Katalog

HALİDE EDİB ADIVAR’DAN ‘TALİM VE TERBİYE’ Eğitim bilimine açılan sayfalar... “öğrenci”, “program” ve “çevre” olmak irdelenir. Adıvar’a göre “bizi teali AHMET ANTMEN üzere dört genel kategoride bilimsel bir gözle ettirecek şeyleri bize öğreten her tahlil ediyor Adıvar. şahıs muallimimizdir”. ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE İLK ADIMLAR Ayrıca yaşam ortağımız olan öğ- Okuryazarlık oranının çok düşük olduğu bir dönem- ÖĞRETİMDE ÖDÜL VE CEZA retmenlere gereken değerin veril- de, eğitimli bir kadının neleri başarabileceğini gösteren Ele aldığı ve araç olarak kullanmanın ge- mediği de vurgulanır. Oysa “dimağı öncüler arasında yer alan Halide Edib, Üsküdar Ameri- lişimsel ve davranışsal faydalarından enine ve ruhu tekamül ettiren müderrisler kan Kız Lisesi’ndeki öğrenciliği sırasında yabancı dili- boyuna bahsettiği eğitimde ödül ve ceza gibi mesleklerini zevkle icra etmelidir”. ni geliştirmiş ve İngilizce kaynaklardan yapıtlarında sık- çoğu başlık bugün dahi güncelliğini koruyor. İyi bir eğitimci, alan bilgisine tama- ça yararlanmıştır. Adıvar kitabında, öğretimde ezberi bir men hâkim olmalı ve meslek ahlakına Can Yayınları tarafından yayımlanan Talim ve Ter- yöntem olarak kullanmanın artılarını ve eksi- uygun bir tavırla baştan sona belirli bir biye kitabını da Amerikalı eğitimci ve filozof Herman lerini de masaya yatırıyor. amaç çerçevesinde hareket etmelidir. Harrell Horne’un İlm-i Talimin Psikolojik Esasları Adıvar dönemin eğitimsel kabulleri ışığın- Bir öğretmen ders dışında da öğ- isimli kitabından esinlenerek kaleme almıştır. da, “Akıl edemediğimiz bir şeyi katiyen ez- rencileri ile vakit geçirmeli, her biri- Özgün dildeki metin, Adıvar gibi bir eğitim ve düşün berlememeliyiz” derken önemli olanın bilgi- nin bireysel gelişimini ve ihtiyaçları- insanının dokunuşuyla 1912’de yerel kültüre uyarlanıp nin niceliği değil derinliği olduğunu vurgu- nı şahsen gözlemlemelidir. basılmıştır. lamaktadır. Ona göre “eski düzeni değiştir- Talim ve Terbiye, birçok güncel ve mek için fikirleri yeni neslin dimağına, ruhu- tarihi düşünürden alıntılarla da mo- BATI’NIN İLMİ, DOĞU’NUN na yerleştirmek” gerekir. dern anlamda öğretmen yetiştirmeye ilişkin ilk mesleki DUYARLILIKLARI Adıvar’ın yaklaşımında ezber; körü körüne bir tekrar kılavuz niteliğindedir. Yazar, dönemi için ilerici bir tutumla Batı’nın kültü- değil, anlamın zihne kazınmasını ve içselleştirilmesini Adıvar, Eflatun’un şu sözleri ile öğretmen öğrenci rü ile Doğu’nun duyarlılığını harmanlamış, sistemli bir sağlayan bir araçtır. “Hafıza maziye ait olan malumatı- ilişkisine nasıl baktığını da açıkça ortaya koyar: “İnsan yaklaşımın da tohumlarını atmıştır. mızdır” görüşünü öne sürerken zihinsel gelişimle uyum- kendinde olmayan bir şeyi başkasına veremeyeceği gibi Adıvar’a göre eğitim, öznel yargıları içerdiği kadar lu bir öğrenme sürecine işaret etmektedir. bilmediği bir şeyi de başkasına öğretemez.” standartlaştırma amacını da güden bir bilim dalıdır. Eğitimde kalıcılığın anahtarı olarak sırasıyla tetkik, Talim ve Terbiye, sadece tarihsel belge niteliğiyle de- Eski alfabe ile yazılan kitap bir ders programına ben- tasavvur ve tarif yöntemlerine dayalı bir sistemi önerir. ğil, özgürlük ve baskı arasında salınan 2. Meşrutiyet dö- zer yapıda hazırlanıp 20 farklı bölüme ayrılmıştır. Bu üç kategori her dersin öncesinde ve sonrasında bilgi neminde, eğitime fiziksel ve ruhsal gelişimle ilgili yep- Prof. Dr. Ayfer Yılmaz ve Şevki Önal’ın Latin harfle- aktarımını olanaklı kılacak ve sistemin sürekliliğini yeni bir bakış getirmiş olmasıyla da önem taşıyan kay- ri ile yayıma hazırladıkları kitapta, Adıvar’ın kullandı- pekiştirecektir. nak bir yapıt. n ğı ifadeler olduğu gibi korunmuş ve kitabın sonuna artık kullanımda olmayan sözcükler için bir de sözlük eklen- YAŞAM ORTAĞIMIZ OLARAK ÖĞRETMENLER Talim ve Terbiye / Halide Edib Adıvar / miş ve dipnotlarla da desteklenmiş. Kitapta, yöntemlerin işlerliği açısından öğretmenin Hazırlayanlar: Ayfer Yılmaz, Şevki Önal / Talim ve Terbiye’de, eğitim sistemini “öğretmen”, edimsel rolü hem tarihi hem güncel kaynaklara atıfla Can Yayınları / 240 s. / 2026. Görklü Dilim Türkçe kalele aldığı, kadın cinayetlerini bir / Nesrin Pekcan / Dil istatistik ya da haber başlığı olmaktan Derneği Yay. / 116 s. çıkararak edebi kurgu ile toplumsal farkındalık arasında konumladığı Arada bir sözlük ka- kitabını, o sayıların arkasındaki rıştırmak yetmez... insanları görünür kılmak için kaleme Yazarken konuşurken VİTRİNDEKİLER almış. Kitapta öldürüldükten sonra kullandığımız sözcük- okuyucuya seslenen yedi kadın; ler, yüzyıllar öncesin- yalnızca son anı değil, o sona giden den bugünlere nasıl yazılarıyla, ardından kitaplarıyla hep Saç, Bige Örer, Burak Acar, Burak onlarca yılı anlatıyor: Duygusal şiddeti, ulaştı? Örneğin “üzün- iyinin, yeninin peşinde olan, şiiri Fidan, Cengiz Bulut, Deniz Akhan, kontrolü, korkuyu, suskunluğu, tü, üzüm, üzüşmek, sürekli ileri taşıyan Güntan’ın yeni Donat Bayer, Efe Murad, Elif Sofya, aile baskısını ve kimsenin görmek üzülmek, üzüt, üzgü...” tek tek düşünül- yaşının, şairin yapıtı üzerine tekrar Elvin Eroğlu, Esra Özdoğan, Fatih istemediği tehlike işaretlerini... memeli. “Halaya gelmeyenin/ Kolu bu- Altuğ, Fatih Özgüven, Fatma Nur Türk, düşünmek, Türk şiirindeki yerini, du üzülsün” ne demek? “Kara” her za- Karanlık Bir Gecede etkisini anlamak / tartışmak için iyi Hasan Bülent Kahraman, Hasan Cem man “siyah” mı? “Al” her zaman “kırmı- - İki Kadın Bir Erkek bir fırsat olduğunu düşündük. Yol Çal, Haydar Ergülen, İlker Hepkan, zı-kızıl” mı? “Öykü” Dil Devriminin ürü- / İsmail Hakkı İçten İlker Şaguj, İnci Eviner, Kadir Kılıç, Çiçekleri., Güntan’ın ilk şiirlerinden nü mü? “Görklü” uydurma mı? Görk- / Kora Yay. / 147 s. biri. Henüz yolun başında yazdığı bu Levent Karataş, Liman Mehmetcihat, lü Dilim Türkçe, 11. yüzyılda Kaşgar- şiiri de selamlayarak kitapta yer alan Mahmut Sefa İpek, Mehmet Davut lı Mahmud’un sözlüğünden, Dede Kor- Fırsatları Özdal, Melek Aydoğan, Mert Çakırcalı, yazıların her birini neredeyse 50 yılı değerlendirmek kut öykülerinden; halkın türküsünden, Milât Özçelik, Murathan Mungan, bulan edebiyat yaşamına eşlik eden önemliydi. Fırsatı ilencinden, ağıdından; 14. yüzyılda Âşık birer yol çiçeği saydık.” Donat Bayer, Murat Üstübal, Murat Yalçın, Musa kim avantaja Paşa’nın; 20. yüzyılda Enver Gökçe’nin, Günerigök, Münir Yenigül, Osman Ömer Şişman. Ahmet Güntan’ın 70. çevirecekti? Tabii ki Cemal Süreya’nın, Haydar Ergülen’in şi- Konuk, Ozan Utku Akgün, Ömer yaşında hazırlanan armağan kitap Yol irlerinden gülümsüyor. “Yaşasın görk- Şebnem. Kemal’in Çiçekleri.’nde, şiir kitapları, romanları, Şişman, Rahman Yıldız, Reha Erdem, lü dilimiz!” diyen Nesrin Pekcan, Görklü de karşısına birçok Salih Yurttaş, Sinan Özdemir, Suat yazıları ve edebiyatımızdaki yeri Dilim Türkçe kitabında dilseverleri gör- fırsat çıkmış ama hiçbir zaman Baran, Tarık Günersel, Tuncay Birkan, merkezinde yarım asırlık edebiyat kemli bir dil yolculuğuna davet ediyor. değerlendirmeyi düşünmemişti. Her serüveni merceğe alınıyor. Dostlarının Yankı Yazgan, Zafer Zorlu kitaba güzel ve alımlı kıza aşık olacak, ilgi Yol Çiçekleri. - katkıda bulunan isimler. kaleminden anılar ve portrelerin de yer duyacak bir erkek değildi o. Sevilmeyi, Ahmet Güntan’a aldığı kitap, aynı zamanda Türk şiirinin sevmeyi sevişmekten daha fazla Beni Kocam (Neden) Armağan / Haz. son elli yılını ortaya koyan bir çalışma önemseyen bir insandı. O kadınını Öldürdü? / Seda Öz Donat Bayer, niteliğinde. Donat Bayer ve Ömer sevmeyi babasından öğrenmişti. Yıldız / Lora Yayınevi Ömer Şişman / Şişman tarafından hazırlanan kitabın İsmail Hakkı İçten, Karanlık Bir 160. Kilometre / Türkiye’de her gün kapak çizimi İnci Eviner’e ait. Eviner’in Gecede - İki Kadın Bir Erkek adlı 428 s. ortalama birden fazla Güntan’ın “Parçalı Ham 3., 1873 romanında, İpek Yolu’nun kadim kenti Kayıtları: Büyük Vızırtı.” şiirinden yola kadın öldürülüyor; “Biz, 70’li yılların Diyarbakır’da başlayan, İstanbul’a Seda Öz Yıldız da sonundan bugüne, çıkarak çizdiği üç deseni de “1873 sürüklenen bir yaşam ve bu yaşamda önce dergilerde Kayıtları.” başlığıyla yer alıyor. Ada Beni Kocam (Neden) yer alan insanların tekrar Diyarbakır’da yayımlanan şiir ve Pancar, Ali Özgür Özkarcı, Batuhan Öldürdü? ismiyle buluşmasını anlatıyor. 16 18 Haziran 2026