini halk büyük bir ilgiyle haykırır. Aynı anlarda Ankara Kalesi’nde izlerdi. Her gün yürüyüş provaları 101 pare top atışı ile Cumhuriyetin yapılırdı. Çünkü her il Atatürk’ün ilanı duyurulur. O günün tanığı tarihçi önünden geçerken düzenli Enver Behnan Şapolyo da Ankaralı yürüyüşleriyle dikkat çekmeliydi. esnafın dükkânlarına bayraklar Trampet ve borazan sesleri küçük astığını, Ankaralıların bayraklarla memur kentini bir hafta boyunca Meclis’e yürüdüğünü, çocuklara da canlı, hareketli bir dünyaya çekip bayramlıklarının giydirilip ellerine götürürdü. Ankara’ya herhangi Türk bayraklarının verildiğini anlatır. bir ilden izci olarak gelmek onur O gün Ankaralılar Meclis’in önünde kazandırırdı. 29 Ekim günü Cumhuriyeti kutlar. Ankara Hipodromunda veya töre ‘Ceyhun’un gözüyle alanında Yüce Şef’in huzurundan geçerken yüzünü silik görüntüler Cumhuriyet’ içinde de olsa görebilmenin, ona O günün tanığı Ceyhun (Atuf Kansu) yakın olmanın kıvancını taşımaktı adındaki bir çocuktur. Cumhuriyetin amaçları. Ertesi gün de tren ilanına tanıklık ederken o güne ilişkin saatlerine göre yine trampetlerini, “Olağanüstü şeyler oluyordu” cümlesini yine borazanlarını çalarak kurar ve Ankara Kalesi’ndeki top seslerine ayrılırlardı.” anları filme alarak “Türkiye’nin Kalbi ricali ile Ankara’daki yabancı önce Mustafa Kemal Meclis’te kulak kabartır. “Ne oluyor ne bitiyor Ankara” adıyla bir belgesel olarak elçilik mensuplarına ayrılıp tebrikleri kabul ederdi. Sonra, demeye kalmadan Ankara Kalesi’nin ‘altaN’ıN gözüyle yayınlar. O günün tanığı dört yaşındaki çiçek ve bayraklarla süslenmiş Ulus’ta kurulu tribünler önünde oralardan bir gümbürtü geldi. (...) O gece bayramlar’ Orhan (Karaveli) da kutlamaları kaleme şeref tribününün yanındaki muhteşem bir resmi geçit bir şenlik, bir bayram gecesiydi” diye alan belki de tek çocuktur. Yıllar sonra o davetliler bölümünde yerimizi başlardı. Bu resmi geçidin en 1930’larda kutlamaları anlatır. Ayrıca yaşadıkları Ankara evinin aldık. Az sonra yanı başımızda ilgi çekici yanı benim için, takip eden Altan (Öymen) anları şöyle anlatır: avlusunda Mazhar Müfit Bey’in eşi İclal bir dalgalanma oldu. Herkes sefirlerin kıyafetleriydi. O alışık da babaannesinin elinden “Ana caddelere tak-ı zaferler kuruluyor, Hanım ile aile dostlarının havaya ateş ayağa kalktı ve Atatürk olanca olmadığımız giyim, o renk renk tutarak gider törenlere. Fakat her taraf bayraklarla süsleniyordu. ederek Cumhuriyeti kutladığını aktarır. şıklığı, zarafeti ve tevazusuyla 1938 senesindeki Ankara’daki Evlerin de ışıklarla donatılması süslü şapkalar, beyaz eldivenler, ‘Orhan’ın gözüyle çevresindekileri selamlayarak en törenlerde Atatürk’ü göremez ve beklendiğinden hemen herkes seve seve o çılgın renk cümbüşü” diyerek öndeki yerini aldı. (...) bunun burukluğunu hisseder: anlatır. Sonra da ilginç bir 1933 kutlamaları’ işe koyulmuştu haftalar öncesinden. Atatürk ne kadar şık, etkileyici ayrıntıyı sunar bizlere: “Sabah “Cumhuriyetin 15. yıldönümünü Babam da bir elektrikçi getirerek Cumhuriyetin “Onuncu Yılı” ise daha ve güzeldi. Etrafına ışıklar saçan çok erken, kahvaltı masasında iki okula başladığımın ikinci ayında evimizin istasyona bakan önyüzüne özel bir kutlanır. Bunun için de bir bütçe bir güneş gibiydi! Yerimde konuğumuz var. Bu iki konuktan yaşadık. Okulda da her yer sıra sıra renkli ampuller dizdirmişti. ayrılır, haftalar öncesinde çalışmalar duramıyor, koşup yanına gitmek biri işçi temsilcisi olarak Meclis’e süslendi. Caddelerde meydanlarda Bayrama günler kala biz büyük bir başlatılır. Ziraat Bankası’ndan İş istiyordum. Babam, bunu anlamış giren Muslahittin (*Abdullah da 29 Ekim’de veya bir iki gün keyifle bunları yakan düğmeyi çevirince Bankası’na Meclis binasından Ankara olmalı ki oturduğumuz yerde Müslihattin Tunca) Bey, öbürü önce törenler yapıldı. Şiirler komşularımız hayran olmuş ve ertesi Garı’na kadar Ankara’daki yapılar elimi sıkı sıkı tutuyordu. Sonra, ilk köylü kadın milletvekili okundu. Öğretmenler padişahlar gün aynı elektrikçiyi çağırtarak onlar süslenir. Yurtdışından konuklar davet ağır ağır yerinden kalktığını zamanıyla Atatürk zamanını Satı Kadın. İkisi de Ankara da evlerini donatmışlardı. (...) Ayrıca edilirken Sovyet General Voroşilov için gördük. Tribünleri dolduranlar, karşılaştırdılar. (...) Ancak milletvekili. Mustafa Kemal, 10. yıl kutlamalarını halk seyretmekle Ankara Garı’nda Rusça “Hoş geldiniz” karşısındaki askerler, izciler, Ankara milletvekili olduğu için Cumhuriyetin o yıldönümünü kalmayacaktı Atatürk’ün önünden yazılır. halk herkes dikkat kesildi. Çıt onları babama emanet etmiş. kutlama havası biraz buruktu. Her geçerek onu sevgiyle, minnettarlıkla Etkinliklerin kalbi de Hipodrom olur. çıkmıyordu. Delen bakışlarla Resmi elbiselerini giydirsin, 29 Ekim’de Ankara’da bulunan Devlet erkânının hazır bulunduğu selamlayacaktı. bir iki dakika kadar etrafı süzdü kuşatsın, öyle getirsin törene Atatürk bu defa İstanbul’daydı. tribünlerde yabancı temsilciler de yer (...) Sabah erkenden, babamın önceden ve elindeki küçük kâğıtlara ara diye. Annem Satı Kadın’a, lacivert Hastaydı ve gelemiyordu. alır. Sovyet rejisör Sergey Yutkeviç bu peylediği bir taksiye binip, devlet sıra bir göz atarak ünlü 10. Yıl bir tayyör diktirmiş, babam Hipodromdaki tören yine coşkulu Nutku’nu kanlarımızı donduran Muslahittin Bey’e o kuyruklu oldu ama onsuz yapıldı.” bir sesle okumaya başladı: ceketle, silindir şapkayı ve rugan Bugün de elbette onu “Yurttaşlarım! Az zamanda kaybetmenin burukluğu pabuçları almış. Kahvaltıdan çok ve büyük işler yaptık. sonra giyindiler” ve törene gittiler içindeyiz ancak bize emanet Bu işlerin en büyüğü, temeli, diye uzun uzun anlatır. Akşam da ettiği o Cumhuriyetin varlığı ile Türk kahramanlığı ve yüksek Cumhuriyet balosunun Ankara gururluyuz. Yıllar geçiyor ama Türk kültürü olan Türkiye Palas’ta verildiğini belirtir. o sevgi asla bitmiyor. Dünün Cumhuriyeti’dir”... çocukları nasıl ki Atatürk’ü ‘CüNeyt’iN aNılarıNda görmek ve bayramlara gitmek ‘Nezihe’NiN gözüyle bayram’ istemişse bugünün çocukları da Cumhuriyet bayramları’ Cüneyt (Arcayürek) de kutlamaların yapıldığı yerlere ve 1930’lardaki bayramlara Anıtkabir’e koşuyor. Aynı sevgi, Nezihe (Araz) de bayramdan önce günler öncesinde tanık olan çocuklardandır. aynı coşku ve aynı heyecan ile... hazırlıkların yapıldığını Bayramların bir hafta boyunca Ceyhun’lar, Orhan’lar, Nezihe’ler, söyler. Kadınların ve elçilerin şenlik havasında geçtiğini, lise Cüneyt’ler, Altan’lar... Hepsi tek kıyafetleriyle göz kamaştırdığının binalarının boşaltıldığını, şehir yürek Atatürk’e koşuyor. Nice altını çizerek “Bayram günü, dışından gelen izci çocukların güzel bayramlara... Cumhuriyet ‘Yaşasın’ sesleri ve alkışlarla ilan edildi vasıfları ve değeri, hükümetin yeni adıyla medeniyet dünyasına çok daha kolaylıkla Tarihe damga gösterebilecektir. Türkiye Cumhuriyeti, dünya devletleri arasında tuttuğu yere layık olduğunu eserleriyle ispat edecektir. saatler vuran Sevgi, güven ve destek Arkadaşlar; bu yüksek rejimi umhuriyetin ilan edildiği tarihi Cumhuriyet” sesleri ve alkışlarla yaratan Türk milletinin son Cgünde yaşananlar, Atatürk’ün karşılandı. dört yıl içinde kazandığı zafer, emriyle gazetemizin kurucusu Ardından cumhurbaşkanı bundan sonra da birkaç misli Yunus Nadi ve arkadaşları seçimine geçildi. Oylama gizli tarafından kurulan Anadolu yapıldı. 158 milletvekilinin olmak üzere kendini gösterecektir. Ajansı’nın kayıtlarına şöyle tamamı aynı isme oy verdi: Bendeniz, kazandığım bu yansıdı... güven ve itimada layık olmak Mustafa Kemal. Meclis, saat 18.00’de İsmet için pek önemli gördüğüm bir ‘efendiler...’ İnönü başkanlığında toplandı. noktadaki ihtiyacı arz etmek Atatürk, genç Cumhuriyetin ilk Gündemde ülkenin yönetim mecburiyetindeyim. O ihtiyaç, cumhurbaşkanı olarak kürsüye şeklinin “cumhuriyet” olduğunu yüce heyetinizin şahsıma karşı MALTEPE BELEDİYESİ ÖNÜ / 19.23 çıktı. İlk konuşmasında şunları duyuran anayasa değişikliği teklifi gösterdiği sevgi, güven ve desteğin söyledi: vardı. devamıdır. Ancak bu sayede “Efendiler; asırlardan beri ve Tanrı’nın yardımıyla, bana Yunus Nadi Bey teklif üzerine Doğu’da haksızlığa ve zulme verdiğiniz ve vereceğiniz görevleri söz aldı. Mondros Mütarekesi’ne uğramış olan milletimiz, Türk en iyi şekilde yapabileceğimi ümit kadar yaşanan olayları anımsatıp milleti, gerçekte soydan sahip ediyorum. cumhuriyetin ilanının gerekliliğini bulunduğu yüksek kabiliyetlerden dile getirdi. Daha sonra kürsüye Daima sayın arkadaşlarımın yoksun zannediliyordu. çıkan Vasıf Bey, cumhuriyeti övdü. ellerine çok samimi ve sıkı Son yıllarda milletimizin fiili Eyüp Sabri Hocaefendi, bir şekilde yapışarak kendimi gecikmeden cumhurbaşkanının olarak gösterdiği kabiliyet, istidat onların şahıslarından bir an bile seçimiyle devam edilmesini talep ve kavrayış kendi hakkında kötü uzak görmeyerek çalışacağım. etti. Konuşmaların ardından tasarı düşünenlerin ne kadar gafil ve Daima milletin sevgi ve güvenine saat 20.30’da oturuma katılan 158 ne kadar gerçeği görmekten dayanarak hep birlikte ileri üyenin tamamının oyuyla kabul uzak, görünüşe aldanan insanlar gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti edildi. olduğunu pek güzel ispat etti. mesut, muvaffak ve muzaffer Cumhuriyetin ilanı “Yaşasın Milletimiz kendisinde var olan olacaktır.”
Subscribe Login
Home Subscription Packages Publications Help Contact Türkçe
x
Find from the following publications
Select all
|
Clear all
Find articles published in the following date range
Find articles containing words via the following methods
and and
and and
Clear