Katalog

olan dilimize yeni yabancı sözcüklerin girmesinin engellenme- dergilerde, radyo ve televizyon konuşmalarında rastladığı dil “Bireysel ve toplumsal kimliğimizin kumaşı, içine doğduğu- si” gerektiğini zengin örneklerle vurguladı. yanlışlarını eleştirdi, nasıl düzeltilmeleri gerektiğini açıkladı. muz dilin tezgâhında dokunur” diyen yakın dostu Emin Özde- Dil Devrimi’ne ve onun temel yapıtaşlarından olan Türk Dil Hakkında Ömer Asım Aksoy Armağanı (M. Canpolat, S. Tez- mir, Ömer Asım Aksoy’un “Türkçeyi vatanı kabul edip yaşamı Kurumu’na yönelik saldırılara düşünsel temelleriyle karşılık verdi. can, M. Şerif Onaran, TDK , 1978) adlı bir kitap yayımlandı. boyunca onun sınırlarında nöbet tuttuğunu” yazdı. Dil Yanlışları / 2000 Sözün Eleştirisi’nde (son basım İnkılâp “Yaşadığım çağın ve yaşamımın bilançosu” dediği Türkçe Bir Anısına Dil Derneği ve ailesi tarafından 1995’ten başlayarak Kitabevi, 2023), “Yazılacak biçimi bilmek kadar yazılmayacak Hayat (YKY, 1999), Ömer Asım Aksoy’un 1958’den başlayarak Ömer Asım Aksoy Ödülü kondu. biçimi bilmek de önemlidir; başarısız, kötü, yanlış yazılardan yazdığı, müthiş bir tanıklık niteliğindeki özyaşamöyküsüydü. Ardında onurlu, ödünsüz bir yaşam, koskoca bir kitaplık bıra- oluşan seçkiler ortaya koymak da bir dil ve yazım hizmetidir” Saydamlık, özveri, çalışkanlık, titizlik, yalınlık gibi değerlerle kan hukukçu, öğretmen, gazeteci, yazar, siyasetçi ve Dil Devri- düşüncesiyle 1957-1980 yılları arasında kitaplarda, gazete ve örülmüş anlamlı savaşımının aktarım ve 95 yıllık çağ tanıklığıydı. mimizin bilgesi Ömer Asım Aksoy’u saygıyla anıyorum. n VID SIMONITI’DEN ‘DÜNYAYI BAŞTAN YARATAN SANATÇILAR: BİR GÜNCEL SANAT MANİFESTOSU’ Başka bir dünyayı düşünmek! Vid Simoniti, Dünyayı Baştan Yaratan Sanatçılar: Bir Güncel Mutu, Naomi Rincón-Gallardo ve Hito Steyerl’in aralarında Sanat Manifestosu’nda (Çeviren: Akın Emre Pilgir / olduğu sanatçıları keşfetmeye çağırıyor. Güncel sanat Yapı Kredi Yayınları), 21. yüzyılın başlarında güncel sanatın üzerine düşünmek için yeni araçlar buluyor ve sanatın politikayla ilişkisini inceliyor. sesine kulak veriyor: Sanatın dünyayı anlama biçimimize getirdiği yeni bakışlarla “Pratiklikten uzak ama uzakları gören bir tanık olan sanat, ilgileniyor ve sanatçıların yarattıkları dünyaların peşine savaş alanlarının üstünde süzülür, geçici bir halüsinasyon düşüyor. Okuru, iklim krizi, sosyal adalet gibi konuları ele alan ve bir mola anıdır belki ama hayatın ve dünyanın başka türlü sanat eserleri üzerinden Ai Weiwei, Olafur Eliasson, Wangechi olabileceğini mırıldanır.” nasıl bir etik sorumluluk taşıdığı mıza çıkıyor: DUYGU AYDEMİR sorusunu gündeme getiriyor. Bir yanda izleyiciyi duyusal deneyimin içine çe- Bir trajediyi görünür kılmak ile onu es- ken büyük ölçekli enstalasyonlar, diğer yanda doğ- üncel sanat uzun zamandır yalnızca estetik bir alan tetize etmek arasındaki çizgi ne kadar ko- rudan sosyal fayda üretmeyi amaçlayan projeler. olarak değil; göç, savaş, iklim krizi, demokrasi runabiliyor? Bir felaketi temsil etmek ay- Kitabın en güçlü başlıklarından biri de iklim G erozyonu ve toplumsal eşitsizlik gibi meselelerle nı zamanda ona müdahale etmek anlamına krizi. Simoniti, sanatın istatistiklerin ve bilimsel kurduğu ilişki üzerinden tartışılıyor. mı geliyor? Simoniti bu sorulara kesin ya- raporların çoğu zaman başaramadığı bir şeyi ya- Sanatın dünyayı değiştirme iddiası yeni değil belki ama nıtlar vermiyor, tartışmayı teşvik ediyor. pabileceğini öne sürüyor: felaketi yeniden du- bugün daha görünür, daha iddialı ve aynı zamanda daha Gerçeklik meselesi kitabın ana da- yumsatmak. tartışmalı bir yerde duruyor. marlarından biri. Sayılar çoğu zaman soyut kalırken sanat, kriz- Liverpool Üniversitesi’nde felsefe öğretim üyesi olan Dezenformasyonun sıradanlaştığı, leri hissedilebilir bir deneyime dönüştürebiliyor. Vid Simoniti’nin Dünyayı Baştan Yaratan Sanatçılar: Bir görsel manipülasyonun gündelik yaşa- Bu noktada sanat, politikanın yerine geçen bir Güncel Sanat Manifestosu (Çeviren: Akın Emre Pilgir / mın parçası haline geldiği bir çağda sa- alan değil; onun eksik bıraktığı yerde devreye Yapı Kredi Yayınları) adlı kitabı tam da bu tartışmanın natın gerçekle kurduğu ilişkinin nasıl giren başka bir düşünme biçimi olarak beliriyor. merkezinde konumlanıyor. değiştiği sorgulanıyor. Simoniti, sanatın politik gücünü ne romantikleştiriyor ne Devlet şiddeti ve insan hakları ihlal- ALGININ SINIRLARI de bütünüyle etkisiz ilan ediyor; bunun yerine güncel sana- lerini dijital yöntemlerle araştıran Fo- Kitabın başlığındaki “dünyayı baştan yarat- tın dünyayla kurduğu ilişkinin sınırlarını sorguluyor. rensic Architecture, Simoniti için önem- mak” fikri de aslında büyük bir ütopyadan çok, SANAT GERÇEKTEN DÖNÜŞTÜRÜCÜ OLABİLİR li örneklerden biri. algının sınırlarını yeniden düşünmeye çağırıyor. Mİ, YOKSA YALNIZCA TANIKLIK MI EDİYOR? Estetik dil burada yalnızca ifade aracı olmaktan çıkıyor, Simoniti’nin referans verdiği “menteşe” metaforu, dün- Kitabın temel meselesi, çağdaş sanatın yalnızca temsil bir kanıt sunma biçimine dönüşüyor. yayı anlamlandırırken farkında olmadan dayandığımız te- eden bir alan olmaktan çıkıp doğrudan toplumsal meselele- Hito Steyerl’in işleri de benzer biçimde belge ile kurgu, mel kabulleri işaret ediyor. rin içine yerleşmesi. gazetecilik ile sanat arasındaki sınırların giderek bulanık- Sanatın gücü belki de tam burada ortaya çıkıyor: Kesin Bir zamanlar müzelerin ve galerilerin görece korunaklı laştığı bir alanda dolaşıyor. çözümler üretmesinde değil, olağan görüneni sarsmasında. alanında düşünülen sanat; bugün sınır politikalarından göç Dünyayı Baştan Yaratan Sanatçılar, sanatın dönüştürü- SANAT İLE AKTİVİZM krizine, ekolojik yıkımdan gözetim teknolojilerine kadar cü gücünü yücelten romantik bir manifesto değil. Ama onu Kitabın en çetin tartışmalarından biri ise sanatın “işe ya- kırılgan başlıklarla iç içe ilerliyor. bütünüyle etkisiz ilan eden karamsar bir metin de değil. rama” meselesinde beliriyor. Simoniti’nin asıl sorusu da burada beliriyor: Sanat gerçekten Vid Simoniti’nin asıl katkısı, sanatı politik imgelemin kı- Politik sanat yalnızca farkındalık üretmekle mi yetinme- dönüştürücü olabilir mi, yoksa yalnızca tanıklık mı ediyor? rılgan ama vazgeçilmez bir alanı olarak yeniden düşünme- li, yoksa doğrudan toplumsal fayda mı sağlamalı? ye açmasında yatıyor. SANATIN GERÇEKLE KURDUĞU İLİŞKİ, TEMSİL Simoniti, Tania Bruguera’nın göçmen topluluklarla yü- Belki de bugün sanatın en önemli işlevi, yaşamın ve dün- ETTİĞİ ACI VE ETİK SORUMLULUK! rüttüğü projeler üzerinden sanat ile aktivizm arasındaki yanın başka türlü de kurulabileceğini hatırlatmasında saklı. n Bu tartışmanın önemli örneklerinden biri Ai Weiwei’nin çizginin nasıl belirsizleştiğini tartışıyor. mülteci krizine odaklanan işleri. Eğer ölçüt yalnızca toplumsal faydaya dönüşürse sanatı Dünyayı Baştan Yaratan Sanatçılar: Bir Güncel Özellikle Lesbos kıyılarından toplanan can yelekleriyle sosyal çalışmadan ayıran şey ne kalıyor? Sanat Manifestosu / Vid Simoniti / Çeviren: Akın kurduğu enstalasyonlar, sanatın temsil ettiği acıya karşı Benzer bir ikilik Olafur Eliasson’un pratiğinde de karşı- Emre Pilgir / Yapı Kredi Yayınları / 216 s. 18 Haziran 2026 4